Anayasa değişikliği görüşmeleri için TBMM'de bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, TBMM kulisinde gazetecilere Azerbaycan ile doğal gaz alımı konusunda prensip anlaşmasına vardıklarını açıkladı.

Yıldız, aynı zamanda SOCARGAZ Başkanı olan Azeri Milletvekili Revnag Abdullayev ile birlikte Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a giderek, gaz görüşmesinde kendisinin "hakemliğini istediklerini" söyledi. Erdoğan'ın bu öneriyi uygun gördüğünü belirten Yıldız, "Başbakanımız tabiri caizse aramızı buldu. Prensip olarak anlaşmış olduk" dedi.

Keramet Erdoğan'da ise...
Prensip anlaşmasının detayları kamuoyuna açıklanmazken, Azerbaycan tarafında konuyla ilgili henüz açıklama gelmedi. Öte yandan Başbakan Tayyip Erdoğan'ın arabuluculuğunda anlaşmaya varılmış olduğunun bildirilmesi, Başbakan'ın aylardır devam eden görüşmelerde niye daha önce "hakemlik" yapmadığı sorusunu gündeme getirdi.

Nisan 2008'de sona eren Azerbaycan'dan gaz alım anlaşmasının yenilenmesi için bir yılı aşkın bir süredir görüşmeler devam etmekteydi. Görüşmelerde, Türkiye önceki anlaşmada olduğu gibi piyasa fiyatlarının oldukça altında bir fiyatta diretirken, Azeri tarafı hem gaz satımı hem de transit taşımacılık tarifesinde dünya piyasasındaki fiyatları istiyordu.

Bugünkü doğal gaz görüşmesinde Erdoğan'ın devreye girip hakemlik yapması kadar, Enerji Bakanı Yıldız'ın konuyu aktarma biçimi ve Başbakan'a arabulucuk konusunda "büyük bir kudret" atfeden sözleri dikkat çekti:

"Bütün konular dahil. Ayrıntılara girmemize gerek yok... Başbakanımız, 'Azeri kardeşlerimizle olan ilişkimizin stratejik, siyasi ve konjonktürel boyutu, bütün bu anlaşmaların daha üzerindedir. Sizin teknik olarak aranızdaki pürüzleri, problemleri halletmeniz için nerede anlaşamadığınızı bana söyleyin' dedi. Ben de kendisine iki-üç nokta arz ettim. Her iki taraf da adım attı hem Azeri kardeşlerimiz hem biz adım attık. Hem piyasanın serbestleşmesi için Azeri tarafın koyabileceği katkılar hem fiyatın makul seviyede kalıp uluslararası piyasadan arındırılmayacak tarzda olması hem de miktarın Türkiye'nin büyüme hızlarını ileride tatmin edecek noktalara ulaşması ve özellikle uluslararası arenada geçer bir deyim olan transit taşımacılık tarifesine her iki tarafın saygı duyması gibi, 3 temel konuda Başbakanımızın hakemliğinde prensip kararına vardık. Biz Azeri kardeşlerimizle bir noktada buluşamamıştık. Sayın Başbakan'ın hakemliğine ihtiyaç hissettik, o noktayı koydu."

Doğal gaza zam sinyali
Yıldız bir gazetecinin "Bunun vatandaşa yansıması nasıl olacak?" sorusuna, "Vatandaşımıza yansımasıyla alakalı herhangi bir problem yok. Bizim önceden dizayn ettiğimiz gibi... Nisan 2008'den bu yana gelebilecek, bu tahmin ettiğimiz anlaşma çerçevesindeki zam, önceden dizayn edilmişti, planlanmıştı. Buna Azeri kardeşlerimiz de aynı şekilde mutabık kaldı. Her iki taraf adım attı anlaşma adına..." şeklinde muğlak bir karşılık verdi.

Yıldız'ın sözlerinde yer alan, "iki tarafın da adım atmış olması" fiyatta ortada buluşulduğunu gösteriyor. Bu durumda, Türkiye doğal gazının önemli bölümünü karşıladığı Azeri gazını artık daha pahalıya tüketecek. Bu durumun da, doğal gazda hükümetin planladığı zamları öne çekmesine neden olması bekleniyor.

Öte yandan prensip anlaşmasının içeriği ve ayrıntıları açıklanmadı. Yıldız bu konuda: "Biraz daha geçsin, birkaç konumuz daha var. Ama önemli olan gelinen noktada, prensip olarak anlaşma sağlanması ve mutabık kalınmasıdır." Yıldız'ın ihtiyat payı içeren sözleri anlaşmada resmi imzalar atılana kadar, dengelerin değişebileceği ve anlaşma sürecinin uzayabileceğinin işareti olarak algılandı.

Ayrıca Yıldız, Nisan 2008'den sonraki alımların yeni anlaşmanın hükümlerine göre değerlendirileceğini, dolayısıyla önceki tarife ile farkın Azerbaycan'a ödeneceğini söyledi: "Ancak Nisan 2008'den günümüze taşınmak kaydıyla, defaten bir fark ödenecek ve o rakam güncellenmiş olacak. Yani, Mayıs 2009'daki fiyat, aldığımız 120 dolardan değil, anlaştığımız fiyattan faturalanacak. Nisan 2008'e kadar geriye dönük fark ödenecek."

Yıldız'ın bahsettiği Azerbaycan'a ek ödemeye neden olacak söz konusu farkın da önce bütçeye yansıyacağı, oradan da vatandaşa çıkarılacağı biliniyor.

Nabucco konusu hâlâ belirsiz
Açıkladığı prensip anlaşması ile Nabucco projesine Azerbaycan'ın kaynak ülke olması konusunun farklı olduğunu vurgulayan Yıldız, "Nabucco karşısında iki kimliğimiz var bir ortak olarak, iki AB gaz arz güvenliğiyle alakalı çözümünün bir parçası olmak. Biz diyoruz ki 'Azeri kardeşlerimiz bu gazı Türkiye'den geçirebilirler ve Nabucco'ya verebilirler.' Aynı şekilde diğer projeler için de yapabilirler. Biz görevimizi yaptık başından beri. Bundan sonra Nabucco'ya gaz gider mi, gitmez mi, Azeri tarafı ile bizim de içinde bulunduğumuz konsorsiyuma bağlı. Nabucco'nun kaynak ülkeyi bulması, gaz tedarikiyle alakalı çalışmalarda Türkiye tek başına omzuna bir yük hissetmemekte. Konsorsiyum ortaklarıyla birlikte, 6 ortak beraber bu gazı aramaktadır. Biz Türk Cumhuriyetlerini, İran'ı, Irak'ı daha iyi tanıdığımızı sanıyoruz. Bu konuda çabalarımızın, gayretlerimizin önemli bir pozisyonda kalacağına inanıyoruz. Türkiye, Nabucco'nun önemli bir tedarikçisi olacaktır" dedi.

(soL-Ekonomi)