Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, AB'nin ambargosuna karşılık İran'ın İngiltere ve Fransa'ya petrol akışını durdurmasıyla ilgili olarak, “Türkiye için BM kararının hukuken bağlayıcı olduğunu söylemeliyim. Onun haricinde biz bir AB üyesi ülke değiliz. O yüzden AB'de alınan kararların hukuken Türkiye açısından bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Türkiye aynı şekilde ABD içinde alınan kararlar için de aynı cümleleri söyleyebilir” dedi.

Basının sorularını yanıtlayan Yıldız, ham petrolün varil fiyatının, son yılların en yüksek seviyesine çıktığına dikkati çekerek, şöyle konuştu: “Bunun sıkıntısını kim çekiyor? Şu anda biz çekiyoruz. Bu fiyat artışı bizimle hiç alakası olmamasına rağmen, bu tür siyasi istikrarsızlıkların bölgemizde ve dünyada getirdiği sıkıntının ceremesini ben bütün bu ham petrol fiyatlarının artışıyla beraber Türkiye'de hissediyorum. Bunu Türkiye hak etmiyor. Dünyanın ve bölgenin oluşturduğu siyasi istikrarsızlıkların Türkiye'ye yük olduğunu özellikle söylemeliyim. 108 dolarlardan konuşurken ham petrolün fiyatını şu anda 124 dolardan gerçekleşiyor olmasının, her 10 dolarda Türkiye'ye yükü toplamda 4 milyar dolar civarındadır. Bu az bir rakam değil...”

Taner Yıldız, Türkiye'nin, ham petrolü yüzde 90-92'ler civarında dışarıdan ithal eden bir ülke olduğuna işaret ederek, şunları kaydetti: “O yüzden Türkiye'nin ikili anlaşmalarla yaptığı kazanımların, kendisinden kaynaklanmayan, uluslararası konjonktürden dolayı bu tür rakamların berhava edilmiş olmasını, ben bundan son derece rahatsız olduğumu belirtmek isterim. Biz cari açığı azaltmayla alakalı bir kısım çabalar, gayretler içine giriyorken ve ham petrolün fiyatının, enerji kalemlerinin, ulaştırma kalemlerinin, girdilerini azaltmaya çalışıyorken, arzda ve tüketimde herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen, rakamların spekülatif manada çıkmış olması, Türkiye için istemediğimiz, temenni etmediğimiz bir noktadır. Dünyanın bu manada bize yük olmaması lazımdır diye düşünüyorum” dedi.

Petrol krizi neyin parçası?
Petrol fiyatlarının yükselmesinin ardında İran'ın İngiltere ve Fransa'ya petrol arzını kesmesi yatıyor. İran'ı bu hamleye sevk edense batının ambargo tehditleri. İran devlet yetkilileri en başından beri batının ambargo tehditlerine boyun eğmeyeceklerini, ambargo kararlarının uygulanma tarihini beklemeksizin petrol sevkiyatını kesebileceklerini dile getiriyorlardı.

AB ülkeleri ile İran arasında yaşanacak bir petrol krizinin petrol fiyatlarını artıracağı önceden biliniyordu. İran, petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük ikinci üreticisi ve günde 2.5 milyon varil petrol ihraç ediyor. Bu petrolün 450 bin varili AB'ye gidiyor. AB, Çin'den sonra İran için ikinci en büyük pazar durumunda.

Ambargo tehditleri ise İran'a yönelik savaş kışkırtıcısı politikaların bir parçası. Türkiye'nin de İran'a yönelik savaş olasılığını arttıran politikaların altında imzasının bulunması, ortada pek de "Bizimle alakası olmayan, bölgesel istikrarsızlıkların külfetini ödüyoruz" denilerek geçiştirilecek bir tablonun bulunmadığını gösteriyor.

AB üyesi değiliz, NATO üyesi de mi değiliz?
Taner Yıldız, "AB üyesi değiliz, AB'de alınan kararların bizim için hukuki bağlayıcılığı yok" diyor ama Türkiye bir NATO üyesi ve NATO kararlarının Türkye için bir bağlayıcılığı bulunuyor. Bu kararların en bilindik olanlarından birisi ise Malatya'da kurulan ve çalışmaya başlayan radar üssü. Kurulma aşamasında İran ile bir ilgisinin bulunmadığı, İsrail ile veri paylaşımı yapılmayacağı iddia edilen üssün, İran'ı hedef aldığı kısa sürede görüldü. Radar, ilk olarak geçtiğimiz haftalarda ABD-İsrail askeri tatbikatında kullanıldı ve tatbikat simülasyonu İsrail'e yönelik bir İran saldırısını canlandırıyordu. Tatbikatın tarihi olarak İran İslam Devrimi'nin yıldönümünün seçilmiş olması da radar üssünün kime karşı kullanıma açıldığının bir başka kanıtı idi.

Suriye'de yaşananlar da Türkiye-İran ilişkilerinin gerilmesinde bir başka faktör. İran, Suriye'ye yapılacak saldırının kendisini de hedef alacağı görüşünde ve Suriye'ye bir askeri müdahaleye karşı. Türkiye ise Suriye'ye yönelik saldırgan politikalarda en önde yer alan ülkelerden birisi durumunda. Rejime karşı silahlı eylemler düzenleyen Özgür Suriye Ordusu mensuplarının Türkiye'de ikamet etmesi, bunun da ötesinde Türkiye'nin Özgür Suriye Ordusu'na silah ve eğitim verdiği iddiaları Türkiye'nin bölgesel istikrarsızlıklarla Taner Yıldız'ın "zannettiği kadar" alakasız olmadığının bir başka göstergesi.

(soL- Haber Merkezi)