ABD ile Rusya arasında bir süredir görüşülen nükleer silahsızlanma anlaşmasında son aşamaya yaklaşıldı. Geçtiğimiz hafta bir araya gelen ABD Devlet Başkanı Barack Obama ile Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, 8 Nisan'da Prag'da, iki tarafın da nükleer silah stokunu üçte bir oranda azaltmasını öngören yeni nükleer silahsızlanma anlaşmasını imzalayacak.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Silahlanmanın Kontrolü ve Uluslararası Güvenlikten Sorumlu Müsteşarı Ellen Tauscher dün basına verdiği demeçte, anlaşmanın, nükleer silahların denetimine ilişkin bazı ekleri üzerinde hala çalışıldığını, bunların Nisan ayı sonuna kadar tamamlanarak Senato'nun oyuna sunulacağını kaydetti. Anlaşmanın onaylanması için Senato'da kabul edilmesi gerektiğini belirten Tauscher, "Amacımız anlaşmayı bahar sonunda Senato'ya getirmek ve yıl sonuna kadar onaylanmasını sağlamak" şeklinde konuştu.

ABD ve SSCB arasında 1991 yılında imzalanan START 1 (Stratejik Silahları Azaltma Anlaşması), tarafların nükleer silah depolarını en fazla 6000 nükleer başlık ve bin 500 balistik füze ile sınırlıyordu. START 1'in geçtiğimiz yıl Aralık ayında sona ermesine karşın, iki ülke bugüne kadar yeni bir anlaşma üzerinde mutabakata varamamıştı. Yeni START anlaşması ise tarafların ellerindeki stratejik nükleer başlık sayısının bin 550'ye, balistik füze sayısının ise 800'e çekilmesini öngörüyor.

Diğer yandan Tauscher'in demecinde, yeni anlaşmayla ABD'nin füze kalkanı sistemlerine kısıtlama getirilmeyeceğini ifade etmesi dikkat çekti. Medvedev, geçtiğimiz hafta, taraflardan birinin füze kalkanı sistemlerini arttırması durumunda diğer tarafın anlaşmadan çekilme hakkının olduğunu söylemişti. Tauscher ise, yeni anlaşmanın saldırı amaçlı nükleer silahları kapsadığının altını çizerek, füze kalkanı çalışmalarının dondurulamayacağını veya kısıtlanamayacağını savundu.

Geçtiğimiz yıl Rusya Başbakanı Vladimir Putin, ABD'nin Doğu Avrupa'da kurmayı planladığı füze kalkanı sistemlerinin, iki ülke arasında olası bir nükleer silahsızlanma anlaşması yapılmasına engel olduğunu belirtmişti.

Sözleşmenin füze kalkanı konusundaki çelişkisi, Moskova çevrelerinde de geniş tartışma konusu haline geldi. Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, anlaşmadaki maddelerin, ABD'nin Rusya'yı tehdit edebilecek bir füze kalkanı geliştirmesine izin vermediğini ifade ederken, Rus Genelkurmay Başkanı Nikolay Makarov, yeni START anlaşmasının, "Rusya'nın çıkarlarına tamamen uygun" olduğunu dile getirdi. Diğer yandan Makarov, ABD'nin füze kalkanı geliştirmeye devam etmesi durumunda Rusya'nın nükleer kapasitesini etkileyeceğini ve dengeleri ABD'nin lehine değiştireceği uyarısında bulundu.

Rus Duması geçtiğimiz ay yeni START anlaşmasını onaylamama tehdidinde bulunmuştu. Duma Uluslararası Komitesi Başkanı Konstantin Kosaçyov, START anlaşmasına füze kalkanlarının dahil olup olmadığı belirlenmezse, anlaşmanın onaylanmasının zorlaşacağını söyledi.

Sözleşmedeki bir diğer sorunun da nükleer silahların sayımı olduğu belirtiliyor. 10 nükleer başlığa sahip bir füzenin bir silah mı yoksa 10 silah mı sayılacağı henüz netleştirilmedi.

Bu arada Obama'nın, yeni START anlaşmasını, 12 Nisan'da Washington'da düzenlenecek olan ve 40 ülkenin katılacağı nükleer güvenlik zirvesinin öncesinde gündeme taşıması da dikkat çekti.

Rakamlara göre, ABD ve Rusya, dünyada en fazla sayıda nükleer silaha sahip olan iki ülke konumunda. Bazı kaynaklar, dünyadaki toplam nükleer silah stokunun yüzde 98'inin bu iki ülkede bulunduğunu belirtiyor. İsrail, en fazla nükleer silaha sahip olan 9 ülke sıralamasında en sonda yer alsa da, bu ülkenin çok sayıda nükleer silaha sahip olduğu biliniyor.

(soL - Dış Haberler)