Test için gerekli evrakları alamayan Y.B., kan örneğini polis eşliğinde verebileceği için tüm karakolları gezdi. Sonunda numune vermeyi başardı, hukuki süreç başlattı.

Elif Örnek - soL

Mahkeme kararı olmadan tükürük örneği alınamadığı halde trafik kontrollerinde hukuksuz olarak uygulanan uyuşturucu testi büyük bir mağduriyete yol açtı. Y.B. adlı vatandaş 14 Kasım gecesi iş ortağıyla birlikteyken İstanbul Bakırköy’de kendilerini durduran trafik polisleri tarafından önce alkol muayenesine tabi tutuldu, ardından uyuşturucu testi yapıldı. Testi merak ettiği için kabul ettiğini ifade eden Y.B., yarım saat bekletildikten sonra tükürük örneği verdi, 15 dakika sonra tekrar yanına gelen polisler kokain sonucunun pozitif çıktığını söyleyerek kendisine “ne kullandığını” sordular. Y.B.’nin ehliyetine beş yıl süreyle el konulurken, Y.B.’ye 3 bin 600 TL de para cezası kesildi.

Hiçbir madde kullanmadığını belirten Y.B., “Kokaini yalnızca filmlerde gördüm. Testin sonucu doğru değil” diyerek kan numunesi vermek istedi.

Polislerden alacağı yazıyla adli tıpta test yaptırabileceği söylenen Y.B.’ye Ataköy İlçe Polis Merkezi Amirliği’nde alınan ifadesinin ardından “Mahkeme gerek görürse seni teste yollar” denerek, belirtilen yazı verilmedi.

Y.B., herhangi bir madde kullanmış olması halinde mahkeme tarihine kadar kanından temizleneceğini söylemesine karşın, adli tıpta yaptırmak istediği test için gerekli yazıyı alamadı.

Yakınlarına ‘kokain kullanıyor’ dediler
Bu sırada iş ortağına ve yanına gelen nişanlısına Y.B.’nin kesin olarak kokain kullandığı söylendi. Testi yapan polis “Ultimate Saliva Hunter” adlı cihazın, çocuğunu uyuşturucuya kurban vermiş bir baba tarafından geliştirildiğini ve kesin sonuç verdiğini söyledi. Aynı gün kan örneği vererek uyuşturucu testi yaptırmak isteyen ve İstanbul Adli Tıp Kurumu’yla temasa geçen Y.B., yaptığı görüşmede bireysel olarak muayeneye giremeyeceğini öğrendi. İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Birimi sadece kalıntı testi, Alman Hastanesi Adli Tıp Birimi ise bir ayda sonuç veren kesinliği daha düşük olan saç testi yapıldığını belirtti. İki kurum da kan testi yapmadıklarını aktardılar.

Karakoldan kovuldu
Ertesi gün Bakırköy Müracaat Savcılığı’na başvurarak derdini anlatmaya çalışan Y.B., Ataköy Emniyeti’ndeki polislerden şikayetçi oldu ve akşam saatlerinde, Adli Tıp Kurumu’na hitaben bir yazı almayı başardı. Yazıyla Adli Tıp Kurumu’na giden Y.B.’den polis eşliğinde bir hastaneye giderek numune vermesi istendi. Bunun üzerine kendisine eşlik edecek bir polis bulma arayışına giren Y.B., Kartaltepe, Ataköy ve çevresindeki bütün karakollara giderek, numune vermek için acilen polise ihtiyacı olduğunu söyledi ancak görüştüğü tüm yetkililer tarafından bir başkasına yönlendirildi. Bakırköy Emniyet Müdürlüğü önünde bekleyen görevliler de dahil olmak üzere tüm polislere durumunu anlatan Y.B., Ataköy Polis Merkezi’nden ise kovuldu. Yaklaşık 20 dakika arayla üç kere 155’i arayıp şikayette bulunmasının ardından bir polis görevlendirildi ve Y.B., gece 00.00 sularında, ilk test yapıldıktan 40 saat sonra, kan ve idrar numunesi verebildi.

Ekranda ‘test gerekli’ yazıyordu
Bu sırada adli tıp uzmanı, trafikte yapılan testlerin “ön tarama” statüsünde olduğunu kesin sonuç vermediğini söyledi. Cihazın üreticisi olan firma yetkililerinden biri de sonuçların yalnızca bilgi amaçlı olduğunu aktardı. Trafikte yapılan test sırasında, cihaz ekranında ve karakoldaki çıktı kağıdında “kokain testi gerekli” anlamına gelen “cocaine test required” yazısını gördüğünü ve polislere sonucun pozitif değil, test gerekli anlamına geldiğini defalarca söylediğini belirten Y.B., kokainman muamelesi gördüğünü, yakınlarına da kokain kullandığı yönünde bilgi verildiğini, bu nedenle itibarının zedelendiğini söyledi. Kendisini temize çıkarmak için başvurabileceği bütün yolların kapatıldığını vurgulayan Y.B., kesin sonuç vermeyen bir testi yaptırma konusunda endişe duyduğunu ifade etti.

Hukuki süreç başladı
Y.B.’nin avukatı Özgür Urfa trafik polisinin peşinen hüküm oluşturup ceza verdiğini ve kişinin suçsuz olduğunu ispatlamaya çalıştığına dikkat çekti. 3 bin 600 TL tutarındaki para cezasının iptali için Sulh Ceza Mahkemesi’ne başvurduklarını aktaran Urfa, ehliyetin beş yıl geri alınmasıyla ilgili ise İdare Mahkemesi’ne iptal davası açacaklarını, ayrıca “kokain kullanıyor” şeklinde tutanak tutan trafik polisleri ve hastaneye sevkini sağlamayan polisler hakkında görevi kötüye kullanma ve iftiradan dolayı suç duyurusunda bulunacaklarını kaydetti.
Özgür Urfa, Y.B. hakkında uyuşturucu madde kullanmaktan dolayı açılan soruşturma dosyasına ilgili belgeleri sunarak takipsizlik kararı verilmesini talep edeceklerini belirtti.

soL, uygulamaya karşı çıkmıştı
soL uygulamanın öncesinde ve başladığı dönemde konuyu gündeme taşımış ve uyuşturucu testinin hukuksuz olduğuna, kişilerin fişlenmesinin önünü açtığına dikkat çekmişti.

Alınan tükürük örneklerinin iki yıl süreyle “adli delil” olarak saklanacağına ve tükürük örneği alan cihazların parmak izi de alabileceğine, bu durumun kişilerin fişlenmesine dikkat çeken soL, uygulamanın hukuksuz olduğunu da hatırlatmıştı.

Konuyu değerlendiren Avukat Özgür Urfa, kişiden kan, tükürük ve benzeri örneklerin alınması için mahkeme ve sakıncalı hallerde savcılık kararının bulunması gerektiğini belirterek bu uygulamanın önünün açılmasının hukuken mümkün olmadığını, kişi hak ve özgürlükleri de askıya aldığını belirtmişti.
Uygulamayı yaptırmak istemeyenlerin belirlenen süre içerisinde Adli Tıp Kurumu’ndan temiz raporu getirerek cezalarını iptal ettirebilmelerinin dayatılmasına tepki gösteren Urfa “Bir kimse suç işlediği ispatlanana kadar masum kabul edilir ve ispatlanamaz ise hiçbir şekilde yaptırıma maruz bırakılamaz. Ayrıca masumiyet karinesi gereği kişiler kendilerinin suçsuz olduğunu ispatlamaz aksine suçlu olduklarının ispatlanması gerekmektedir. Bu durum, peşinen herkesin suçlu ilan edilmesi ve ancak kendisini ‘aklayanların’ kurtulabilmesi sonucunu doğuracaktır ki, hukukun bütün ilkelerinin, Anayasa ve yasalarda belirtilen tüm hak ve özgürlüklerin yok sayılması anlamına gelecektir” ifadelerini kullanmıştı.

Polis: Cihazın dili İngilizce, anlamıyoruz
soL’un görüştüğü İstanbul Emniyet Müdürlüğü, trafikte yapılan uyuşturcu testlerinin kesin sonuç verdiğini savundu. “Test kesin sonuç veriyor, vermese niye ‘pozitif’ diyelim” ifadelerini kullanan yetkili “İtirazı olan gider kan testi yaptırır” dedi.

‘Anlamıyoruz ki...’
Y.B.’nin ifadesini alan ve kokain kullandığı yönünde işlem yapan Ataköy İlçe Polis Merkezi Amirliği’nde görevli polis ise “Biz İngilizce bilmiyoruz. Test sonucu İngilizce çıkıyor, anlamamız mümkün değil” dedi. Trafik polislerinin kendilerine test yapılan kişileri tutanakla getirerek “kokain kullanmaktan işlem yapılacak” demeleri üzerine, gerekli prosedürü uyguladıklarını aktaran yetkili, sonucu kontrol etmek gibi bir görevlerinin olmadığını savundu. Kan testi yaptırması için Y.B.’ye gerekli yazının neden verilmediği ve neden eşlik edecek polis görevlendirilmediği sorusunu yanıtlayan yetkili, Bakanlık genelgesinde “trafik görevlilerince teknik cihazlar kullanılarak yapılan uygulama sonuçlarına itiraz edilmesi halince ikinci kez işlem yapılamaz” maddesinin yer aldığını söylemekle yetindi.

‘Bu testler kesin sonuç vermez’
Trafik polislerinin kullandığı testler, kesin sonuç değil yalnızca ön bilgi veriyor. Tükürük örneği alınarak yapılan ve “ön tarama statüsünde” olan bu testlerin “yanlış pozitif” verme oranları da yüksek. Konuyu soL’a değerlendiren Adli Tıp uzmanı doktor Ekim Nehir, trafikte uygulanan testlerin beş-altı başlık altındaki belirli uyuşturucuları aradığını ve kesinlikle ön tarama işlevi gördüğünü aktardı. Verilen tükürük örneğinin bazı etkileşimler nedeniyle, hiç uyuşturucu kullanmamış olanlarda da “pozitif” sonuç verebileceğini belirten doktor Nehir, “Uygulanan testlerin yanlış pozitif verme oranları yüksek. Sonuçlar kişinin uyuşturucu kullandığı anlamına gelmiyor. Bu testlerde pozitif sonucun çıktığı durumlarda biyolojik örnekle, yani kan testiyle doğrulanması gerekiyor” dedi. Adli Tıp Kurumu yetkilileri, bireysel başvurularda kan testi yapmadıklarını resmi yazı ya da polis eşliğinde başvuru gerektiğini ifade etti.