ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin diğer ülkelere “karşılıklı tarifeler” uygulayacağını ve temel tarife oranının yüzde 10 olacağını duyurdu. Türkiye de ABD’nin yüzde 10 oranında yeni gümrük tarifesi uygulayacağı ülkeler arasında yer alıyor.

Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen etkinlikte imzaladığı kararnameyle ABD’nin birçok ticaret partnerine yüzde 10’dan yüzde 50’ye varan oranlarda yeni tarife uygulaması getirdi.

ABD için 'kurtuluş günü' ilan etti

Etkinlikte konuşan Trump bugünü uzun zamandır beklenen "kurtuluş günü" diye niteledi ve "Ülkemiz ve vergi mükelleflerimiz 50 yılı aşkın süredir sömürülüyor ama artık buna izin verilmeyecek" dedi.

ABD’nin “kronik” ticaret açıklarını bir ekonomik sorundan ziyade, güvenliği tehdit eden bir “ulusal acil durum” olarak nitelendiren Trump, bunun ülke için büyük bir tehdit olduğunu savundu.

“Ticaret sözkonusu olduğunda birçok durumda dost hasımdan daha kötüdür” diyen Trump, ABD’nin birçok ülkeyi sübvanse ederek onları ayakta tuttuğunu öne sürdü, “Sonunda Amerika’yı ilk sıraya koyuyoruz” dedi.

ABD'nin diğer ülkelere karşılıklı tarifeler uygulayacağını belirten Trump, "Minimum temel tarife oranını yüzde 10 olarak belirleyeceğiz" diye konuştu.

ABD'nin ithal ettiği otomobillere yüzde 25 gümrük vergisi

Ayrıca Trump, dün gece yarısından itibaren, tüm ithal otomobillere yüzde 25 gümrük vergisi uygulamasının da yürürlüğe gireceğini anımsattı.

AB ülkeleri, Japonya, Hindistan ve Çin’e yüksek tarifeler

Trump’ın açıkladığı listede yüzde 50 ile en yüksek oranda tarife uygulananlar Afrika’dan Lesotho Krallığı ile Atlas Okyanusu'nda, Kanada'nın doğu kıyılarına yakın adalar grubu olan Saint Pierre ve Miquelon oldu.

Onları yüzde 49 ile Kamboçya ve yüzde 46 ile Vietnam izliyor.

Çin'e uygulanan tarife yüzde 54'e yükseliyor

ABD daha önce yüzde 20 ek gümrük tarifesi getirdiği Çin’e yüzde 34 oranında yeni tarife uygulayacak. Böylelikle Çin’e ABD’nin uyguladığı tarife yüzde 54 oranına yükselecek..

ABD’nin ithalat yaptığı başlıca ticaret partnerlerinden Avrupa Birliği'ne yüzde 20, Tayvan'a yüzde 32, Japonya'ya yüzde 24, Hindistan'a yüzde 26, Güney Kore'ye yüzde 25, Tayland'a yüzde 36, İsviçre'ye yüzde 31, Endonezya'ya yüzde 32, Malezya'ya yüzde 24, Güney Afrika'ya yüzde 30, Bangladeş'e yüzde 37 ve İsrail'e yüzde 17 tarife getirilmesi planlanıyor.

İsrail son dakika adımına rağmen tarifelerden kaçamadı

İsrail, dün Trump’ın yeni tarifelerle ilgili kararını imzalamasından önce ABD ürünlerine uyguladığı tüm tarifeleri kaldıran bir adım attı. Ancak İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in imzaladığı kararın İsrail Parlamentosu’ndan onay alması gerekiyordu. İsrail’in bu adımı ABD’nin yüzde 17 oranıyla ülke basınında “görece düşük” diye yorumlanan yeni tarifelerinden kaçınmasını sağlayamadı.

Türkiye, Suudi Arabistan, İngiltere’ye yüzde 10’luk tarife

ABD’nin minimum yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacağı ülkeler arasında Türkiye’nin yanısıra İngiltere, Brezilya, Arjantin, Kolombiya, Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri, Yeni Zelanda, Mısır ve Suudi Arabistan yer alıyor.

Çin ve AB başta olmak üzere ABD’nin yeni tarifelerine tepkiler gelirken Türkiye Ticaret Bakanlığı’ndan henüz konuya ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Yeni tarifelerin Türkiye’yi nasıl etkileyeceğine ya da tarifelerin kaldırılması için görüşmeler yapılıp yapılmayacağına ilişkin bir açıklama yapmayan bakanlığın sosyal medya hesaplarındaki son paylaşımları dün Türkiye’deki boykot çağrılarını hedef alan mesajlar olarak görülüyor.

Rusya listede değil, Suriye'ye yüzde 41'lik tarife

Yeni gümrük vergileri listesinde ABD'nin 185 ticaret ortağı bulunurken, Rusya bu listede yer almadı. Ukrayna ise yüzde 10 oranında tarife uygulanacak ülkeler arasında yer aldı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD merkezli haber sitesi Axios'a yaptığı açıklamada, Rusya’ya yönelik ABD yaptırımlarının zaten “önemli bir ticareti engellediği” için Rusya’nın söz konusu listeye dahil edilmediğini belirtti.

ABD’nin halihazırda ablukaya devam ettiği Küba ile ABD’nin yaptırımlarla hedef aldığı Belarus, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti de listede yer almadı.

ABD yaptırımlarının hedefi olan İran yüzde 10 tarife uygulanacak ülkelerden biri olurken, Suriye ise listede yüzde 41 ile yüksek oranda tarife uygulanacak ülkeler arasında yer aldı.

Penguenlerin yaşadığı adalar da listede

Öte yandan Trump’ın tarife listesinde sadece yaban hayatınca mesken tutulan, yerleşimin olmadığı Güney Okyanusu'nda, Avustralya'ya bağlı Subantarktik adalar grubundan Heard ve Mcdonald Adaları da yer aldı. 

ABD bu adalara da yüzde 10 oranında tarife uygulayacak.

ABD basınında yer alan habere göre bir Beyaz Saray yetkilisi bu adaların Avustralya toprakları olduğu için listeye dahil edildiğini söyledi.

Öte yandan Avustralya’nın doğusunda yer alan 2 bine yakın nüfuslu Norfolk Adası’na uygulanacağı açıklanan tarife oranı ülkenin geri kalanından 19 puan daha yüksek yani yüzde 29 oldu.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese adanın “ABD’nin dev ekonomisinin bir ticaret rakibi olduğundan pek emin olmadığını” söylerken, bu durumun dünyanın hiçbir yerinin ABD’nin bu tarifelerinden azade olmadığının bir örneğine işaret ettiğini ifade etti.

Yüzde 10’luk tarifeler 5 Nisan’da yürürlüğe girecek

Trump’ın dünkü konuşmasının ardından Beyaz Saray da bir açıklama yaptı ve Trump'ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamındaki yetkisini kullandığını, ülkenin ticaret ilişkilerindeki “karşılıklılık eksikliği”, "döviz manipülasyonu” ve “diğer ülkeler tarafından sürdürülen yüksek katma değer vergileri” gibi politikaların neden olduğu ticaret açığına karşı önlem aldığını aktardı.

Bu kapsamda tüm ülkelere getirilen yüzde 10 oranındaki temel gümrük vergisinin 5 Nisan'da yürürlüğe gireceği bildirilen açıklamada, ülkelere özel olarak belirlenen daha yüksek oranlı tarifelerin ise 9 Nisan'da yürürlüğe gireceği kaydedildi.

Açıklamada, bu tarifelerin ticaret açığından kaynaklanan tehdidin ortadan kalktığı veya hafiflediği belirlenene kadar yürürlükte kalacağı vurgulandı.

Kanada ve Meksika’ya yeni tarife yok, yüzde 25’lik tarife devam ediyor

Fentanil ve göçmen krizi dolayısıyla Kanada ve Meksika'ya yönelik tarifelerin ilgili kararlar uyarınca yürürlükte kalacağı belirtilen açıklamada, ABD-Meksika-Kanada Anlaşmasına uygun malların istisna kapsamında kalmaya devam edeceği ifade edildi.

Açıklamada, sektörel tarifelerin açıklandığı çelik, alüminyum, otomobil, bakır, yarı iletkenler ve kereste gibi ürünlerle ABD'de bulunmayan enerji ve belirli minerallerin karşılıklı tarife düzenlemelerinden muaf olacağı bildirildi.

Geçen yıl ABD'nin mal ticaret açığının 1,2 trilyon doları aştığına işaret edilen açıklamada, 2001'de yüzde 28,4 olan ABD'nin küresel üretimdeki payının 2023'te yüzde 17,4'e düştüğünün bilgisi paylaşıldı.

Çin’den tepki: Tipik bir tek taraflı zorbalık, tedarik zincirini tehlikeye atacak

Çin, ABD'nin tüm ticaret yaptığı ülkelere "karşılıklı tarifeler" kapsamında açıkladığı yeni gümrük vergilerine tepki gösterdi.

Çin Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Çin'in karara karşı olduğu ve kendi haklarını ve çıkarlarını korumak için kararlı karşı tedbirler alacağı belirtildi.

ABD'nin "karşılıklı tarife" olarak adlandırdığı uygulamanın öznel ve tek taraflı değerlendirmelere dayandığı, bunun uluslararası ticaret kurallarına uygun olmadığı ve ilgili tarafların meşru haklarını ve çıkarlarını tehdit ettiğine değinilen açıklamada, "Bu, tipik bir tek taraflı zorbalık uygulamasıdır. Bu, yalnızca ABD'nin kendi çıkarlarına zarar vermekle kalmayacak, aynı zamanda küresel ekonomik kalkınmayı ve tedarik zinciri istikrarını da tehlikeye atacak" ifadesine yer verildi.

Açıklamada, ABD'nin uluslararası ticaretten zarar gördüğü iddiasıyla tüm ticaret ortaklarına "karşılıklılık" adı altında gümrük tariflerini yükselttiğine ancak bunun, yıllar içinde çok taraflı ticaret müzakereleri ile elde edilen çıkarlar dengesini ve ABD'nin de uluslararası ticaretten büyük fayda sağladığı gerçeğini göz ardı ettiğine dikkat çekildi.

‘Ticaret savaşının kazananı olmaz, korumacılık çıkış yolu değildir’

ABD'nin çok sayıda ticaret ortağının bu konudaki memnuniyetsizliklerini ve açık muhalefetlerini dile getirdiği hatırlatılan açıklamada, "Tarih, tarifeleri artırmanın ABD'nin sorunlarını çözmeyeceğini kanıtlıyor. Ticaret savaşının kazananı olmaz, korumacılık çıkış yolu değildir" ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, ABD'ye tek taraflı tarif tedbirlerini iptal etmesi ve ticaret ortaklarıyla farklılıklarını eşit diyalog yoluyla uygun şekilde halletmesi çağrısında bulunuldu.

AB’den açıklama: Müzakereye de karşılık vermeye de hazırız

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB-Orta Asya Zirvesi için bulunduğu Semerkant'ta yaptığı açıklamada Trump’ın kararını “dünya ekonomisine büyük bir darbe” olarak niteledi, AB’nin müzakereye de karşı önlemler almaya da hazır olduğunu belirtti.

Karşılıklı tarifelerin “muazzam sonuçlar” doğuracağını söyleyen Ursula von der Leyen, "Küresel ekonomi büyük zarar görecek, belirsizlik artacak ve korumacılık daha fazla yükselecek. Bunun sonuçları dünya çapında milyonlarca insan için korkunç olacak” dedi.

Tarifelerin etkilerinin hemen hissedileceğine ve dünya çapındaki tüketicilere zarar vereceğine dikkati çeken von der Leyen, "Milyonlarca vatandaş daha yüksek market faturalarıyla karşı karşıya kalacak. İlaçlar ve ulaşım daha pahalı olacak. Enflasyon artacak” diye konuştu.

Von der Leyen, belirsizliğin artacağını, tedarik zincirlerinin bozulacağını ve külfetli bürokrasi ortaya çıkacağını ifade ederek, ABD ile iş yapmanın maliyetinin büyük ölçüde artacağını anlattı.

Küresel ticaret sisteminde bir düzen kalmadığını kaydeden von der Leyen, ABD'nin ticaret ortaklarını karmaşa ve kaos içine soktuğunu belirtti.

Von der Leyen, küresel ticaret sisteminde ciddi eksiklikler olduğu ve bazılarının bundan haksız menfaat elde ettiği konusunda ABD Başkanı Trump'a katıldığını dile getirdi.

Küresel ticaret sistemini ekonominin gerçeklerine uygun hale getirmek için yapılacak her türlü çabayı desteklemeye hazır olduğunu vurgulayan von der Leyen, "Ancak şunu da açıklığa kavuşturmak istiyorum. İlk ve son aracınız olarak tarifelere başvurmak sorunu çözmeyecektir” şeklinde konuştu.

Von der Leyen, transatlantik ticarette engelleri kaldırmak için ABD ile müzakere etmeye her zaman hazır olduklarını anımsatarak, "Aynı zamanda, karşılık vermeye de hazırız. Çelik üzerindeki tarifelere yanıt olarak ilk karşı önlem paketini zaten tamamlıyoruz. Şimdi, müzakereler başarısız olursa çıkarlarımızı ve işletmelerimizi korumak için daha fazla karşı önlem almaya hazırlanıyoruz" ifadelerini kullandı.

Yeni tarifelerin dolaylı etkilerinin neler olacağını yakından takip edeceklerine işaret eden von der Leyen, "Küresel kapasite fazlasını ve pazarımıza damping yapılmasını kabul etmeyiz" dedi.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de Facebook hesabından yaptığı paylaşımda, "ABD'nin, AB'ye yönelik gümrük tarifeleri getirmesini, yanlış bir tedbir olarak değerlendiriyorum ve bu, hiçbir tarafın çıkarına değildir" ifadesini kullandı. Meloni ABD ile bir anlaşmaya varmak için ellerinden geleni yapacaklarını söylerken, “Çünkü böyle bir ticaret savaşının kaçınılmaz olarak Batı'yı zayıflatıp, diğer küresel aktörlerin lehine işleyeceğine inanıyoruz” ifadesini kullandı.

Asya piyasaları düşüşte, 'küresel serbest ticaret düzenini yok edebilir' yorumu

ABD'nin on yıllardır süregelen dış ve ticaret politikasının altüst oluşuna piyasaların tepkisiyse hızlı ve dramatik oldu. Asya piyasaları Perşembe sabahı düşüşe geçti.

İngiliz haber ajansı Reuters’ta yer alan haberde ABD’nin yeni ticaret tarifelerinin “pandemi sonrası enflasyon artışından zar zor kurtulan, rekor borç yükü altında ezilen ve jeopolitik çekişmelerle sarsılan dünya ekonomisinin canlılığını daha da tüketeceği” değerlendirmesi yapıldı.

Ajansa konuşan Nomura Araştırma Enstitüsü'nde yönetici ekonomist Takahide Kiuchi "Trump'ın tarifeleri, ABD'nin İkinci Dünya Savaşı'ndan beri öncülük ettiği küresel serbest ticaret düzenini yok etme riski taşıyor" dedi.

'Dünya genelinde fiyat artışları ve talep azalmasına yol açacak'

Dünya genelinde fiyat artışına ve talep azalmasına yol açacağı belirtilen bu adım için Fransa’dan bir makroekonomist olan Antonio Fatas ise "Bunu, ABD ve küresel ekonominin daha kötü performansa, daha fazla belirsizliğe ve muhtemelen küresel durgunluk diyebileceğimiz bir şeye doğru sürüklenmesi olarak görüyorum” yorumunu yaptı.

Fitch Ratings’te ABD ekonomik araştırma başkanı olan Olu Sonola ise Trump tarafından uygulanan yeni küresel vergiler kapsamında, ABD'nin tüm ithalatlara uyguladığı tarife oranının 2024'te sadece yüzde 2,5'ten, 1910 civarında görülen yüzde 22'ye çıktığını söyledi. "Bu sadece ABD ekonomisi için değil, küresel ekonomi için de oyunun kurallarını değiştirecek" diyen Sonola "Birçok ülke muhtemelen resesyona girecek” ifadesini kulandı.

Capital Economics'te Asya-Pasifik başkanı Marcel Thieliant ise Asya ekonomilerinin bu adımdan daha fazla etkileneceğine dikkat çekerek “Asya ekonomileri yalnızca diğer birçok ekonomiden daha yüksek tarifelerle karşı karşıya kalmıyor, aynı zamanda ABD mallarına olan talebe de çoğundan daha fazla bağımlı” dedi.

Merkez bankalarını faiz artırmaya mı zorlayacak?

Haberde Trump’ın bu adımının merkez bankaları ve hükümetler için “domino etkisi” yaratma olasılığının da yüksek olduğu, Japonya gibi ülkelerin daha fazla faiz artırımı yapma baskısıyla karşı kalabileceğine dikkat çekildi.

Ülkelerin tarifelerden gelen ekonomik darbeyi hafifletmek ve Washington'dan muafiyet talep etmek dışında yapabilecekleri çok az şey olduğu kaydedilen değerlendirmede, Japonya’nın ticaret bakanının, ABD vergilerinin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarını ihlal edebileceği konusunda uyardığını ancak yalnızca Tokyo'nun nasıl yanıt vereceği konusunda "çeşitli seçenekleri" değerlendireceğini söylediğine de işaret edildi.