ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşını sonlandırmak için 28 maddelik bir çerçeve planını özel temsilcisi Steve Witkoff aracılığıyla Ukrayna’ya ilettiği belirtildi.

Dün Axios ve Financial Times’ın gündeme getirdiği plan, Kiev’den önemli tavizler talep ediyor. Henüz Kremlin tarafından resmen doğrulanmayan planın ABD’li ve Rus yetkililerce hazırlandığı belirtildi.

Konuya yakın kaynaklara dayandırılan haberlere göre, 28 maddeden oluşan çerçeve anlaşma taslağı Trump’ın özel temsilcisi Witkoff tarafından Kiev’e iletildi. Kaynaklar, Witkoff’un Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’in şartları kabul etmesini istediğini açıkça belirttiğini dile getirdi.

'Ukrayna'nın egemenliğinden vazgeçmesi anlamına gelir'

Financial Times’a göre plan Ukrayna’nın Donbas’ta halen kontrolünde olan topraklardan vazgeçmesini öngörüyor. Ayrıca Ukrayna silahlı kuvvetlerinin personel sayısının yarıya indirilmesi ve bazı önemli silah türlerinden vazgeçmesini şart koşuyor. Gazeteye konuşan bir kaynak bu koşulları kabul etmenin “Ukrayna’nın egemenliğinden vazgeçmesi” anlamına geleceğini söyledi.

Metinde Ukrayna’da Rusçanın da resmi devlet dili olarak tanınması ve Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne resmi statü verilmesinin de yer aldığı belirtiliyor.

Axios’a konuşan bir ABD'li yetkili, Trump yönetiminin, Rusya ve Ukrayna Savaşı'nın devam etmesi durumunda Kiev yönetiminin "zaten topraklarını kaybedeceğini," bu nedenle şimdi bir anlaşmaya varmanın "Ukrayna'nın çıkarına olduğunu" düşündüğünü aktardı.

'Ukrayna Donbas'tan çekilecek, Rusya asker konuşlandırmayacak'

ABD'li yetkiliye göre, Trump yönetiminin 28 maddelik planında, Rusya'nın Luhansk ve Donetsk'in (Donbas bölgesinin) fiili kontrolünü ele almasının öngörüldüğünü öne sürdü. Rusya'nın fiili kontrolü altına geçtikten sonra Ukrayna'nın çekileceği Donbas'ın askerden arındırılmış bölge olarak kabul edileceğini iddia eden yetkili, Rusya'nın buraya asker konuşlandıramayacağını öne sürdü.

Kremlin doğrulamadı

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov dün basına yaptığı açıklamada söz konusu çerçeve anlaşmasını doğrulamadı, Putin ile Trump arasında en son Alaska’da görüşülenlerin dışında yeni bir gelişme olmadığını söyledi.

Plan hakkında ilk haberi yapan Axios gazetesine konuşan Rus müzakereci Kirill Dmitriyev ise bunun bir ateşkes anlaşmasından daha fazlası olduğunu belirterek, "Rusya'nın tutumunun gerçekten dikkate alındığını hissediyoruz" dedi.

‘Türkiye ve Katar planın hazırlanmasında rol oynadı’

Ukraynalı müzakereci Rüstem Umerov’un ise plana karşı çıktığı belirtildi. Kaynaklar, geçen hafta sonu Witkoff ile Umerov arasındaki görüşmelere üst düzey bir Katarlı yetkilinin de katıldığını öne sürdü. Söz konusu planla ilgili doğrudan bilgi sahibi iki kaynak, Katar ve Türkiye'nin, Trump'ın yeni planının hazırlanmasında ve ABD'nin arabuluculuk çabalarının desteklenmesinde rol oynadığını savundu. Kaynaklardan biri, "Katar ve Türkiye'nin arabuluculuğu Gazze'deki savaşın sona ermesine yardımcı oldu ve Ukrayna'daki savaşın sona ermesine de yardımcı olabilir” dedi.

Beyaz Saray yetkilisi: Bu hafta bile onaylanabilir

Beyaz Saray planla ilgili resmi bir açıklama yapmayı reddederken üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi Politico'ya yaptığı açıklamada, planın tüm taraflarca bu ayın sonuna kadar ve belki de "bu hafta" bile onaylanabileceğini söyledi. Bir başka Beyaz Saray yetkilisi ise her iki tarafın da esneklik göstermesi gerektiğini kaydetti.

Politico’ya konuşan bir başka kaynağa göreyse plan halen son halini almış değil. ABD’lilerin planda NATO’dan bahsedip bahsetmeyecekleri ya da nasıl bahsedeceklerine halen karar vermediklerini kaydetti. Aynı kaynak planın maddelerinin müzakereye açık olduğunu da söyledi.

‘Zelenskiy, Rusya’nın kabul etmeyeceği bir planla Ankara’ya geldi’ iddiası

ABD’nin planı Ukrayna’da Zelenskiy’e uzanan, adalet ve enerji bakanlarını görevden almak zorunda kaldığı yolsuzluk skandalıyla aynı zamana denk geldi. Zelenskiy’in dün Ankara’da AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin yanı sıra ABD’li temsilci Witkoff ile de bir araya gelmesi bekleniyordu ancak bu görüşme iptal edildi.

Görüşmenin iptali Zelenskiy’in ABD’nin planına itirazı olarak yorumlandı. Öte yandan Zelenskiy’in bugün Kiev’de ABD’li askeri yetkililerle bir araya gelmesi bekleniyor. Kremlin, dün Ankara'da yapılacak görüşmelere Rusya’dan temsilci katılmayacağını önceden duyurmuştu.

Axios’a konuşan bir ABD’li yetkili Witkoff'un Zelenskiy ile Ankara'da görüşme planladığını ancak Zelenskiy'in Umerov ile varılan mutabakatlardan geri adım attığı ve Trump planını görüşmek istemediği anlaşılınca toplantının ertelendiğini iddia etti.

ABD'li yetkili, Zelenskiy'in bunun yerine Avrupa'daki yetkililerle birlikte hazırlanan ve "Rusya'nın kabul etmeyeceği" başka bir planla Ankara'ya gittiğini ileri sürdü.

Ukraynalı yetkili ise Zelenskiy'in Avrupa ülkeleri de dahil olmak üzere planı daha geniş bir formatta görüşmek istemesi nedeniyle toplantının ertelendiğini savundu.

ABD’li yetkili: ‘Top Zelenskiy’in sahasında’

ABD'li yetkili, Zelenskiy'in isterse yeni ABD planını görüşmek üzere Washington'a gelebileceğini belirterek, "Şimdi bekleyeceğiz. Top Zelenskiy'in sahasında" dedi.

Zelenskiy Erdoğan ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada ABD’nin planına değinmedi ancak savaşın sona erdirilmesinde “etkili bir ABD liderliği” çağrısını yineledi. Erdoğan’ın görüşmeler için farklı formatlar önerdiğini söyleyen Zelenskiy “Türkiye’nin gerekli platformu hazırlamaya hazır olması bizim için önemli” ifadesini kullandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise dün yaptığı açıklamada Washington’un savaşı sona erdirmek için iki tarafın da katkılarına dayanarak “olası fikirler listesi geliştirmeye devam edeceğini" söyledi.