Kırgızistan’da dün geçici hükümet ilan eden ve başkent Bişkek’te kontrolü elinde bulunduran “muhalefet”, devrik Devlet Başkanı Kurbanbek Bakıyev’le “istifa” dışında hiçbir konuda pazarlık yapılmayacağını açıklarken, başta Celalabad olmak üzere ülkenin bazı kentlerini elinde tutmaya devam eden Bakıyev, görevinin başında olduğunu ısrarla söylemeye devam ediyor.

Moskova’daki bazı haber kaynakları Bakıyev’in dün geceyarısı “görüşmeye hazırım” dediğini ileri sürerken, başkentte dün gecenin daha sakin geçtiği bildiriliyor. Ancak Bişkek’te ciddi bir otorite boşluğunun olduğu, zaten zayıf olan ordu ve polisin yalnızca stratejik bazı noktalarda görev yaptığı, yağmaya karşı insanların kendi ev ve dükkanlarını korumak için nöbet tuttuğu gözleniyor. 2005‘teki “Lale Devrimi”nde önemli rol oynayan Soros’çu vakıflara bağlı yayın organlarında, halkın gönüllü milisler oluşturarak güvenliği sağladığı da iddia ediliyor.

Şu an itibariyle Kırgızistan’da iktidar el değiştirmiş gözükse de, iktidar aygıtının kendisi zayıf olduğundan, halk mevcut politikacıların tamamına güvensizlik duyduğundan ve ülke iki büyük güç ABD ve Rusya tarafından esas olarak stratejik bir üs biçiminde değerlendirildiğinden, kurulacak hiçbir hükümetin kalıcı bir otorite sağlayamayacağı düşünülüyor.


Bakıyev neden devrildi?
75 kişinin öldüğü (bazı kaynaklar bu sayının 100’ü bulduğunu ileri sürüyor) ve dışişleri eski bakanlarından muhalefet lideri Rosa Otunbayeva’nın geçici hükümeti açıklamasıyla sonuçlanan olayların arkasında şu etmenlerin yattığı görülüyor:

Bakıyev’in özelleştirmeler sırasında kendi ailesini sürekli kayırmasına halkın tepki duyması (Geçici hükümet, özelleştirilen bazı işletmeleri devletleştireceğini açıkladı)
Başta elektrik olmak üzere, özelleştirilen bazı hizmetlere büyük zamlar yapılarak Bakıyev ve çevresine kaynak aktarılması (Geçici hükümet, ulaşım ve elektrik hizmetlerinde yüzde 50 indirim yapılacağını açıkladı)
Geçtiğimiz yılın başlarında ABD kullanımına kapatılacağı açıklanan Manas askeri üssüne ilişkin anlaşmanın yenilenmesi karşılığında Vaşington’dan yüklü miktarda rüşvet alındığına ilişkin rivayetler (Geçici hükümet, anlaşmanın yürürlükte olduğunu ama bazı ayrıntıların inceleneceğini açıkladı)
Amerikan askeri üssüne başta uçak yakıtı olmak üzere malzeme satan şirketlerle Bakıyev’in yakın ilişkisinin ayyuka çıkması (Geçici hükümet yakıt tedarikinin özellikle değerlendirileceğini açıkladı)
Kırgızistan ordusunda Bakıyev’in ABD ordusu ile sürdürdüğü kişisel ilişkilerden rahatsızlık duyulması (Bakıyev tarafından hapse atılan Savunma eski Bakanı İsakov, muhalefet tarafından serbest bırakılarak yeniden savunma bakanı yapıldı ve ordu büyük ölçüde Bakıyev’i terk etmiş oldu)
Moskova’nın Bakıyev’in tutumundan kaygı duyması (geçici hükümet Rusya’nın cesaretlendirici tutumundan memnuniyetini açıkladı)
İktidarı altında ülkenin giderek yoksullaşması sırasında sürekli zenginleşen Bakıyev ve ailesine karşı halkta biriken öfke (Geçici hükümetin de halk nezdinde fazla itibarı yok, ancak ülkede örgütlü bir halk hareketi henüz belirginleşmiş değil).

Dış politikada radikal bir değişiklik beklenmiyor
ABD ile özel ilişkileri olan Bakıyev’in devrilmesinin ardında Rusya’nın olduğuna ilişkin değerlendirmeler yapılmasına karşın, Moskova’nın Kırgızistan’da elinin güçlendiği yönünde somut herhangi bir kanıt yok. ABD yönetimi, iktidar değişikliğinde Rusya’nın rolü olduğu iddialarını reddederken, Putin yönetimi de aynı doğrultuda açıklamalar yaptı. Bununla birlikte, Rusya’nın Bakıyev’den hoşnutsuzluğu ve son derece zayıf bir devlet örgütlenmesine sahip olan Kırgızistan’da gelişmelere etki edebilecek bağlantılara sahip olduğu bir sır değil.

Ancak, birçok gözlemci, Bakıyev’in Rusya’nın inisiyatifinde devrilmediğini, sadece Moskova’nın gelişmeleri kendi lehine çevirmek için ABD’den daha hızlı davrandığını ileri sürüyor. Nitekim Sorosçu “Lale Devrimi” (2005) sırasında da Rusya yönetimi Ukrayna ve Gürcistan’daki benzerlerinin aksine fazla tepki göstermemiş ve sadece yeni iktidarın bütünüyle Amerikancı bir konumlanışa girmesini engellemeye çalışmıştı.

Kırgızistan’da Rusya’nın bel bağlayabileceği Rus azınlığın ülkede giderek azalması ve herhangi bir motivasyonunun bulunmaması, Moskova’nın en büyük sorunu. Tersine, son yıllarda artan milliyetçilik, Rusların bu ülkeyi terk etme eğilimi içine girmesine neden oluyor. Buna ek olarak Kırgızistan’da şekillenmiş bir ABD karşıtlığı da yok. Dolayısıyla Rusya Ukrayna da olduğu gibi NATO karşıtı hareketlere de bel bağlayamıyor.

Bütün bunlara, geçici hükümete katılan partilerin neredeyse tamamının ABD ile ilişkilerinin son derece iyi oluşunu, Rosa Otunbayeva’nın geçmişte ABD’de diplomat olarak görev yapmasını, Gürcistan’daki “renkli devrim” sırasında Tiflis’te bulunduğunu ve Sorosçularla iyi ilişiler kurduğunu eklemek gerek.

ABD gelişmeleri kaygıyla ama paniklemeden izliyor. Belli ki Vaşington’da, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinden bir muz cumhuriyeti olarak çıkan Kırgızistan’ın hemen tamamı yolsuzluğa bulaşmış politikacılarını satın almak, yönlendirmek için önümüzdeki günlerde hangi yöntemlerin kullanılacağı tartışılıyor.

Yoksul Kırgız halkının payına ise şaşkınlık, umutsuzluk ve öfke düşeceğe benziyor.

(soL- Dış Haberler)