Sanayide ortaya çıkan parlak artış rakamının çoğu istisna koşullardan kaynaklandı. Ama büyüme tümüyle sayıların cilvesi değil. Sanayideki üretim seviyesinin, mevsimsellikten ve takvim etkisinden arındırıldığında, kriz öncesi zirveyle kriz sonrası dip noktanın tam ortasında olduğu ortaya çıkıyor.

TUİK'ten yapılan açıklamaya göre Aralık ayında sanayi üretimi 2008 yılının Aralık ayına oranla yüzde 25,2 büyüdü. Büyüme, bir ay öncesine göreyse yüzde 8,7 oldu. Sermaye malı imalatında yine bir ay öncesine göre yüzde 18,3'lük, televizyon üretiminde 37,4, basın yayımda 25,4, tütün ürünlerinde de 21,9'luk parlamalar yaşanması, sayılar üzerinde etkili oldu.

Ama kuşkusuz en önemli etki, tam bir yıl öncesinin kriz sonrası yüzde 18'lik küçülmeye denk gelmesi, yani “baz etkisi”ydi. Bu etki Ocak ve Şubat ayı verileri için de devam edecek.. Kriz öncesi 120'ye kadar çıkar üretim endeksi, geçen yılın Aralık, Ocak ve Şubat aylarında sırasıyla 93,5 88,5 ve 84,6 değerlerini almıştı. 2009 yılı sonuna gelindiğinde ise bu endeks 117,1'e ulaşmış oldu. Bunun yanında 2008 Aralığına uzun bayram tatili gelmiş olması da rakamları bir miktar magazinleştirdi.

Yine de 2007 yılının Aralık ayında endesin 113,8'de olduğu düşünüldüğünde üretimin tatil günleri ve mevsim etkilerinin de ötesinde bir canlanma içinde bulunduğu anlaşılmakta. Çeşitli istisna etkilerin ötesinde yavaş da olsa bir üretim artışı net olarak gözlenebiliyor. Bu canlanma yavaş ve sürekli karakteriyle olduğu kadar, sektör bazında fakrklılaşan seyriyle de dikkat çekiyor.

İki yıllık değişimler çarpıcı
İki yıl öncesine göre daha fazla üretim yapan sektörlerin dayanıksız tüketim malı grubunda yoğunlaşması, daha düşük üretim yapanların ise sermaye malı ile televizyon-otomotiv-metal-makine grubunda yoğunlaşması kayda değer.

Örnek olarak sermaye malı grubunda iki yıl öncesine göre yüzde 12,6 daha az üretim yapılıyor. 2009 boyunca bu sektördeki üretim ortalaması, bir önceki yılın yüzde 25,3 altında kalmış.

Keza kriz sonrası 2009 yılı başlarında küçüldükleri noktaya göre yüzde 50'den fazla toparlamış olan otomotiv ve televizyon sektörlerinde hâla iki yıl öncesinin sırasıyla yüzde 59 ve yüzde 11 altında üretim yapılmakta.
Krizi tarihe gömen sektörlere bakıldığında ise imalat dışında metal cevherlerinin iki yıl öncesine göre yüzde 33 artışla başı çektiği görülüyor. İmalatta ise tütün yüzde 45,3, gıda yüzde 36,3, kağıt ve kereste yüzde 20, deri de yüzde 13,7 büyümeyle başı çekiyorlar.

Arındırılmış veriye göre 'ortadayız'
Yıl başından beri açıklanan mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim verisinin sektörel dökümü yok. Genel sanayi üretimi, bu seriye göre Aralık ayında binde 7 arttı ve böylece 2009 Mart ayında yaşanan dibe göre toplam yüzde 10,6 büyüme gerçekleşmiş oldu.

Aynı serinin Mart 2008'deki, yani kriz öncesindeki zirvesinin ise hâla yüze 10,1 altında bulunuyoruz. Yani düzeltilmiş seriye göre krizdeki kaybın sadece yarısını (o da çoğunlukla dayanıksız tüketim ve madencilik sektörlerindeki büyüme sayesinde) geri almış olduğumuz ortaya çıktı.
Makine, otomotiv gibi sektörlerde son dönemde ortaya çıkan canlanmanın artık enerjisini tüketmekte olan “dayanıksız tüketim canlanması”nın yerini alması ve üretimin artmaya devam etmesi mümkün ama 2010 dünya ekonomisi beklentileri, sermaye yoğun sektörlerde ihracata dayalı bir büyümenin sürdürülebilir olmadığına işaret ediyor.
(soL - Ekonomi)