Türkiye, 2009 Ekim’inde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) geçici üye olduğu günden bu ayna murad ettiği göreve sonunda kavuştu. BMGK Terörizmle Mücadele Komitesi’nin (TMK) başkanlığı 2010 Ocak ayı itibariyle Hırvatistan’dan Türkiye’ye geçti. TMK Başkanlığı ile birlikte Türkiye’nin esas amacı olan “Afganistan konusunda öncü ülke olma” görevini de üsteleneceği belirtiliyor.

“Afganistan’da öncü ülke olmak” BM Güvenlik Konseyi’nde, Afganistan’daki gelişmeleri çok yakından takip ederek, Konsey’de gerekirse çalışma başlatmak, karar tasarıları hazırlamak ve Konsey’de Afganistan toplantılarına başkanlık etmek olarak tarif ediliyor.

Altı aydır konuşuluyordu
Afganistan konusunda “öncü ülke” rolünün Türkiye’ye verilmesi talebi ilk olarak Türkiye’nin Güvenlik Konseyi üyeliğinin altı ayı dolmadan, 2009 Temmuz ayında dillendirildi. BM Daimi Temsilciliği görevinden emekli olan Büyükelçi Baki İlkin, Temmuz ayında yaptığı açıklamada, Türkiye'nin esasen Terörizmle Mücadele Komitesi'ne başkanlık etmek istediğini, ancak bu komitenin başkanlığını geçen yıl BMGK'ye giren Hırvatistan'ın aldığını, Hırvatistan'ın BMGK'den ayrılmasıyla birlikte Türkiye'nin 1 Ocak 2010'da bu komitenin başkanlığını yapmaya başlayacağını söylemişti. İlkin açıklamasında “Afganistan konusunda öncü ülke” rolünü dile getirerek “öncü ülke”nin Türkiye'nin Afganistan konusunu BMGK'de takip etmesi, karar tasarıları çıkacaksa bunları hazırlaması, değerlendirme raporlarını birinci elden incelemesi olduğunu ifade etmiş ve bu rolü “Yani özel olarak Afganistan'a bakan ülke olacağız” sözleri ile açıklamıştı.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da 2009’un Eylül ayında, BM Güvenlik Konseyi'nin ABD dönem başkanlığında düzenlenen Afganistan konulu toplantıda yaptığı konuşmada yine bu meseleye değinerek, Türkiye'nin gelecek yıl (2010) BM Güvenlik Konseyinde Afganistan konusunda "öncü ülke" olacağını söylemişti.

Afganistan özel temsilciliği de yolda mı?
Bu yılın Mart ayında Birleşmiş Milletler'in Afganistan özel temsilcisi Kai Eide'nin de görev süresi sona eriyor. Eide’nin yerine kimin geçeceğine dair spekülasyonlarda, 2003-2006 yılları arasında NATO'nun Afganistan'daki sivil temsilciliğini üstlenmiş olan Hikmet Çetin'in de adı geçiyor.

Kabil’de komuta Türkiye’de
Türkiye, 1 Kasım 2009’da, Afganistan'da NATO işgalinin askeri gücü olan Uluslararası Güvenlik ve Destek Gücü (ISAF) kapsamında Kabil Bölge Komutanlığı görevini yeniden devraldı. Türkiye ISAF’ın komutasını, daha önce iki kez, son olarak da 2007 yılında üstlenmişti. Geçtiğimiz ay komutayı yeniden devralan Türkiye bu vesileyle Afganistan’daki asker sayısını neredeyse iki kattan fazla arttırdı. Afganistan’da görev yapan asker sayısının 720’den 1750’ye çıkarıldığı belirtiliyor.

ABD “savaşacak asker” istiyor
Türkiye’nin ISAF kapsamında şimdilik üstlendiği birinci rol, Afganistan ordusunu eğitmek olarak tarif ediliyor.

ABD Başkanı Barack Obama, Türkiye’nin ISAF komutasını devralmasından bir ay sonra ABD’nin bu ülkeye dönük yeni stratejisini, asker sayısını arttırmak olarak açıklamış ve Türkiye’den de Afganistan’daki asker sayısını arttırmasını ve “savaşacak asker” göndermesini istemişti.

Türkiye’de Cumhurbaşkanı ve Hükümet tarafından yapılana açıklamalarda bu öneriye sıcak bakılmadığı söylenmiş, Afgan ordusu ve polisini eğitme görevi öne çıkarılmıştı. Ancak konunun Başbakan Erdoğan’ın Aralık ayındaki ABD ziyareti ve Obama ile yaptığı görüşmede yeniden gündeme geldiği ve çeşitli pazarlıkların yapıldığı biliniyor.

Afganistan’da işgal kötüye gidiyor
Diğer yandan, Türkiye Afganistan konusunda BM nezdinde de yeni roller üstlenmeye hazırlanırken, Afganistan'da NATO işgalinin geleceğinin parlak olmadığı yorumları uzunca bir süredir yapılıyor. ABD'de yayınlanan raporlarda, ülkenin en iyi ihtimalle yüzde 80-85'inin Taliban'ın kontrolünde olduğunu belirtiyor. Dünya basını da Afganistan'da, NATO'nun Taliban yönetimiyle uzlaşma aradığına yönelik yorumlara yer vermişti.

“Tam merkezde Türkiye var”
Türkiye’nin dış politikasına ve BMGK üyeliğine dair haberlere büyük yer ayırdığı gözlenen ve her fırsatta Türkiye’nin Afganistan konusunda öncü ülke olacağını duyuran Zaman gazetesi, ilgili haberlerinde “diplomatik kaynakların” görüşlerine yer vermeyi de ihmal etmiyor. Zaman’ın diplomatik kaynakları, Türkiye’nin Geçici Konsey’de 6 ay önce başlayan deneyimini “Konsey'de 2009 yılında son derece başarılı bir performans gösterdiği, aktif çalışmalar yaptığı ve tüm ülkelerce büyük takdir kazandığını” ve “Türkiye'nin BM'de temsil edilen tüm kuzey, güney, doğu ve batı ülkeleri tarafından sürekli danışılan ve görüşü sorulan bir Konsey üyesi ülke olduğunu” anlatarak değerlendirmiş.

(soL-Haber Merkezi)

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu Afganistan Dışişleri Bakanı Rangin Dadfar Spanta ile birlikte

Afganistan'daki Türk askerleri

Türkiye'nin BM Daimi temsilcisi ve TMK Başkanı Ertuğrul Apakan