ABD Başkanı Donald Trump, 19 Ekim Pazartesi günü Beyaz Saray’dan ayrılırken gazetecilerin sorularını yanıtladığı sırada Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e yüklendi. Kansas eyaletindeki bir seçim mitingine gitmek üzere Marine One helikopterine binmeden önce konuşan Trump, Zelenskiy’in savaşı çok daha önce sona erdirebileceğini söyledi.

Zelenskiy’nin kendisini Rusya konusunda “tarihin yanlış tarafında” olmakla eleştirdiğinin hatırlatılması üzerine Trump, “Zelenskiy ne konuştuğunu bilmiyor” dedi. Ukrayna liderinin kendisini dinlemesi halinde çok daha önce daha iyi bir anlaşma yapabileceğini savunan Trump, “Ukrayna adına başka birinin müzakere etmesinin zamanı geldi” ifadelerini kullandı.

Trump, savaşta çok sayıda insanın hayatını kaybettiğini ve Ukrayna’nın erkek nüfusunun ağır kayıplar verdiğini öne sürdü. Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşın çok daha önce sona erdirilebileceğini savunan Trump, Zelenskiy’nin çözüm sürecine yardımcı olmadığını ve savaşı bitirmek istemediğini düşündüğünü söyledi.

Dünyanın dört bir köşesine tehditler savuran Trump, “İnsanların ölmesini istemiyorum” diyerek önceliğinin savaşı durdurmak olduğunu ileri sürdü. ABD Başkanı, Rusya’nın Ukrayna’daki askeri faaliyetlerini de küçümseyerek Moskova’nın son dönemde “pek bir şey yapmadığını” iddia etti.

Rusya’ya yönelik yaptırımlar gevşetildi

Trump’ın açıklamaları, ABD yönetiminin Rusya politikasında attığı adımların Ukrayna ile Washington arasındaki gerilimi artırdığı bir dönemde geldi.

Trump yönetimi, Rusya’ya yönelik bazı yaptırımların uygulanmasını geçici olarak gevşetirken Rusya’dan dizel yakıt tedarikine ilişkin bir anlaşma da gündeme geldi. Zelenskiy, Washington’un Moskova’ya yönelik baskıyı azaltan adımlarının Rusya’nın elini güçlendireceğini savunuyor.

Trump ise yaptırımların gevşetilmesine yönelik eleştirileri, Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirme hedefiyle yanıtladı. ABD Başkanı, Zelenskiy’in bu süreçte çözümü kolaylaştırmadığını ileri sürerek Ukrayna yönetimine yönelik eleştirilerini yineledi.

Putin’in üçlü görüşme önerisi

Gerilimin bir diğer boyutunu, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile üçlü bir görüşme yapılması önerisi oluşturuyor. Wall Street Journal’ın haberine göre Putin, kasım ayında Çin’de düzenlenmesi planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında böyle bir görüşme yapılmasını gündeme getirdi. Önerinin, Ukrayna savaşının sona erdirilmesine ilişkin Moskova’nın çıkarlarına uygun bir anlaşmayı da kapsayabileceği bildirildi.

Trump, gazetecilerin Zelenskiy’in katılmadığı bir görüşmede Putin ve Şi ile savaşın sona erdirilmesini ele alıp alamayacağı sorusuna, savaşı bitirmek için gerekli gördüğü her türlü görüşmeye açık olduğu yanıtını verdi. Bununla birlikte Trump, Çin’de gündeme gelebilecek görüşmenin öncelikli konusunun nükleer silahsızlanma olacağını söyledi. Üçlü zirve için henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

Zelenskiy açısından böyle bir görüşme ihtimali, Ukrayna’nın kendi geleceğini belirleyecek müzakerelerin dışında bırakılması riskini beraberinde getiriyor. Kiev yönetimi, savaşın sona erdirilmesine ilişkin kararların Ukrayna’nın katılımı olmadan alınmasına karşı çıkıyor.

Kiev, silah ve istihbarat desteğinde kısıtlamalardan korkuyor

ABD ile Ukrayna arasındaki gerilim yalnızca diplomatik açıklamalarla sınırlı değil. Zelenskiy, 19 Ekim’de ABD’li senatörlerle yaptığı çevrimiçi görüşmede, Washington’un istihbarat paylaşımı ve silah desteğine ilişkin bazı kısıtlamalarının kaldırılması için girişimde bulunmalarını istedi.

Zelenskiy, bu kısıtlamaların Ukrayna’yı Rusya ile daha fazla taviz içeren bir anlaşmayı kabul etmeye zorlamak amacıyla uygulanmış olabileceğini savundu. Trump ise ABD’nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımını sürdürdüğünü söyledi ve uydu sistemlerine erişimle ilgili sorunların incelenebileceğini belirtti.

Ukrayna, özellikle Rusya’nın füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı savunmada ihtiyaç duyduğu askeri desteğin devam etmesini istiyor. 

Washington-Kiev hattında gerilim derinleşiyor

Trump ile Zelenskiy arasındaki gerilim yeni değil. İki liderin Şubat 2025’te Beyaz Saray’da gerçekleştirdiği görüşme, ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı desteğin karşılığı ve savaşın nasıl sona erdirileceği konularındaki sert tartışmalarla gündeme gelmişti. Trump, o tarihten bu yana Zelenskiy’i daha fazla taviz içeren bir anlaşmaya yanaşmamakla eleştiriyor.

Son açıklamalar, Washington’un Moskova ile ilişkileri yeniden şekillendirmeye çalıştığı ve savaşın sona erdirilmesine ilişkin diplomatik girişimlerin hız kazandığı bir dönemde geldi. Trump, bir yandan savaşı bitirmeyi hedeflediğini söylerken diğer yandan Ukrayna liderliğinin müzakere sürecindeki rolünü sorguluyor.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.