Orta Asya’nın Türk kökenli olmayan tek cumhuriyeti olan Tacikistan dün Bağımsızlık Günü'nü kutladı. 

5 Eylül’de başlayan ve çeşitli bölgelerde ve başkentin çeşitli ilçelerinde düzenlenen kutlama programının sonuncusu 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nden (SSCB) bağımsızlığın ilan edildiği gün olan 9 Eylül'de başkent Duşanbe’nin İstiklal Meydanı’nda yapıldı.

9 Eylül 1991 yılında Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını ilan eden 13. ülke olan Tacikistan Cumhuriyeti, 1992-1997 yılları arasında Afganistan-Taliban destekli siyasal İslamcılara karşı büyük bir iç savaş yaşadı. Tarihsel olarak Orta Asya’nın en yoksul ve az gelişmiş bölgesi olan Tacikistan, bu iç savaşta sosyalizm koşullarında yetişmiş nitelikli insan kaynağını, aydın ve sanatçılarını kaybetmiş, eğitim kurumlarından üretim işletmelerine kadar alt yapıda büyük hasar almıştı. 

Tüm sektörler piyasalaşma yolunda

SSCB bütünlüğü içinde değerli madenler ve pamuk üretimi ile öne çıkmış olan Tacikistan ekonomisi, bağımsızlık sonrası yönünü piyasa ekonomisine çevirince başta Çinli maden ve inşaat firmaları olmak üzere yabancı sermayenin iştahını kabarttı. Ekonomide ağırlığın hâlâ kamuda olmasına rağmen eğitimden sağlığa, üretimden hizmetlere tüm sektörler bugün piyasalaşma yolunda ilerliyor. Artan işsizlik başta Rusya olmak üzere çalışma amaçlı dışa göçü arttırdı. Dünya Bankası 2025 yılı raporuna göre yurtdışı işçi dövizlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'ya oranı yüzde 49'a ulaşmış durumda.

Bağımsızlık Günü öncesi yayınlanan Dünya Bankası Tacikistan Raporu'nda gelir dağılımındaki adaletsizliğin ve toplumsal kırılganlığın arttığının altı çizilse de, Dünya Bankası’ndan bekleneceği üzere Tacikistan’a “çözüm olarak” özel sektör yatırımlarının teşviki, kamuda reform ve dijitalleşme öneriliyor. Enerji ve ulaşım gibi büyük alt yapı projeleri için finansman sıkıntısı çeken ve genellikle de Dünya Bankası kanalıyla bu finansman olanaklarına erişen Tacikistan’ın bağımsızlığını kutladığı bugünlerde zenginliklerini kontrolsüzce piyasanın insafına terk edip etmeyeceğini zaman gösterecek.

Sosyalizm özlemle anılıyor

Gençlerin ve geleneksel kıyafetli kadınların katılımının yoğun olduğu dünkü kutlamada ulusal kimlik ve vatan sevgisi öne çıkartıldı. Genel olarak katılımın yüksek ve coşkulu olduğu Bağımsızlık Günü kutlamaları orta yaş üzeri Tacikler için aynı zamanda buruk bir gün. 

Son yılları bile olsa SSCB dönemini yaşamış orta yaş üzeri Tacik yurttaşlar sosyalizmi hâlâ özlemle anıyor. Sovyet dönemine dair ortak anılarında herkesin işinin ve evinin olması, eğitim ve sağlığın iyi ve parasız olması, boş zamanlarının olması ve bir de çocukların çalışmak durumunda kalmaması halkın özlediklerinin en başında yer alıyor.