Son birkaç haftadır, Mısır’daki geçici hükümetin ekonomi politikaları, IMF, Dünya Bankası ve Avrupa Yeniden Yapılandırma ve Kalkınma Bankası’nın karşılıklı hamlelerine maruz kaldı. Aynı şekilde, ABD Başkanı Barack Obama’nın 19 Mayıs’ta Ortadoğu ve Kuzey Afrika üzerine yaptığı konuşmanın odaklandığı ana nokta da, Mısır ekonomisi ile ABD arasındaki bağlantıydı. 26-27 Mayıs tarihlerinde Fransa’da yapılan G-8 zirvesinden de Mısır ve Tunus’a yönelik 20 milyar dolarlık bir yardım kararı çıktı. Bölgedeki rolü düşünüldüğünde, Mısır’ın uluslararası finans kuruluşlarından gelecek bu yardımın 15 milyar dolarını alacağı tahmin ediliyor.

ABD ve AB yanlısı medyanın, yardım kararının “demokrasi ve özgürlüğe geçiş için” alındığını iddia etmesine karşın, Batı’nın bu “hayırseverliğinin” arkasında yeni duruma ayak uydurma ve Mısır egemen sınıflarını kendi içinde konsolide etme düşüncesinin yattığı kuvvetli bir şekilde beliriyor.

Neo-liberal politikalara devam
Batı’nın Mısır’a yapacağı ekonomik müdahalenin temel amacının, Hüsnü Mübarek döneminde başlatılan neo-liberal ekonomik politikaların hızlanarak devamını sağlamak olduğu belirtiliyor. Uluslararası finans kuruluşlarının yapacağı yardımların ve verilecek kredilerin, görünürde “istihdam artırıcı”, “altyapı hizmetlerini genişletici” hedeflerinin olduğu iddia edilse de, esas murat edilen klasik neo-liberal politikalar: Özelleştirme, deregülasyon ve yabancı sermaye yatırımlarının önündeki engelleri kaldırmak.

Olan bitene bakılırsa, Mısır Mübarek döneminde başlatılan liberal projeksiyonun derinleştirilmesi için bir laboratuvar olarak kullanılacak. Bu politikaların başarılı olması durumunda, Mısır’ın liberal demokrasinin sınırlı bir formuna kavuşarak asker ve işadamlarından oluşan yeni elit sınıfın otoriter bir yönetimine evrilmesi bekleniyor.

IMF’nin G-8 zirvesinde sunduğu rapor, sürecin mantığını özetliyor. IMF’ye göre, yüksek işsizlik oranının azaltılması için Mısır’ın ekonomik büyümeye ihtiyacı var. Bunun için ek yatırımlar ve üretkenliğin artırılması gerekiyor. Raporun devamında şöyle deniyor:

“(Bunun için) kamu sektöründe bazı yatırımlar gerekse de, örneğin azgelişmiş kırsal kesimdeki altyapı ve hizmet olanaklarını artırmak için dış yatırım destekli özel sektör kritik bir rol oynayacaktır. Bundan dolayı hükümet özel sektörün gelişmesini destekleyecek politikalar geliştirmelidir.”

Rapor, IMF’nin Mısır gibi ülkelere daha önce de önerdiği reçetelerin tipik bir örneğini oluşturuyor. Buna göre, Mısır ekonomisinin sorunları zayıf piyasa ekonomisinden ve devlet bürokrasisinin “rantçılığından” kaynaklanıyor. Çözüm olarak ise, Mısır ekonomisinin dışa açılması, ekonominin kilit sektörlerindeki özel yatırım kısıtlamalarının kaldırılması, mülk edinme yasalarının liberalizasyonu, yoksullara dönük devlet yardımlarının sona erdirilmesi ve rekabetin artırılması öneriliyor.

‘Kurumsal reform’ beklentisi
Batı yardımlarının bağlı olduğu bir diğer başlık ise, Mısır’daki kurumsal reform isteği. Bu reformlar da, IMF’nin klasik reçetesini oluşturuyor: “Hukukun üstünlüğü”, “ademi merkeziyetçilik”, “iyi yönetişim”, “yasama ve yürütmenin ayrılması”.

İşin ilginç yanı, Mısır’da Mübarek’i devirmek için sokağa çıkan halkın taleplerinin bir bölümü, Mübarek yönetiminin kurduğu rüşvet ve yolsuzluk çarkına karşı “şeffaf yönetim” ve benzeri “yönetişim” isteklerinden oluşuyordu. IMF ve Dünya Bankası’nın, neo-liberal ekonomik politikalar için şart koştuğu kurumsal yeniden yapılandırmayı, sokağa çıkan kitlelerin taleplerinin aslında “piyasa yanlısı” olduğuna dair bir yanılsamayla birleştirmeye çalıştığı gözleniyor. ABD ve AB’den gelen mesajlarda da, “devrim”in neo-liberal politikalara karşı değil, piyasanın işleyişini bozan ve bireysel özgürlükleri kısıtlayan devlete karşı yapıldığı vurgusunun altı çizilmeye çalışılıyor.

Sonuç olarak, uluslararası finans kuruluşlarının, ABD ve AB’nin de desteğiyle Mısır’ın yeni yönetimini kendilerine bağlamaya çalıştıkları, “işlerini sağlama aldıkları” açıkça görülüyor. Mısır’a yapılacak ekonomik yardımlarının bağlandığı şartlar, Mübarek döneminde başlatılan ekonomi politikalarının yoğunlaştırılmış bir halini yansıtıyor.

(soL - Dış Haberler)