Dünyanın prestiji en yüksek ödülü olduğu iddia edilen Nobel Barış Ödülü göreve gelmesinden 9 ay sonra ABD Devlet Başkanı Barack Obama'ya verildi. Norveç Nobel Komitesi'nden yaptığı açıklama'da Obama'nın "uluslararası diplomasiyi ve halklar arasındaki işbirliğini güçlendirme konusundaki olağanüstü çabalarından ötürü barış ödülünü" kazandığı ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, "Obama'nın çok az insanın yapabileceği ölçüde dünyanın dikkatini çektiği ve halkına daha iyi bir gelecek umudu verdiği, diplomasisinin, dünyayı yöneteceklerin, bunu, insanlığın ortak değer ve tutumları temelinde yapmak zorunda olduğu anlayışı üzerine kurulu olduğu" kaydedildi.

Obama, Nobel Barış Ödülü’nü 10 Aralık’ta Oslo’da düzenlenecek törenle alacak. Ödülü açıklayan komiteye bir gazeteci "henüz hiçbir somut adım atılmadı, Obama sadece konuşuyor, bu ödülü alması sizce doğru mu?" sorusunu yöneltince Komite yetkilisi Obama'nın açıklamalarının ve yapmak istediği şeylerin kendilerini ödülü vermeye ikna ettiğini söyledi.

İsrail ve Gorbaçov ödüle sevindi
Obama'yı ilk kutlayanlar ise Sovyetler Birliği'nin son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov ve İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu oldu. Gorbaçov yaptığı yazılı açıklamada, "Nobel ödülü almanızı tebrik ediyorum. Komitenin doğru bir karar aldığına ikna oldum" dedi. Netanyahu ise Obama'nın daha iyi bir geleceğe dair umudu temsil ettiğini, komitenin doğru bir karar aldığını söyleyerek ABD Başkanı'nı tebrik etti. Netanyahu Obama ile Ortadoğu barışı için birlikte çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Obama barış için adım attı mı?
Obama'nın aldığı ödülün birinci nedeni önce G-20 zirvesinde ardından Rusya ziyaretinde yaptığı "nükleer silahların azaltılması" açıklaması oldu. Obama henüz, açıklama dışında nükleer silahların nasıl azaltılacağına dair somut bir yol haritasına dahi sahip değil. Öte yandan Irak'tan asker çekilmesi ve Ortadoğu Özel Temsilcisi George Mitchell'in başta Filistin sorunu olmak üzere bölgedeki kalıcı sorunları çözme girişimi de ödülün bir diğer nedeni. Oysa ki, ABD Irak'tan çektiği askerleri Afganistan'a sevk etmeyi planlıyor. Obama'nın işbaşına gelmesinden bu yana çatışmaların şiddetlendiği Afganistan ve Pakistan'da son olarak ABD uçakları Kandahar kentinde sivil katliamı yapmış 4 Eylül'de yaşanan olayda 90 sivil yaşamını yitirmişti. Yine Pakistan'ın Svat Vadisi'ne yaptığı askeri operasyona ABD destek vermiş ve bu nedenle 500 bin kişi mülteci durumuna düşmüş, bölgede sivillerin de yaşamını yitirdiği şiddetli çatışmalar yaşanmıştı.

ABD Yönetimi'nin Ortadoğu'nun en temel sorunu olan Filistin sorunun çözüm planları da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daha önce aldığı kararları ihlal ediyor ve uluslararası yorumcular Obama'nın basına yansıyan "Filistinli direniş örgütlerinin silahsızlandırılması, Batı Şeria'nın ve Doğu Kudüs'ün bir kısmının İsrail'e verilmesi, Yahudi yerleşimlerinin durması ve mülteci statüsündeki Filistinlilerin Arap ülkelerine yollanması" gibi maddeler içeren planını İsrail'in bile isteyemeyeceğini söylüyorlar. Bir diğer nokta ise İran... Hatırlanacağı üzere son olarak İsrail "İran'ı vurabiliriz" açıklaması yapmış, Obama'nın yardımcısı Joe Biden de "bunu yaparsa İsrail'i durdurmayız" demişti. Öte yandan Obama yönetimi İran'ı daha etkili bir biçimde kuşatmak için Çek Cumhuriyeti ve Polonya'ya kuracağı füze kalkanını bu ülkeye daha yakın bir noktaya konuşlandıracağını açıklamıştı. Obama'nın yeni kalkanının Bush'un en saldırgan politikasının terki anlamına gelmediği, aksine onu pekiştirme ve daha verimli kılmak üzere yeniden yapılandırıldığı bu füzelere sahip bir dizi savaş gemisinin bu füzelerle donatılıp, Doğu Akdeniz, Doğu Karadeniz ve Kuzey Denizi'ne konuşlandırılacağının açıklanmasıyla anlaşılmıştı. Son olarak Obama yönetimi İsrail ile tarihindeki en büyük füze tatbikatı olan Juniper Kobra'yı Ekim ayı içerisinde gerçekleştirecek. Söz konusu tatbikatın İran'a karşı yapıldığı ise tartışılmayan bir gerçek.

Obama'nın Kafkasya politikası da dikkat çekiyor. Şu anda Batı yanlısı Gürcistan Devlet Başkanı Mihail Saakaşvili'ye 1 milyar dolar hibe eden ABD, bu ülkeyi silahlandırıyor. Birçok ABD'li uzman Gürcistan ordusu'nun altyapısını hazırlarken, Azerbaycan Ordusu'na yönelik silah hibesi, para yardımı da giderek artıyor. Uzmanlar ABD'nin Gürcistan ve Azerbaycan Ordusu'na yaptığı yardımın, Ermenistan, Güney Osetya ve Abhazya'ya yönelik saldırıları cesaretlendirdiğine yer veriyorlar. soL'da daha önce "İran ve Karadeniz krizi derinleşiyor" başlıklı yazısına yer verilen araştırmacı yazar Rick Rozoff ABD'nin Azerbaycan'dan Romanya'ya kadar bir gerilim ve savaş hattı ördüğünün ayrıntılarına yer vermişti. Şu anda İsrail, Gürcistan ve Azerbaycan'ın ABD Destekli cüretkar adımları nedeniyle bütün bölgenin silahlanmaya başladığı da biliniyor.

Baştenti Stockholm'de bulunan Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün verileri Obama döneminde ABD'nin silah satışını arttırdığını ortaya koyuyor. Enstitü raporuna göre Obama döneminde ABD dünya silah pazarındaki yüzde 25'lik payını korumaya devam ediyor.

Aydınlar ve Küba eleştirdi
Democracy Now'a konuşan Araştırmacı Yazar Tarık Ali, 1938'de ödülü Hitler veya Gandi'ye vermeyi tartışan Nobel Komitesi'nin kendisini şaşırtmadığını, iki ülkeyi açıkça işgal etmiş bir ülkenin Başkanı'nın Nobel almasının normal olduğunu söyledi. Obama'nın Mısır'ın Başkenti Kahire'de barış ve uzlaşı mesajları vermesine rağmen somut hiçbir adım atmadığını, Afganistan'daki savaşı kızıştırdığını, İran'a yönelik baskıyı da arttırdığını sözlerine ekledi. "Blackwater, Dünyanın en büyük paralı ordusunun yükselişi" adlı kitabın yazarı Jeremy Scahill ise ABD yönetiminin Irak'tan asker çekerken ülkeyi Blackwater gibi katliam şebekelerine emanet ettiğini hatırlatarak ödülü eleştirdi.

Küba adına açıklama ise Cubadebate'e açıklama yapan üst düzey bir yetkiliden geldi. Yetkili geçtiğimiz günlerde Küba'ya yönelik ablukayı kaldırmayan Obama'ya ödülün verilmesini eleştirdi. Aynı yetkili, "Ortadoğu'da hiçbir şey yapmıyor" dediği Obama'nın sadece konuşmalarıyla ödül almasını eleştirdi.

Nobel Barış Ödülü'nün önceki sahipleri arasında Gazze'de yüzlerce sivili öldürülmesini hararetle savunan İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres var. Nobel Barış Ödülü tarihindeki en karanlık ve şaşkınlık verici isimlerden biri de, eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Alfred Kissinger'dı. Vietnam savaşını desteklemesine ve Kamboçya'nın bombalanmasına aktif destek vermesine rağmen, 1973 yılında "Vietnam sorunun çözümündeki üstün katkılarından dolayı" bu ödüle layık görülen Kissinger, Şili'deki faşist darbeye de "Kendi halkının sorumsuzluğu nedeniyle bir ülkenin komünizme gidişine seyirci kalmak için bir neden göremiyorum. Meseleler, Şilili seçmenlerin kararına bırakılamayacak kadar önemlidir" vecizesiyle arka çıkmıştı.

2008 yılında ödüle layık görülen isim ise, Irak'ın işgali ve Yugoslavya'nın parçalanması sürecinde aktif rol alan eski Finlandiya Cumhurbaşkanı Martti Ahtisaari oldu. Ahtisaari, 1999 yılında Belgrad'da Miloseviç'i Kosova'dan vazgeçmesi için ikna ederken, NATO uçakları başkanlık sarayının üzerinde alçak uçuşla ses duvarını aşmıştı. Eski cumhurbaşkanı, Irak işgali sırasında da, işgalin haklılığını, Saddam'ın işlediği suçlara bağlayarak savunmuştu. Nobel Barış Ödülü'nün genellikle, Batılı emperyalist güçlerin çizgisinde yer alan siyasetçilere verildiği dikkat çekerken, Sovyetler Birliği'nin çözülüşündeki rolüyle, Gorbaçov da 1990 yılında ödül alanlar listesine girmeyi başarmıştı.

1983 yılında Lech Walesa, 1989 yılında Dalai Lama, barışa katkılarından çok, ödül almalarının politik etkisi gözetilerek listeye eklenmişlerdi. Dalai Lama Tibet'teki ABD destekli, Çin karşıtı hareketlerin lideri ve ABD'de yaşıyor. Nobel Barış Ödülü'nü kazanan diğer ABD eski başkanları 1906’da Theodore Roosevelt, 1919’da Woodrow Wilson ve 2002’de Jimmy Carter olmuştu. Wilson Ortadoğu'daki temel sorunların nedeni olan paylaşımın mimarı olarak biliniyor.

(soL-Dış Haberler)