İnsanı şempanzelerle karşılaştırdığımızda birden fazla farklılık göze çarpar: iki ayak üzerinde yürüme, ince vücut yapısı, vücut kıllarında azalma, terleme yeteneğinde artış. Bu özelliklerin evrilmesinde savanların rolü olduğu düşünülmektedir. Şempanzelerin ataları Orta ve Batı Afrika'nın ormanlarında yaşamış, insanın ataları ise Doğu Afrika'nın savanlarına yayılmış, burada evrilmişlerdi. Doğu Afrika savanlarının iki özelliği, ormana kıyasla arazinin açık olmaları ve yıllık ortalama yüksek sıcaklıklarıdır. Nitekim iki ayak üzerinde yürüme, açık arazide besin toplayıcılığı veya avcılığa uyumludur. Ayrıca dik duruş, terleme ve terlemeyi kolaylaştıran tüysüzlükle beraber, vücudun fazla ısınmasını da önleyen bir özelliktir – vücudun güneş ışınlarına maruz kalan bölgesini en aza indirir. Tabii bu 'savanda evrim' tezi, Doğu Afrika'nın yaklaşık 4-5 milyon yıl önce de bugünkü kadar sıcak ve kurak olduğunu varsaymaktadır. Peki bu varsayım doğru mu?

ABD Bilimler Akademisinin dergisi PNAS'ta 8 Haziran'da yayınlanan bir araştırma, bu soruya olumlu yanıt veriyor. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden (Caltech) bilimciler, geleneksel olarak kullanılan kimi kimyasal metotlar ya da fosil polenlerin analizi gibi yöntemler yerine yeni bir kimyasal yöntem kullandılar. Bu yöntem, topraktaki karbonat minarelerinde sıcaklığa bağlı değişimlerden yararlanarak, bir toprak katmanında, oluştuğu dönemin sıcaklığını tahmin ediyor. Yöntemi önce iklim koşulları bilinen toprak örneklerinde doğrulayan ekip, daha sonra Kenya'nın Turkana Vadisi'nden örnekleri çözümledi. Turkana Vadisi, insanın evriminin ilk dönemlerine ait fosillerin yoğun olarak bulunduğu, aynı zamanda bugün ortalama yıllık sıcaklığı 30°C civarında olan bir bölge.

Araştırmanın sonuçlarına göre, Turkana Vadisi'nde sıcaklıklar son 4 milyon yıl içinde sıklıkla 35°C üzerinde seyretmiş. Yani şempanze dalıyla insan dalı 6 milyon yıl önce ayrıştıklarından beri, atalarımız çoğunlukla sıcak ortamlarda yaşamışlar. Bu da 'savanda evrim' tezini destekliyor: Modern insanın birçok özelliği, yüksek sıcaklığa ve kurak arazilerin hakim olduğu ortamlara uyum sağlayacak şekilde evrilmiş olabilir.

(soL - Haber Merkezi)