Artan ekonomik sıkıntılar, hayat pahalılığı ve geçim derken çalışma konuşulları da bir o kadar kötüleşiyor. Özellikle de işsizlik oranının yüksek olduğu şehirlerde işverenler emekçilerin işsizlik sorununu suistimal etmek için kullanıyor. Kötü çalışma koşulları, sağlıksız yiyecekler ya da sağlıksız çalışma konuşullarının yanı sıra düşük ücrete çalıştırılma ve işverenin tacizleri neredeyse normalleşiyor.

Van'dan Medya4Democracy'den Yasemin Dikici'nin yaptığı habere göre Van’da işyerinde cinsel ve psikolojik taciz yaşayan kadınlar, “İşsiz kalırım, iş bulamam” endişesiyle ya tacizi görmezden geliyor ya da sessiz sedasız istifa ediyor. Konuya dair açıklamalar yapan emekçi kadınların en büyük sıkıntılarının taciz, düşük maaş, mobbing olduğunu ifade ediyor. Kadınlar karşılaştığı bu durumlar yüzünden susmak zorunda kalırken, haklarını nerde arayacaklarını bilmediklerini ve yalnız bırakılmaktan korktuklarını söylüyor.

'Art niyetli insanlar yüzünden etrafıma duvar ördüm'

Gazeteci Yasemin Dikici'ye konuşan kadınlar sorunlarını anlatırken özellikle patronların yarattığı sorunlara dikkat çekiyor. 

Bir kafede çalışan 19 yaşındaki Merve, babası cezaevinde olduğu için sekiz nüfuslu bir ailesine bakmak zorunda kalmış. Liseden mezun olduğu yıl pandemi ve ekonomik sıkıntılardan dolayı üniversite hayallerini yarıda bırakmak zorunda kalan Merve, şunları söylüyor:

“Mezun olduğum sene üniversiteye gitsem, geçinemeyecektim. İngiliz Dili ve Edebiyatı okumak istiyorum ama bu ekonomik şartlarda zor. Şu an 19 yaşındayım ama içimdeki kadın, 30 yaşında.

Özellikle kafe sektöründe çalışan kadınlar, müşteri çekmek için giyim ve dış görünüşleriyle birer objeye dönüştürülüyor. Buna karşı çıkanlar, ya işten ayrılmak zorunda kalıyor ya da mobbinge maruz bırakılıyor. Çoğu zaman erkek müşterilere güler yüz gösterdiğimizde yanlış anlaşılıyor. Numaramı isteyenler, eve kadar takip edenler daha neler neler... Art niyetli insanlar yüzünden etrafımdaki erkeklere karşı duvar oluşturdum. Ben de istediğim gibi giyinmek ve güler yüzlü bir insan olmak isterim. Bu olaylar yüzünden çok sert ve mesafeli davranmak zorunda kalıyorum.”

'Bir çok kadın böyle çalışıyor'

Büşra, 23 yaşında. Sosyal medya üzerinden iş ilanlarına başvuran Büşra 4 nüfuslu ailesine bakabilmek için 5 yıldır düşük ücretlerle çalışmak zorunda kalmış. Yaşadığı soruna dair de patronun kendisine "bir çok kadın böyle çalışıyor" savunması yaptığını ifade ediyor. 

Neredeyse her iş başvurusunda çirkin isteklerle karşılaştığını belirten Büşra, başından geçen bir olayı şöyle aktarıyor:

“Instagramda bir iş ilanı gördüm. Haftanın dört günü, iki küçük çocuğa bakacak birini arıyorlardı. İlanı veren erkekti. Ulaştım, iş detaylarını konuşmaya çalışırken sürekli özel hayatımla ilgili sorular sordu. Amacının vakit geçirecek bir kadın bulmak olduğunu sonradan anladım. Ne istersem yapabileceğini, ev masraflarıma destek olacağını ve birçok kadının bu şekilde çalıştığını söyledi. Hem korktum hem üzüldüm.”

'Anlatırsam suçlanacağımdan korktum'

Yaşadıklarını anlatanlardan biri de Gökçe. Kendisi 22 yaşındaki ve ailesinin geçimini sağlamak için çalışmak zorunda olan diğer bir genç kadın. Bugüne kadar birçok farklı işte çalışan Gökçe, yaşanan tacizlerin fazlalığı ve maaşların çok düşük olmasından şikâyet ediyor. Nerdeyse her gittiği iş başvurusunda art niyetli patronlarla karşılaştığını ifade eden Gökçe, bir ofisin sekreter ilanını görünce başvuruya gitmiş. İlk iş gününde, piyasadaki maaşlardan daha yüksek maaş teklif eden 60’lı yaşlardaki işyeri sahibi tarafından tacize uğradığını belirten Gökçe, “Yaşadıklarımı ailemden gizlemek zorunda kaldım. Suçlanacağımdan korktuğum için kimseyle paylaşamadım. Önemsiz olduğumu ve kimsenin bana yardım edemeyeceğini düşündüm” diyor.

Ucuz, güvencesiz ve niteliksiz işlerde çalıştırılıyorlar

Konuya dair açıklamalarda bulunan Van Kadın Dayanışma Komitesi (KDK) üyesi Ruken Ertaş, eşitsizliklerden ibaret olan kapitalist düzenin, kadınları kullanarak ayakta kalmak istediğini ve düzenin kadınların ucuza çalışıp çok iş yapmasını, kayıt dışı çalışmasını amaçladığını söyledi. Türkiye’nin, gittikçe artan yoksulluk, gericilik ve şiddetin sonucunda kadınlar için tehlikeli bir ülke haline geldiğini belirten Ertaş, “Bir yandan kadınların çalışması teşvik ediliyor gibi görünürken bir yandan ucuza, güvencesiz ve çoğu zaman niteliksiz işlerde çalıştırılıyorlar” dedi.

Kadınların ev dışında çalıştıklarında yaptığı iş, evin “reisine” katkı olarak görüldüğünü kaydeden Ertaş, bu yüzden kadınlara daha düşük ücretler teklif edildiğini, erkeklerle aynı işi yapmasına rağmen eşit ücret verilmediğine işaret etti. İş yerlerinde kadınların dış görünüşüne, makyaj yapıp yapmamasına, kıyafetine karışıldığını vurgulayan Ertaş, kadın bedeninin işveren tarafından müşteriyi çeken vitrin olarak görüldüğüne dikkat çekti.

Kadın istemediği halde cinsel bir söylem ve davranışla rahatsız etmenin, sarkıntılık yapmanın, cinsel içerikli sözler ve şakalar yapmanın, dokunmanın cinsel şiddet olduğunun altını çizen Ertaş, “Şiddet, kimi zaman patron tarafından, kimi zaman çalışan tarafından, kimi zaman müşteri tarafından uygulanabiliyor” diye konuştu.