Borç batağına batırdığı İETT’yi kurtarmak için sene başından beri yeni vergi ve zamlarla vatandaşın karşısına çıkan Topbaş’a Bölge İdare Mahkemesi de izin vermedi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 10. İdare Mahkemesi'nin metrobüs ücretlerine yapılan zammı durdurma kararından bir hafta sonra, Bölge İdare Mahkemesine itirazda bulunmuştu. Geçtiğimiz gün karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi de yürütmeyi durdurma kararını haklı buldu. Mahkeme, zammın gerekçesinin haklı olmadığına karar verdi.

İETT ve Toplu Taşıma Hizmetleri Genel Müdürlüğü zam kararının alındığı toplantıda zammın gerekçesini UKOME yetkililerine de net biçimde açıklamamıştı. Gerekçede “tarifeler belirlenirken altyapı, yeni otobüsler vb. maliyetlerin göz ardı edildiği” belirtilmişti. Yani İETT, UKOME yetkililerine kendi hazırladığı Fizibilite Raporu'nun bazı gerçekleri göz ardı ettiğini belirtmişti.

İETT, İstanbullulara borçlu
Oysa ki baştan savma biçimde hazırlanan ve yer yer aynı paragrafı yineleyen Fizibilite Raporu'nda, Bogota, Mexico City ve Jakarta’daki metrobüs uygulamaları aktarılarak yolların kısa sürede yenilenmesi ihtiyacı ve talep öngörülerine dikkat edilmesi gerektiği de belirtilmişti. Raporda “metrobüs sistemlerinin tasarım ve planlama aşamalarının kapsamlı ve ayrıntılı biçimde yapılması ... çok önemlidir” ifadesi kullanılmıştı.

Sorun sadece rapordan kaynaklanmıyordu, İETT en başından beri raporun gelişigüzel hazırlandığını biliyordu. Çünkü öncesinde hiçbir plan ya da proje hazırlamamıştı. Bu yüzden fizibilite raporundaki rakamların İETT için de bir önemi yoktu, önemli olan Hollandalı firmaya para aktarmaktı. Bu yüzden 100 metrobüse vermeyi düşündüğü parayla sadece Phileas marka 50 metrobüs almıştı. Raporda proje için, 150 miyon TL’ye kredi yoluyla alınacak 100 adet metrobüs yanında yol inşası ile birlikte toplam 260 milyon TL gerekli olduğu belirtiliyordu. Ancak İETT, sadece Phileas marka 50 metrobüs için Eylül 2007’de ING Bank’tan 145 milyon TL kredi aldı. Yani 100 metrobüs yerine aynı parayla 50 metrobüs alındı.

Üstelik aldığı kredi ile metrobüslere 2007 yılında 30 milyon, 2008 yılında da 110 milyon TL ödeyen İETT, faiz borçlarını çoktan ödemeye başladığı Phileas marka metrobüsleri ancak 2009 yılının başlarında parça parça teslim aldı. Araçlar gümrükten giriş yaparken, hatta çalışan metrobüsler yokuşu çıkamadığı için servisten alınmaya başlamıştı.

İETT yolculardan alıp, bankalara veriyor
İstanbullular yaptıkları yolculuklarda İETT’ye düzenli olarak para ödüyorlar. 2006 yılında 691 milyon, 2007’de 736 milyon, 2008 yılında ise 710 milyon TL ulaşıma para harcadılar. Bu paranın 2006’da %59’sı, 2007’de %53’ü, 2008’de ise %52’si İETT’ye geri kalanı ise İDO, İstanbul Ulaşım A.Ş., Özel Halk Otobüsleri ve TCDD’nin eline geçti.

İETT’nin yolculardan aldığı miktar, toplam gelirlerinin 2006’da %56’sı, 2007’de %60’ı, 2008’de ise %72’sini oluşturuyordu. Ancak aynı dönem içinde İETT’nin bütçe açığı hızla büyüdü. 2006’da gelirlerinin %55’i, 2007 yılında %78'i, 2008 yılında ise %156'sı kadar bütçe açığı yaratıldı ve gelirlerin üzerinde bir bütçe açığına ulaşıldı.

AKP'nin yönetimindeki diğer kurumlar gibi İETT de borç batağına saplandı. Tefeci bankaların eline düşen İETT, 2006 yılında yolculardan sağladığı gelirin %11’ini, 2007’de %21’ini, 2008 yılında ise %27’sini, yani yolculara ödettirdiği bedelin üçte birini borç aldığı bankalara ödedi.

“Çalışmalarımız devam ediyor”
İETT, Phileas marka otobüslerin alımı için hazırladığı Fizibilite Raporu'nda ortak akbil kullanımı nedeniyle %10’luk gelir kaybı ve yıllık %2 oranında enflasyon artışı öngörmüştü. Oysa, değil %2, UKOME aldığı kararla %33’ün üzerinde zam yaptı.

İki defa yargının yolunu aşındıran İstanbul Büyükşehir Belediyesi her ikisinde de metrobüse yaptığı zammın gerekçesini açıklayamadı. Son mahkeme kararıyla da bahanesi kalmadığı kanıtlanan Topbaş ve İETT Genel Müdürü konuyla ilgili hala açıklama yapmadılar.

Mahkemenin bu nihai kararından sonra Topbaş’ın vatandaşı çileden çıkaran zam kararını, kendilerine kararın tebliğinden hemen sonra geri alması gerekiyor. Oysa Belediye, “çalışmalarımız devam ediyor” açıklaması yaparak UKOME toplantısını sürekli ertelemeyi tercih ediyor.
(soL - Haber Merkezi)