Türkiye’de popüler bilim yayıncılığının önde gelen dergisi Bilim ve Gelecek, geçtiğimiz aylarda Kadıköy’de açtığı kitabevi ile birlikte, ismi pek çoğumuza tanıdık gelecek yeni bir kitap dizisi yayınlamaya başladı: “50 Soruda”. Çoğumuzun çok çeşitli konularda bilgi dağarcığını genişleten Gerçek Yayınları’nın geçmişte uzun yıllar yayınladığı “100 Soruda” dizisi gibi, “50 Soruda” da bilimle ilgili başlıkları herkesin anlayabileceği şekilde, konunun yerli uzmanları aracılığıyla okurlara ulaştırmayı amaçlıyor.

Dizinin şu ana dek iki kitabı çıkmış durumda: Prof. Dr. Metin Özbek’in kaleminden 50 Soruda İnsanın Tarihöncesi Evrimi ve Afşar Timuçin’in kaleminden 50 Soruda Aydınlanma. 2010 yılında görelilik kuramı, evrim, matematik, evren, kuantum ve nanoteknoloji, büyük patlama, deprem ve arkeoloji gibi konularda toplam 13 kitap yayınlanması hedefleniyor.

Afşar Timuçin’in “50 Soruda Üniversitesi” adını verdiği bu dizi hakkında, Bilim ve Gelecek Kitaplığı Yayın Yönetmeni Nalan Mahsereci ile bir söyleşi gerçekleştirdik. Mahsereci, 50 Soruda dizisini yayına da hazırlıyor.

50 Soruda dizisi nasıl başladı, kısaca anlatır mısınız?
Bilim ve Gelecek Kitaplığı 2007’den beri kitap yayınlıyor. Bu tarihten beri yaklaşık on kitap yayınlandı. Ancak, bunlar dergi ile birlikte çıkardığımız kitaplardı, kitap yayınlamaya dönük özel bir çabamız yoktu. “50 Soruda” dizisi ile birlikte kitap yayınını da önemsemeye başladık. Zaten onun bir parçası olarak bu proje gündeme geldi.

Bu dizi, bilimle ilgili genel bir kültür dizisi. Bilimin temel alanlarını ve kuramlarını popüler düzeyde anlatmayı hedefliyor. Soru yanıt formatı, popülerliği, anlaşılırlığı arttırması için düşünülmüş bir format. Kuantum, nanoteknoloji gibi, büyük patlama kuramı gibi özellikle sosyal bilimlerle ilgili insanları tedirgin eden, ilk duyuşta “aman benden uzak dursun” dedirten kuramları, herkesin anlayabileceği bir şekilde anlatmayı amaçlayan kitaplar.

Şimdiye kadar iki tane çıktı. 2010 yılı boyunca toplam 13 tane yayınlanacak. Bu dizinin uzun yıllar boyunca süreceğini düşünüyoruz. İlk yıl için tespit ettiğimiz 13 kitap için ülkemizde kendi alanlarında uzman ve alanlarını anlatma konusunda da yetenekli bilim insanlarına başvurduk.

Bu çalışmaya başlarken geçmişteki “100 Soruda” dizisinden mi esinlendiniz?
Direkt olarak değil ama, 50 Soruda projesini kime anlatsak, herkesin aklına hemen 100 soruda dizisi geliyor. İstemeden de olsa biz de mutlaka onu düşünmüşüzdür. Ancak bilinçli olarak bunun üzerinden düşünmemiştik. Biz, dizinin bir belirleyiciliği olsun ve akıllarda kalsın istedik.

Peki niye 50 soruda?
Daha çok genç insanları hedefliyor bu dizi. Ama, ben de bu diziden çok şey öğreneceğimi biliyorum. Bizim ülkemizde genellikle aydın olmak pozitif bilimlerle ilgileniyor olmayı da gerektirmez. Çok önemli aydınlarımız kuantum kuramı ne söylüyor bilmeyebilir mesela. Bunu bilmiyor olmasını da garip karşılamayız, ama aslında bugünün dünyasını anlamak için önemli kültür bilgi alanlarından biri. O nedenle, biz genç insanları hedefliyoruz, sayfa sayısı, soruların sayısı ona göre düşünüldü ama, popüler düzeyde bir bilgi verdiği için genele de hitap ediyor.

Bilimin bugün, insanların ilgisini daha fazla mı yoksa daha az mı çektiğini söylemek mümkün?
Daha az çektiği kesin. Genel olarak bu kültürü okulların ve eğitim sisteminin vermesini bekleriz. Ancak, bilim açısından çok temel, olmazsa olmaz bir kuram bile ders kitaplarından, müfredattan uzaklaştırılmaya çalışılıyor. Buna dönük bir ilgi yok, çünkü bunu teşvik eden bir ortam yok. Bizim Bilim ve Gelecek kolektifi olarak kendimize biçtiğimiz misyon, bilimin toplumun tüm hücrelerine yayılması için aracılık etmek. Bilimi sırça köşklerde, akademik duvarlar içinde yapılan bir etkinlik olmaktan çıkartıp, bir aydınlanmaya dönüşmesine aracılık etmek. Bu projeyi de bu nedenle yapıyoruz.

Dizinin ilk başlıklarını neye göre belirlediniz ve bundan sonraki başlıklar nasıl bir dizgi izleyecek?
Bu 13 kitaplık dizgeyi çıkartırken epey bir düşündük. Temel kuramlar olsun dedik. Bir de bu kitaplar için, yabancı kitapların çevirilerini esas almadık. Ülkemizin bilim insanları yazsın istedik. Hem anlatan hem de anlayan açısından da, aynı dili konuşuyor olmak büyük bir avantaj. Konularımız da yerli. Mesela ilk on üç kitabın içerisine deprem de girdi. Çünkü ülkemizin can yakıcı sorunlarından biri. İnsanların hayatının içinde. Evrim de ülkemizde en çok tartışılan konulardan biri inanç temelinde de ele alındığı için. Onun için evrime de geniş bir yer verdik. Evrimi, insanın evrimi, canlıların evrimi, yerin evrimi gibi alt başlıklara ayırarak ele aldık.

Bu konuların çok daha fazla çeşitleneceğini düşünüyoruz. Mesela ileride 50 Soruda Sümerler, 50 Soruda Hititler gibi çok daha ayrıntılı alanlarda kitaplarımız olacak.

Özellikle yerli yazarları tercih ettiğinizi belirttiniz. Dizinin yazarlarından da kısaca bahsedebilir misiniz?
Dizinin ilk kitabı 50 Soruda İnsanlığın Tarihöncesi Evrimi’nin yazarı Prof. Dr. Metin Özbek, Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölüm Başkanı, insanın biyo-kültürel evrimiyle ilgili temel kitaplardan Dünden Bugüne İnsan kitabının da yazarı. Dizimizin ikinci kitabının yazarı Afşar Timuçin’i, soL okurları açısından tanıtmaya gerek yoktur sanırım.

Yakın zamanda çıkacak kitaplardan 50 Soruda Görelilik Kuramları kitabının iki yazarından biri, Prof. Dr. Ömür Akyüz Yeditepe Üniversitesi’nde Eğitim Fakültesi Dekanı. Kendisi TÜBİTAK Popüler Bilim Yayınları’nın danışma kurulu üyeliğini yapmış ve çok sayıda popüler bilim kitabı çevirisi var. Kitabın diğer yazarı Yard. Doç. Dr. İbrahim Semiz Boğaziçi Üniversitesi. Fizik Bölümü öğretim üyesi. Fizik eğitiminin nasıl olması gerektiği üzerine de çalışmaları olan, kafa yoran biri.

Yayınlanacak olan kitaplardan bir örnek daha vereyim. 50 Soruda Deprem kitabının yazarı Prof. Dr. Haluk Eyidoğan İTÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi. AKP Hükümet tarafından lağvedilen, eski Ulusal Deprem Konseyi’nin Başkanıydı. Deprem denince akla gelen birkaç isimden biri.

Bundan sonrası için okurlarınızdan size gelen talepler oluyor mu?
Oluyor aslında. Hem okurlarımızdan hem yazarlarımızdan talepler geliyor. Bundan sonrasında bu talepleri değerlendireceğiz.

Son olarak eklemek istediğiniz bir şeyler var mı?
Popüler bilim yayıncılığı Türkiye’de çok kısır. Bilim dışı safsataları içeren çok sayıda kitap ve yayın var. İnsanlar giderek bunlara yönlendiriliyor. Biz bu açıdan da bu kitapları çok önemsiyoruz. Bilimsel düşüncenin refleks haline gelmesini istiyoruz. Bu safsatalarla karşılaştığından insanlar “bu bilim değil” diye düşünsün istiyoruz.

Teşekkür ederiz.

Bilim ve Gelecek Kitaplığı 50 soruda dizisi için bir yıllık abonelik uygulaması da başlatmış Bununla ilgili ayrıntılı bilgi Kadıköy Moda Caddesi, Zuhal Sokak’ta bulunan Bilim ve Gelecek Kitabevi’nden alınabilir.

(soL-Haber Merkezi)