Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın aldığı kararla depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılmak istenen Antalya Arkeoloji Müzesi binasıyla ilgili yeni bir gelişme daha yaşandı. 

Kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalar yapan sivil toplum kuruluşların ödüllü müze binasının tesciliyle ilgili başvurusunu reddeden Koruma Bölge Kurulu kararının iptali için Mimarlar Odası dava açtı. 

TMMOB Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, “Kent kimliği, sadece anıtsal yapılarla değil; Antalya Arkeoloji Müzesi gibi kamusal ve sürekli kullanılan kültürel yapılarla biçimlenmektedir. Müzenin yıkılması, bu bağlamda kent hafızasına ve kültürel sürekliliğe telafisi mümkün olmayan bir zarar verecektir” denildi.

Yıkılmak istenen müze önünde eylem

Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yıkılmak istemesine yönelik tepkiler sürüyor. 7 Temmuz’da ziyarette kapatılacağı öne sürülen müzenin önünde dün sabah saatlerinde bir araya gelen Müze Çalışma Grubu, STK temsilcileri ve vatandaşlar basın açıklaması yaparak karara tepki gösterdi.

Müze Çalışma Grubu adına açıklama yapan Prof. Dr. Gül Işın, “Müze Çalışma Grubu olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı'na sesleniyoruz. Yıkım kararını derhal erteleyin. Antalya Arkeoloji Müzesi'ni, artan depolama ihtiyaçlarını da karşılayacak şekilde, yıkarak değil, restore ederek koruyalım. Antalya halkının müzesine sahip çıkarak bu yıkımı durduracağına inanıyoruz" diye konuştu.

Mimarlar Odası kurul kararına dava açtı: Kararın iptali isteniyor

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın şeffaflıktan uzak şekilde yürüttüğü eleştirilerine neden olan Antalya Müzesi’yle ilgili süreçte yıkım kararına tepkiler sürerken Mimarlar Odası konuyla ilgili dava açıldığını duyurdu.

Açılan dava ile yıkılmak istenen müze binasının taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesini isteyen STK’ların bu talebini reddeden Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararının iptali isteniyor.

Proje yarışmasıyla yapılan ilk müze: Mimarlarına Mimar Sinan Ödülü

Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu’nun konuyla ilgili yaptığı açıklamada, şöyle denildi: 

“Mimar Metin Hepgüler, Mimar Doğan Tekeli ve Mimar Sami Sisa tarafından tasarlanan Antalya Arkeoloji Müzesi, 1964 yılında ulusal yarışma ile seçilen bir proje sonucu inşa edilmiş, Türkiye’nin ilk yarışma projesiyle yapılan müze binasıdır. Yapının özgün tasarımı sadece ulusal değil uluslararası düzeyde de tescillenmiş; Müze, 1988 yılında Avrupa Konseyi Özel Ödülü'nü kazanarak bu alanda ülkemizin ilklerinden biri olmuştur.

Ayrıca; modern mimarlık tarihinde öncü isimler olan Mimar Doğan Tekeli ve Mimar Sami Sisa’ya, 1994 yılında, ülkemiz mimarlığına katkıları nedeniyle Mimarlar Odası Mimar Sinan Büyük Ödülü verilmiştir.

'Toplumsal bellek değerine sahip'

Tasarımı bakımından bütüncül olarak estetik ve sanatsal değere sahip olan Antalya Arkeoloji Müzesi; daha sonra inşa edilen müzelerin tasarımlarını etki etmiş ve referans olmuştur. Toplumsal pratikler ve yer aldığı kentsel peyzajın vazgeçilmez bir öğesi haline gelen yapı, mekânsal süreklilik ve toplumsal bellek değerine sahiptir.”

Kent kimliğinin, sadece anıtsal yapılarla değil; Antalya Arkeoloji Müzesi gibi kamusal ve sürekli kullanılan kültürel yapılarla biçimlendiği vurgulanan açıklamada “Müzenin yıkılması, bu bağlamda kent hafızasına ve kültürel sürekliliğe telafisi mümkün olmayan bir zarar verecektir” görüşüne yer verildi.

Cumhuriyet dönemi mimarisi vurgusu

Antalya Müzesi’nin 1970'li yıllardan günümüze dek kullanımda olan ve halen Türkiye'nin en önemli arkeolojik koleksiyonlarına ev sahipliği yapan bir kamusal yapı olduğuna değinilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi: 

“Cumhuriyet dönemi modern mimarisini yansıtmakta; ayrıca müze işleviyle kültürel sürekliliğin önemli bir temsilidir. Binada zaman içinde bazı fiziksel yenilemeler yapılmış olsa da bu durum, yapıdaki tarihsel, toplumsal ve işlevsel değeri ortadan kaldırmamaktadır.

Kentin sosyal ve kültürel kimliğini yansıtan, taşıdığı mimari unsurlar ve kamusal işleviyle özgünlük ve temsil değeri taşıyan bir yapıdır. Bu nitelikler, söz konusu yapının ulusal ve uluslararası mevzuat bakımından korunması gereken taşınmaz kültür varlığı statüsüne sahip olduğunu açıkça göstermektedir. Tescil, yalnızca fiziksel yapının korunması değil, aynı zamanda kent belleğinin, sosyo-kültürel işlevlerin ve kamusal alanların korunması anlamına da gelir. Antalya gibi turistik ve tarihsel değeri yüksek bir kentte, bu tür müzelerin kültürel miras statüsüyle güvence altına alınması hem kent kimliği açısından hem de gelecek kuşaklara aktarım bakımından kamusal bir zorunluluktur.”

Merkezi ve yerel yönetimlerin yükümlülüğü: Karar yargıya taşındı

Mimarlar Odası’nın açıklamasında Anayasa ve kültürel mirasla ilgili uluslararası sözleşmelere atıfta bulunularak şöyle denildi: 

“Anayasamızda ve Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme ile Venedik Tüzüğü gibi ülkemizin kabul ettiği uluslararası sözleşmelerde belirtildiği üzere Devlet; kültürel varlıkların gelecek nesillere aktarılması için gerekli önlemleri almakla, anıtların gereğince korunmaları ve bakımları için tüm bilimsel gelişmelerden, birikimlerden ve tekniklerden yararlanmakla yükümlüdür. Merkezi ve yerel yönetimler bu yükümlülükler çerçevesinde aldıkları tüm kararlarda hukuki ve tarihi sorumluluklar taşımaktadırlar.

Bu bağlamda Mimarlar Odası olarak; tasarımı, tarihi, mimari, kültürel işlevi ve toplumsal bellekteki yeri dikkate alınarak, korunması gereken bir kültürel miras olan Antalya Arkeoloji Müzesi’nin tescil talebinin reddine ilişkin Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali amacıyla Odamızca dava açılmıştır.”

Antalya Arkeoloji Müzesi'nin yıkılması kararına tepki