Anayasa tartışmasını bile emperyalist kurumlara atıfta bulunmadan tartışamayan Türkiye, Venedik Komisyonu'nu ülkenin vasisi yaptı. Üstelik uluslararası arenada hukuk konusunda bağımsız bir 'think thank' olarak bilinen bu komisyonun esas kuruluş gayesi eski sosyalist ülkelerdeki kapitalistleşme sürecinde hukuk sistemini kapitalizme uyarlamaya dönük danışmanlık yapmaktı.

AKP'nin Ergun Özbudun liderliğindeki bir komisyona “yeni anayasa” hazırlatmasıyla başlayan anayasa tartışmasında Türkiye yeni bir emperyalist kuruluşla tanıştı. Özellikle parti kapatma konusundaki tavsiyeleri adeta evrensel bir norm olarak kabul gören Venedik Komisyonu diye bilinen Avrupa Konseyi Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu, o günden bu yana Türkiye'nin gündeminden düşmüyor.

Son anayasa değişiklik tartışmasında da AKP, istediği düzenlemeleri gerekçelendirirken Avrupa Birliği'ndeki uygulamaları örnek olarak gösterdi. Ancak AKP ve AKP'nin yargı alanındaki düzenlemelerine karşı çıkanların sık sık Venedik Komisyonu'nun hazırladığı raporlara atıfta bulunarak birbirlerine karşı koz kazanmaya çalıştıkları da görüldü.

Venedik Komisyonu'nu Türkiye'deki yargı tartışmasının üstünde bir erk olarak kabul eden bu yaklaşımın bir ürünü olarak TÜSİAD'ın yayınladığı “Görüşler Dergisi”ne konuşan, Venedik Komisyonu Başkanı Gianni Buquicchio'ya Türkiye'deki tartışmayla ilgili fikir beyanında bulundu. Buquicchio'nun dile getirdiği fikirler, medyada “Türkiye'ye önemli mesajlar” nitelemesiyle yer buldu.

Komisyondan her iki tarafa da gül
Türkiye'de gündemde olan anayasa değişikliği ile görüşü sorulan Buquicchio, yayınlanan haberlere göre hem ulusal alanda laikliğin koruyucusunun anayasa mahkemelerini olduğunu vurguladı, hem de demokrasiyi sivilin her zaman askeriyeye göre üstünlüğü olarak tanımladı. Buquicchio, bir yandan Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerinin sadece yüksek mahkemeler tarafından aday gösterilen kişiler arasından atanmasının “yargının toplumdan kopuk kişilerden oluşması” riski taşıdığı konusunda uyarıda bulundu, diğer yandan ise anayasal kuralların “yargıyı hükümetin bir aracı haline getirecek şekilde değiştirilmesinin” risklerine dikkat çekti.

Parti kapatma konusunda da fikirlerini belirten Buquicchio, “bir siyasi partinin kapatılmasını gerektiren maddi kıstasların gözden geçirilerek çerçevelerinin daraltılmasını ve siyasi parti kapatma davalarının açılması konusundaki usullerin değiştirilmesini tavsiye ediyoruz. Parti kapatma talebi tek bir kamu görevlisinin takdirine bırakılmamalı” diye konuştu.

Öte yandan Buquicchio, “askeri mahkemelerin yargılama yetkisinin tercihen dar bir şekilde belirlenmesi ve sadece silahlı kuvvetlerin iç meselesi sayılabilecek konularla kısıtlanması gerekmektedir” tavsiyesinde bulundu.

Komisyonun gündeminde Bosna-Hersek, Moldova, Ukrayna var
Buquicchio, komisyonun gündeminde bulunan dosyaları ise şöyle sıraladı: Bosna-Hersek'in anayasasını yeniden yapılandırılması, 5'te 3 çoğunluğa ulaşamadığı için devlet başkanını seçemeyen Moldova Parlamentosu ve Ukrayna'da devlet erkinin daha dengeli bir şekilde çalışması için anayasa yapılması. Komisyon başkanı Türkiye ve Rusya'nın da komisyon için önemli olduğunu belirtti.

Venedik Komisyonu nedir?
Avrupa Konseyi Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu, Avrupa Konseyi'nin danışmanlık yapan bir istişare organı. Anayasa hukuku dalında bağımsız uzmanlardan oluşan komisyon, 1990'da Berlin Duvarı'nın yıkılmasından sonra kuruldu. Komisyonun amacı o dönem Avrupa Birliği'nin ve NATO'nun üyesi olmayan eski sosyalist ülkelere kapitalizme geçişte hukuk sistemlerini yeniden yapılandırmak konusunda yol göstermek olarak belirlendi. Böylece bu ülkelerde hukuk alanında kapitalizmin gerektirdiği yeniden yapılanma emperyalizmin doğrudan müdahalesiyle gerçekleştirildi.

Yılda dört kez Venedik'te toplanan komisyon bu nedenle Venedik Komisyonu olarak biliniyor.

Komisyonun ilk önemli icraatı 1991 yılında Romanya anayasasının yazılması oldu.

(soL-Haber Merkezi)