Resmi Gazetede Mart/2022 ayında düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri listesi bugün yayımlandı.

Buna göre, 971 firmanın toplam 40 milyar 695 milyon lira tutarındaki projeleri, faiz desteği; KDV istisnası, Sigorta primi İşveren Hissesi yüzde 80’e ulaşan oranlarda vergi indiriminden yararlandırılacak. 975 milyon ABD Doları tutarındaki makine teçhizatını Gümrük Vergisi ödemeksizin ithal edebilecek.

Projeler ve yatırımcılar

Listede ilk bakışta dikkati çeken projeler ve yatırımcılar şunlar:

En yüksek destek, Antalya Muratpaşa havaalanının yılda 80 milyon yolcuya hizmet edecek düzeyde genişletilmek üzere Fraport TAV Antalya Yatırım Yapım ve İşletme AŞ’nin 10 milyar 250 milyon lira tutarındaki projesine veriliyor. Mart/2022’de toplamı 40 milyar liraya ulaşan 971 projenin 10 milyar lirasının bu projeye tahsis edilmiş olması anlamlı.

Fraport TAV Antalya Yatırım ve İşletme A.Ş.; Antalya Havalimanını işletmek üzere TAV ile Fraport Şirketinin kurduğu ortak girişim. 

TAV Havalimanları 1997 yılında İstanbul Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali ihalesini kazanan Bilkent Holding ve Akfen Holding ortaklığında kurulan bir holding. Günümüzde Groupe ADP ortaklığında bir çok ülkede havalimanı işletiyor.

Fraport TAV’ın yüzde 51'lik hissesi TAV’ın. Şirket, Aralık/2021’de Kamuyu Aydınlatma Platformuna yaptığı açıklamada, 25 yıl süreli işletilmesi ihalesini kazandıklarını ve 28 Aralık 2021 günü DHMİ ile imtiyaz kira sözleşmesi imzalandığını duyurmuştu. 

Olayın çok önemli bir boyutuna daha dikkat çekmek gerekiyor: İhale yapılıp sözleşme imzalandıktan sonra ihale konusu işin esasını etkileyecek değişiklik yapılamaz. Yapılmışsa, ihaleye fesat karıştırılmış demektir. Antalya Havalimanı işinde, kazanan yüklenicinin belirlenmesi ve sözleşme imzalanması sonrasında yükleniciye önemli kazanç kapıları açılmış olmaktadır.

Büyüklük sıralamasında Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ.’nin 1 milyar 246 milyon lira tutarındaki; “temizlik kağıdı, tuvalet kağıdı, kağıt havlu, peçete” projesi, ikinci geliyor.

Üçüncü sırada Kiler Tekstil Enerji Yarıtımları Sanayi ve Ticaret AŞ. Bitlis-Tatvan’a 915 milyon lira iplik üretimi projesi geliyor.

Dördüncü sırada HEZ Turizm Yatırımları AŞ’nin Muğla-Fethiye’deki 902 milyon liralık 5 yıldızlı otel projesi var.

Faras İnşaat AŞ’nin Kart/Sarıkamış’da 112 milyon 945 bin lira tutarındaki 5 yıldızlı otel projesi de turizm yatırımları açısından ayrıca dikkat çekiyor.

Beşinci sırada Karbontürk Enerji San. Tic, AŞ’nin Adana-Ceyhan’da 805 milyon lira tutarındaki; “aktif karbon projesi” var. 

Büyüklük sıralamasında, Ermaş Madencilik Turizm San ve Tic. AŞ’nin Muğla-Menteşe’de 632 milyon lira tutarındaki; “Kuvars Esaslı Reçine veya Çimento Bağlayıcılı Kompoze levha” projesi altıncı geliyor. 

Kipaş Mensucat AŞ, Kahramanmaraş-Dulkadiroğlu ilçesindeki 615 milyon lira tutarındaki iplik üretim projesi de yedinci sırada yer alıyor.

Ülke önceliklerini gözetmeyen destek politikaları

Aşağıda sıralanan projelerin tutarları çok yüksek olmasa da destek politikalarının ülke öncelikleri dikkate alınmadan belirlendiği konusunda örnek olmaları açısından önem taşıyor. Listeyi taradığınızda çok sayıda bu tür örneklerle karşılaşılabiliyor.

Türkiye Diyanet Vakfı iştiraki KOMAŞ’a kurdurulan, 29 Mayıs Eğitim Kurumlarının İzmir Bornova’da yapacağı 24 milyon lira tutarındaki yatırımı teşviklerden yararlandırılıyor. Ancak ne tür yatırım yapılacağı anlaşılmıyor. Üstelik konusu ve kapasitesi sütunlarında çelişki var. Konusu sütununda; “Hizmetler, İlköğretim hizmetleri” yazıyor. Oysa kapasitesi sütununda yazılanlardan okul öncesinden başlayıp lise sonuna değin eğitim kademelerinin hepsinin kapsandığı görülüyor. Kapasitesi sütununda; “okul öncesi eğitim hizmetleri 140 öğrenci, İlkokul Eğitimi hizmetleri 524 öğrenci, ortaokul hizmetleri 480 öğrenci, Fen ve Anadolu Liseleri 744 öğrenci” denilmiş.

Piri Reis Üniversitesinin 32 milyon liralık yatırımı da teşviklerden yararlandırılan projeler arasında yer alıyor. Piri Reis Üniversitesi, Alparslan Türkeş’in kurucusu olduğu TÜDEV (Türk Devlet Toplulukları Dostluk ve Kardeşlik İşbirliği Vakfı) tarafından kuruldu. Vakfın başkanı Tuğrul Türkeş. Yatırımın türü ve niteliği konusunda hiç bilgi yok. Kapasitesi bölümünde yalnızca; “Üniversite ve yükseköğretim eğitimi, 6.000 öğrenci/yıl” yazılı.

Desteklerden yararlandırılan kimi projelerin konularını okuduğunuzda gülümsemeden edemiyorsunuz. Aşağıda 3 örnek var:

• DAL Lunapark Makinaları Sanayi ve Ticaret AŞ, Kocaeli-Dilovasındaki 48 milyon 660 bin lira lunapark oyuncakları projesi,
• Servet Madeni Eşya San. Tic. Lmt. Şirketinin İstanbul-Silivri’de 13 milyon 335 bin lira tutarındaki; “150 bin adet iç dikiz ayna, 1,5 milyon dış dikiz ayna” projesi
• Beyoğlu Çukulata Sanayi AŞ’nin Kilis’de 124 milyon lira tutarındaki; “kek, bisküvi, gofret imalatı” projesi,