ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, Suudi Arabistan'ın teknoloji ortaklıkları ve 142 milyar dolar değerinde bir silah satış anlaşması da dahil olmak üzere ABD'ye 600 milyar dolar yatırım yapacağını duyurdu.

Beyaz Saray tarafından paylaşılan bilgi notunda, enerji ve mineral geliştirme gibi alanlarda işbirliğini de içeren anlaşmayla iki ülke arasındaki en büyük silah ticaretinin yapılacağı açıklandı.

Bilgi notunda, "Bugün kutlanan anlaşmalar her iki ülke için de tarihi ve dönüştürücü niteliktedir ve Amerika Birleşik Devletleri ile Suudi Arabistan arasında ortaklığın yeni bir altın çağını temsil etmektedir" ifadeleri yer alıyor.

Anlaşma, iki ülke arasındaki ekonomik ve askeri bağların derinleştiğini gösteriyor. Bu eğilim, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat ABD başkanları döneminde onlarca yıldır devam ediyordu.

Trump'ın 3 günlük Orta Doğu ziyareti

Trump, dün, ikinci başkanlık döneminin ilk büyük uluslararası seyahatini işaret eden Orta Doğu turunun bir parçası olarak Suudi başkenti Riyad'daydı. Haftanın ilerleyen günlerinde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne gitmesi bekleniyor.

Ancak seyahat, Trump'ın diplomatik geziyi kişisel çıkarlarını ilerletmek için kullanabileceği yönündeki eleştirileri yeniden canlandırdı.

Örneğin, Katar'dan ABD Savunma Bakanlığı'na 400 milyon dolarlık lüks bir uçağın transferi önerisi, ABD'de yabancı hükümetlerden hediye kabul etmenin etik ve anayasal olup olmadığı konusunda sorulara yol açmıştı.

İlk döneminde de silah anlaşması imzalanmış, ancak Kaşıkçı cinayeti ilişkileri sekteye uğratmıştı

Trump, 2017'deki ilk başkanlık döneminde de, Suudi Arabistan'ı ilk büyük yurtdışı seyahatine dahil etmişti. Bu seyahat de benzer şekilde milyarlarca dolarlık bir silah anlaşmasıyla sonuçlanmıştı.

Ancak, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın 2018'de İstanbul'daki bir konsoloslukta öldürülmesiyle ilgili küresel tepki, ilişkileri altüst etme noktasına getirmişti. ABD hükümeti, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'a bağlı güçlerin cinayetten sorumlu olduğunu iddia etmişti.

Yalnızca güvenlik değil, yatırım anlaşmaları da var

Beyaz Saray bilgi notuna göre, dünkü anlaşma, Suudi ordusunun "ondan fazla ABD savunma firmasından son teknoloji savaş ekipmanı ve hizmetleri" ile modernize edilmesine yardımcı olmak için tasarlandı.

Ancak yeni yapılan anlaşma yalnızca güvenlik işbirliğiyle sınırlı değil. Anlaşma ayrıca Suudi Arabistan'ın ABD'de yapay zeka için enerji altyapısı ve veri merkezlerine 20 milyar dolar yatırım yapacağı bir planı da ortaya koyuyor. Bu, Trump yönetimiyle yakın bağları olan endüstrilere önemli bir nakit akışı anlamına geliyor.

Anlaşma ayrıca çok fazla ayrıntı sunmadan enerji altyapısı ve mineral yatırımları konusunda işbirliğine de göndermeler içeriyor.

İsrail'le normalleşme gündeme gelmedi

Diğer yandan, Suudi Arabistan ile yüzlerce milyar dolar değerinde bir dizi ekonomik ve savunma anlaşması yaptığını kamuoyuna duyuran Beyaz Saray, duyurusunda İsrail'den açıkça bahsetmedi. Trump'ın Riyad ziyaretinde Suudi Arabistan-İsrail normalleşmesinin de gündeme gelmesi bekleniyordu.

Bazı analistler, bu durumu "Trump yönetiminin bölgedeki, özellikle Gazze'deki İsrail askeri harekatına yönelik artan hayal kırıklığı" olarak yorumladı.

Bazılarıysa, Beyaz Saray'ın şu anda bir normalleşme anlaşmasının mümkün olmadığını kabul ettiğini düşünüyor.

Trump'ın ilk görev süresi de dahil olmak üzere çeşitli ABD yönetimleri, güvenlik ve silah satışları konusunda daha fazla işbirliği yapma teşvikini kullanarak Suudi Arabistan'ı İsrail ile diplomatik ilişkileri normalleştirmeye zorluyordu.

Suudi Arabistan'la İsrail arasında hiçbir zaman resmi diplomatik bağ olmadı. Ancak Trump'ın ilk döneminde Cumhuriyetçi lider, İsrail ile çeşitli Orta Doğu ülkeleri arasındaki bağları güçlendirmek için İbrahim Anlaşmaları olarak bilinen bir dizi anlaşma başlatmıştı.

Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Sudan gibi ülkeler, anlaşmaların bir parçası olarak İsrail'i tanımayı kabul etti. Ancak Suudi Arabistan buna direndi. 

Riyad, normalleşmenin yalnızca Filistin devleti konusunda iki devletli çözüm koşuluyla gelmesi gerektiği konusundaki ısrarını sertleştirdi. İsrail ise şimdiye kadar bu talebi dikkate almadı.

Trump: Suriye'ye yaptırımları kaldıracağız