ABD'de Donald Trump yönetiminin insan nüfusunun olmadığı Avustralya adalarına özel ek gümrük vergisi getirmesi çok tartışma yarattı.

Antarktika yakınlarında buzullarla kaplı ve penguenlere ev sahipliği yapan çorak, ıssız volkanik adalar grubu, ABD başkanının mallara yüzde 10 gümrük vergisi koymasıyla Donald Trump'ın ticaret savaşına sürüklendi.

Avustralya'nın dış topraklarını oluşturan Heard Adası ve McDonald Adaları, Avustralya'nın batı kıyısındaki Perth'ten iki haftalık bir tekne yolculuğuyla ulaşılabilen, Dünya'nın en ücra köşeleri arasında yer alıyor. Tamamen ıssızlar. İnsanların bölgeye son ziyaretinin yaklaşık 10 yıl önce olduğuna inanılıyor.

Buna karşın, Heard ve McDonald adaları, Beyaz Saray tarafından yayınlanan ve yeni ticaret gümrük vergileri uygulanacak "ülkeler" listesinde yer aldı.

Avustralya'nın doğusundaki Norfolk Adası da Trump'ın tarife listesine giren bir diğer tartışmalı bölge oldu. Bu adada da ticaret yapılacak ne bir şirket adresi ne de bir sevkiyat yapılacak bir liman var.

ABD'nin ticaret verilerinin hatalı olduğu anlaşıldı

ABD ile ticaret ilişkisi olmayan bu ıssız küçük Avustralya topraklarına uygulanan ticaret tarifelerinin hatalı ticaret verilerine dayanarak hesaplandığı anlaşılıyor.

The Guardian gazetesi, bu ticari verilerin en azından kısmen, doğru menşe ülkeleri yerine uzak Norfolk Adası veya Heard ve McDonald Adaları'ndan geldiğine dönük yanlış etiketlenmiş sevkiyatlarla ilgili olduğunu ortaya çıkardı.

Son beş yılda ada topraklarından geldiğine dair hatalı etiketlenmiş sevkiyatlar arasında akvaryum sistemleri, Timberland botları, şarap ve geri dönüşüm tesisi için parçalar bulunuyor.

ABD ithalat verileri ve nakliye kayıtlarının analizine göre, ne şirket adresi, ne sevkiyatın kalkış limanı ne de varış limanı bu bölgelerde bulunmamasına karşın, birden fazla mal sevkiyatı Norfolk Adası veya Heard ve McDonald Adaları'ndan gelmiş olarak sınıflandırıldı.

Avustralya kenti Sidney'in 1600 kilometre kuzeydoğusunda bulunan ve nüfusu 2 bin 188 olan Norfolk Adası'nı ilgilendiren bazı durumlarda, karışıklığın şirketin adresinin veya çıkış limanının İngiltere'deki Norfolk olması veya varış noktasının ABD'deki Virginia'daki Norfolk olması veya şirketin New Hampshire'daki (NH) kayıtlı adresinin Norfolk Adası (NI) olarak listelenmesinden kaynaklandığı anlaşılıyor.

Avustralya'ya getirilen genel tarifelerden 19 puan daha yüksek

ABD ile hiçbir ihracat ilişkisi olmadığını bildiren Norfolk Adası'nın mallarına bu hafta yüzde 29 oranında gümrük vergisi uygulandı. Bu oran, Avustralya'nın geri kalanına getirilen vergiden 19 puan daha yüksek.

Karar Avustralya hükümetini şaşırttı. Avustralya başbakanı bunun Trump'ın gümrük vergilerinden "hiçbir yerin güvende olmadığının" kanıtı olduğunu ifade etti. Ülkenin ticaret bakanı Don Farrell ise bunun "açıkça bir hata" olduğunu belirtti.

Norfolk Adası yöneticisi George Plant ise, The Guardian'a şunları söyledi: "Norfolk Adası'ndan Amerika Birleşik Devletleri'ne bilinen bir ihracat yok."

Washington verilerine göre Norfolk'tan 655 bin dolar ithalat yapılmış

Ancak Ekonomik Karmaşıklık Gözlemevi tarafından sunulan ABD hükümet verilerine göre, Norfolk Adası 2023 yılında ABD'ye 655 bin ABD Doları değerinde mal ihraç etti ve ana ihracatı 413 bin ABD Doları değerinde deri ayakkabı oldu.

Norfolk Adası'nda Franks Shoes adında büyük bir ayakkabı mağazası bulunuyor. Mağaza yöneticisi İngiliz gazeteye gönderdiği e-postada şunları aktardı: "Biz, adayı ziyaret eden turistlere ayakkabı satan bir ayakkabı mağazasıyız ve ABD'ye ayakkabı ihraç etmiyoruz veya ABD ile herhangi bir işimiz yok."

Gazete ayrıca, Aralık 2023'te Bahamalar'daki South Riding limanından Miami, Florida'ya yelken açan ve her biri 3 bin 714 siyah Timberland erkek botu içeren sevkiyatlar için iki konşimento (kargo sevkiyatı kayıtları) belirledi. Sevkiyatların toplam değeri 315 bin ABD Doları idi.

Konşimentolarda menşe ülke olarak “Norfolk Adası” ve göndericinin adresi olarak Timberland, 200 Domain Drive, Stratham 03885-2575, Norfolk Adası listeleniyor.

Timberland'ın şirket ofisinin adresi LinkedIn sayfasında ABD eyaleti New Hampshire olarak görünüyor.

İngiltere'deki Norfolk kasabasıyla karıştırılmış

Norfolk Adası'nı hatalı bir şekilde menşe ülke olarak listelediği görülen diğer konşimentolar arasında, İngiltere kasabası Norfolk'tan ABD'ye sevkiyatlar gönderen bir akvaryum ve çeşme şirketi olan OASE'den gelen birkaç konşimento ve yine Norfolk'taki Novum Structures'dan ABD'ye gönderilen çelik ekipmanlar yer alıyor.

Novum'un web sitesine göre, Novum Structure'ın adresi de, AB merkezi olan İngiltere'deki Norfolk yerine, bir konşimentoda 14 Hopper Way, Diss Business Park, Diss, Norfolk Adası olarak listelenmiş.

ABD ticaret istatistiklerini toplamaktan sorumlu kurum olan ABD Nüfus Sayımı Bürosu, ticaret istatistikleri kılavuzunda bu tür raporlama hatalarının meydana gelebileceğini ve "ayrıntılı emtia istatistiklerini önemli ölçüde etkileyebileceğini" kabul ediyor.

Nakliye kayıtlarındaki hataların, tarifeleri hesaplamak için temel olarak kullanılan ABD nüfus sayımı ve ticaret verilerine yansıdığı anlaşılıyor.

Avustralya Ticaret Bakanı: Trump ticaret sistemini 4 haftada altüst etti, bu hatalar normal

Avustralya Ticaret Bakanı Farrell, ABC'ye yaptığı açıklamada, ABD'nin Norfolk Adası'na uyguladığı yüzde 29'luk gümrük vergisinin "açıkça bir hata" olduğunu, çünkü Norfolk Adası'nın Avustralya'nın bir parçası olduğunu ve bu nedenle ülkenin geri kalanıyla aynı gümrük vergisine tabi olması gerektiğini vurguladı. Bakan, Avustralya hükümetinin konuyu ABD yönetimiyle görüşeceğini belirtti.

Farrell şunları kaydetti: "Bu aceleye getirilmiş bir süreç olduğunun göstergesi. Amerika'nın düne kadar üzerinde çalıştığı ticaret sistemi, ikinci dünya savaşından beri inşa edilmişti. Dört hafta içinde, Amerikan başkanı bu süreci altüst etti. Bu yüzden hataların yapılmasının kaçınılmaz olduğunu düşünüyorum ve özellikle Norfolk Adası'nı yüzde 29 tarifeye tabi olarak dahil etmek bunun bir göstergesi."

Gazeteciler ve ekonomistler, Trump yönetiminin diğer ülkelere ve bölgelere uyguladığı tarifeleri hesaplamak için kullandığı yöntemi buldular. Bu, ülkenin 2024'teki ABD ile olan ticaret açığına dayalı bir tarife yüzdesi üreten basit bir formül. Norfolk Adası için ABD ticaret verilerini kullanarak yüzde 29 rakamını bu formülle ürettiği doğrulandı.

Yalnızca penguen ve fokların yaşadığı adadan 'makine ve elektrik' ithal edilmiş

Heard Adası ve McDonald Adaları, Antarktika yakınlarında buzullarla kaplı, aynı zamanda Avustralya'nın "dış toprakları" olan ıssız bir ada grubu. Burası da, Beyaz Saray'ın gümrük vergilerinden etkilenen "ülkeler" listesinde yer aldı ve Washington tarafından buraya yüzde 10 gümrük vergisi uygulandı.

Yalnızca penguen ve fokların yaşadığı bölgede bir balıkçılık alanı var, ancak bina veya insan yerleşimi yok. Buna rağmen, Dünya Bankası'nın ihracat verilerine göre, ABD 2022'de Heard Adası ve McDonald Adaları'ndan 1,4 milyon ABD doları ürün ithal etti ve bunların neredeyse tamamı "makine ve elektrik" ithalatıydı.

İhracatın uzak adalardan kaynaklandığı ancak büyük ölçüde Avrupa'dan ABD'ye yapılan çelik veya plastik ithalatı olduğunu öne süren birden fazla konşimento tespit edildi. Ancak belgelerde nakliyecinin adresi Almanya veya Avusturya yerine Heard ve McDonald Adaları olarak listeleniyor.

Eylül 2024 tarihli bir konşimentonun da, Viyana'daki Starlinger Co'dan Oakland California'ya gönderilen bir PET geri dönüşüm tesisinin parçalarıyla ilgili olduğu görülüyor. Starlinger'ın adresiyse "Viyana, Heard Adası ve McDonald Adaları" olarak listelenmiş.

Diğer olası veri hataları

Bu ticaret verileri sorunu, Washington tarafından tarifelerle hedef alınan diğer uzak bölgeleri de etkilemiş olabilir. Jan Mayen Arktik adası ve Svalbard takımadaları da, yerel raporların orada çok az insan yaşadığını ve ihracatın çok az olduğunu öne sürmesine rağmen, yüzde 10'luk bir ticaret tarifesiyle vuruldu.

Diğer bölgeler de benzer bir durumda görünüyor. Hintli tedarikçilerden gelen gönderilerin konşimentoları, Birleşik Krallık'ın az sayıda sakini olan uzak bir dış bölgesi olan "Britanya Hint Okyanusu Toprakları"ndan geldiği şeklinde yanlış etiketleniyor.

Güney Pasifik Okyanusu'nda Yeni Zelanda'ya bağlı bir bölge olan Tokelau da tarifelerle hedef alındı. Yine bazı sevkiyatlar, Türkiye'den gelen pergola parçaları sevkiyatı gibi, tedarikçilerin adadan geldiği şeklinde yanlış etiketlendi.