22 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe girecek “İnternetin Güvenli Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar” tasarısı, bir haftadır Türkiye’nin gündemindeki yerini koruyor. İnternetteki sansürün daha da artması anlamına gelecek olan bu uygulama çok fazla eleştirilirken Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) yaptığı açıklamalarla hiçbir değişiklik olmayacağını iddia etti.

BTK’nın yaptığı açıklamalar hiç kimseyi tatmin etmemiş olsa da 22 Ağustos’tan itibaren internet kullanımında nasıl bir değişiklik olacağı konusunda kamuoyunda ciddi bir kafa karışıklığı oluştu. 4 paket üzerinden tanımlanacak olan internet aboneliğinde şimdi uygulamada olan kullanım, “Standart profil” olarak devam edecek. Sözleşmelerdeki “Güvenli internet kullanmak istiyorum” seçeneğini tercih edenler ise “Aile profili”ni seçmiş olacak. Bunun dışında 2 profil daha var. Bunlarda birisi “sadece yurtiçinde barındırılan ve kara listede yer almayan alan adı, IP adresi ve portlara erişimin sağlandığı” “Yurtiçi internet profili” bir diğeri ise çok tartışmalı olan “Çocuk profili”.

Çocuk profili başlı başına muamma
Uygulanması planlanan 4 temel profilden birisi olan “Çocuk profili”, kapsamı konusundaki muğlaklık nedeniyle oldukça tartışmalı bir seçenek. Diğer profillerde kara liste uygulaması ile girilemeyecek siteler belirlenirken bu profilde “beyaz liste” uygulaması ile sadece girilebilecek siteler belirlenecek. Kullanıcıların hangi sitelere girebileceğini doğrudan belirleyecek olan bu profil diğer uygulamalardan daha katı bir şekilde denetleniyor olacak.

Bu profil ile ilgili asıl tartışmalı konu, beyaz listede yer alacak siteleri kimin belirleyeceğinin yanı sıra, bu profilin nerelerde ve hangi kapsamda uygulanacağı. Örneğin liselerde bu paketin uygulanması durumunda liselerden internete girildiğinde sadece yetkililerce “beyaz listeye” alınan sitelere ulaşılabilecek. “Çocuk”tan neyin kastedildiği belli olmayan bu uygulamada, 18 yaş altındaki herkes çocuk olarak değerlendirildiği düşünülürse bu yaş grubundaki yurttaşların bilgisayar kullandığı mekanlarda “çocuk paketi”nin kullanılacağı öngörülebilir. Bu profilde ulaşılabilecek siteler arasında yani “beyaz liste”de yer alacak siteler arasında soL portal gibi sitelerin de yer alması mümkün görünmüyor.

Yurtiçi profil skandallara gebe
Bu profil tasarıda şu şekilde tanımlanıyor:

Kullanıcının sadece yurtiçinde barındırılan ve kara listede yer almayan alan adı, IP adresi ve portlara erişimin sağlandığı profili ifade etmektedir.

Bu profil iki nedenle tartışmalı görünüyor. Google, Facebook, Twitter gibi internet en çok kullanılan internet sitelerinin hepsinin yurtdışında barındırılıyor olması, bu profille bahsedilen sitelere girilememesi anlamına geliyor. Geçtiğimiz dönemde google’ın bazı uygulamalarının ve Youtube’un yasaklanmasının ardından, bu sitelerin Türkiye’de birer büro açması ve vergi vermesi gerektiği iktidar kaynakları tarafından dile getirilmişti. Ancak bu talepler bahsedilen siteler tarafından kabul edilmemişti. Bu yöndeki taleplerin yine kabul edilmemesi durumunda “Yurtiçi internet profili” kullanan bilgisayarlardan bu sitelere ulaşım mümkün olmayacak. Yani AKP'nin bu siteleri vergi vermeye zorlama konusunda yeni bir taktiğiyle karşı karşıyayız.

Bu profile dair bir diğer sorun ise Türkiye’deki siyasi baskı nedeniyle sunucusu yurtdışında tutulan Türkiye'den sitelere ulaşmanın imkansız olması.

Standart paket aynı falan değil
“Aile profili” denen paketin yasak kapsamı da henüz bilinmiyor. Ancak geçtiğimiz hafta yaşanan "alan adında barındırılmaması gereken sözcükler" listesi skandalından sonra BTK'nın bir sürü ilgisiz siteyi yasaklayacağı tahmin edilebilir.

Sorun kaynağı olan son paket, “Standart profil”. Bu paketin şimdikiyle aynı olacağı ve bu nedenle hiçbir değişiklik olmayacağı iddia edilse de şimdi yasak olan sitelere o zaman da girilemeyecek. Zaten internet sansürünün yoğun olduğu Türkiye'de halihazırda yasaklı çok sayıda site var.

Ancak farklı olan durum, şimdi çeşitli müdahalelerle girilebilen yasak sitelere 22 Ağustos’tan sonra hiç girilemeyecek. Kısacası, Youtube yasaklı olduğunda örneğin birçok kullanıcı "tünel siteleri" üzerinden, proxy ayarlarıyla ya da DNS ayarlarıyla oynayarak bu sitelere giriyordu. Fakat herkesi bir paket içine soktuklarında bu yasak olacak. Çünkü servis sağlayıcıları, bu yasakları delmeye çalışanlara karşı önlem almakla yükümlü kılınıyor.

Bu konuda bilgisayar kullanıcılarına herhangi bir yasal yaptırım henüz tarif edilmiş olmasa da “İnternetin Güvenli Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar” metninde yer alan 11. Madde’nin 2. Fıkrası bu konunun başka şekilde halledileceğini çok açık bir şekilde ortaya koyuyor: “Filtre aşma yöntemlerinin engellenmesi için gerek görülmesi halinde Kurum tarafından düzenleme yapılabilir.”

Bu paketle ilgili bir diğer tartışmalı konu ise paketin tanımının değişikliğe uğrayıp uğramayacağı. Bu konuda herhangi bir güvence söz konusu değil. Şimdiye kadar 12 binin üzerinde sitenin yasaklandığı belirtilen ülkemizde Blogspot, Youtube gibi sitelerin de yasaklanabilmiş olduğu göz önüne alındığında bu paketin de yine birçok yasağı beraberinde getirebileceği düşünülebilir.

Bir başka soru, bugünküyle aynı kalınacaksa, niye bir "paket" yaratıldığı. Paketin varlığı, paketin koşullarının ileride alınacak kararlarla değiştirilebileceğinin bir emaresi.

(soL - Haber Merkezi)