Enflasyon, maliyet baskısı, tekel haline gelmiş yayınevleri karşısında ayakta kalabilmek, nitelikli üretim - satış dengesini doğru kurabilmek vs... Tabii çevirmeninden, ofis çalışanına, yazarlara kadar düşünülmesi gereken bir dizi insan faktörü de eklenmeli bu listeye. 

İnsanların gıdaya erişiminin bile sorun haline geldiği Türkiye'de haliyle ilk terk edilenler kültür ürünleri oluyor. Öyle ya yemek yemeden, barınamadan yaşayamazsınız. Ama tiyatroya gidilmese de, müzik dinlenmese de, kitap okunmasa da olur! Sanattan, kültürden uzaklaştıkça insan ne kadar insan kalabilirse tabii... İşte 2022'de böyle bir ülkeyle baş başa bırakıldı ülkenin emekçileri.

Her sektörden emekçilerin sesini soL'dan duyurmaya devam ediyoruz. Bugün de yayıncılık alanında mücadele eden, 'akıntıya karşı" kürek çekenlerden biriyle, NotaBene Yayınevi kolektifinden editör/yönetmen M.Emre Battal ile konuştuk.

'Her şeye rağmen, üretmeye devam etmek gibi bir inadımız var'

Yayıncılığın nasıl yoğun emek isteyen bir iş olduğuna şimdi burada da doğrudan şahit olduğumdan, isterseniz oradan başlayalım. Az kişi ile çok ve zamanında yetiştirilmesi gerekenler hep masada duruyor. İşler hiç bitmiyor... NotaBene'yi biraz tanıtır mısınız ve nasıl bir çalışma temponuz var?

NotaBene yayınları 2010 yılında merhaba dedi yayıncılığa. Ancak biz elbette bu sektörün gerçeklerini, eksilerini, artılarını bilerek ve gözlemleyerek girdik bu alana. Buna ek olarak, Türkiye siyasetinde olduğunu düşündüğümüz bir fikri boşluğa karşı cevap arayışı olarak kurduk NotaBene’yi. Kuruluşundan bugüne kadar da sürekli tek bir siyasal çevrenin değil sol siyasetin fikren bütününde bir arayışa tarif ettik. Aslında bu memlekete bir şey bırakabilir miyiz, asıl kritik olan odur. Yayınlanmamış birçok değerli kitabı, çevrilmemiş metinleri, hepsini fikri olarak bu ülkeye kazandırabilmek... İnsanlara böyle dokunmanın yolcuları olarak yola çıktığımız gerçeğine çıkıyor her kapı.

Bütün bu kıymetli iddialar, örneğin kağıt fiyatları gibi tatsız konulara takılmıyor mu peki?

Biz yayıncılık sektörüne ufak da olsa bir katkımız olabiliyor mu onu düşünerek hareket ediyoruz. Sorduğun sorunun cevabı bizim için aslında buraya dayanıyor. Örnekte söylediğin kağıt fiyatları mesela. Evet, her gün artıyor ve bu tabloda artmaya da devam edecek. Zorlanıyoruz ve doğal olarak zorlanmaya da aynı oranda devam edeceğiz. Ama fikrimiz başka bizim sonuçta. Kağıt fiyatları ne kadar artarsa o kadar az basabiliyoruz. Keşke daha fazla kitabı düşünce dünyamıza, mücadele süreçlerine, edebiyatımıza kazandırabilsek deriz ama hepsine rağmen inatla üretmeye de devam ederiz. Burada en büyük avantajımız bu yayınevinin patronsuz olması. Bu yayınevinin sahibi yok. Bir kooperatif olarak kuruldu bu yayınevi, bir kolektifin ürünü desek daha doğru olur. Birlikte üretiyor ve birlikte göğüslüyor olmak da bizim büyük direncimiz. 

Diğer taraftan daha çok satmak, okunmakla, nitelikli üretim arasında bir denge gerekiyor, Nasıl kuruyorsunuz bu denklemi?

Popüler yayınevlerinin amacı elbette ne olur? Daha fazla kar elde etmek için okuyucu kazanmak. Ama bizim gibi muhalif yayınların ise derdi tam tersinden kurmaktır ilişkiyi bir yanıyla. Biz ekonomik engellere rağmen okuyucu kazanmak ve o okuyucunun dünyasının kapılarından savunduğumuz değerleri geçirebilmek için üretiriz.

Bu aslında sol fikre yaslanan tüm yayınevleri için böyledir. O yüzden sermayenin çıkarları ile büyük çoğunluk olan emekçilerin çıkarları arasındaki karşı karşıya gelişin de kavgasıdır muhalif yayıncılık dediğimiz şey.

'Akıntıya karşı duran yayınevleri arasındaki dayanışma önemlidir ve büyümelidir...'

Bütün muhalif yayınevleri dediğiniz için sorayım yeri gelmişken: Sektördeki muhalif yayınevleri arasında rekabet mi ağır basıyor, dayanışma mı?

Kesinlikle dayanışma. Akıntıya karşı diye tarif ettiğin kapsamda olan yayınevleri olarak farkında olduğumuz gerçekler var. Yayıncılık; kapitalizm ve onun siyasal taşıyıcıları için ne kadar önemli ise; bizim taraf için, yani soldan dünyaya bakan ve derdi olanlar için de en az o kadar önemli. Sektör hepimize bunu hep hatırlatıyor. Hep yan yana durmayı beceriyoruz.

Örnek olsun; Kadıköy’deyiz biz. Mekansal olarak daha sık diyalog kurduğumuz Yazılama, Kor yayınları ve daha birçok yayınevindeki arkadaşlarımız ile birbirimizi tanırız, biliriz. Yeni bir kitap çıkardığımızda birbirimize sunmayı ihmal etmeyiz. Ve bilhassa fuarlarda, bahsettiğimiz o sermaye destekli yayınevlerinin tahakkümüne karşı o dayanışma bizi ayakta tutar.
En başa gelirsek; açıkçası, doğrudan örgütsel alanlara yansıyan bazı ikilikler, yayıncılığa yansımıyor desek yanılmayız.

Bir de diğer popüler yayınevleri tarafında yürüyen sömürü var. Sermaye sınıfının çıkarları için yazın alanını işgal etmekten geri durmayan yayınevlerinin raflarında Nazım Hikmet, Rıfat Ilgaz, Sebahattin Ali eksik olmuyor. Bu beni, sermaye sınıfının yayıncılıkta muhalifliği bile kendi tekeline almaya çalıştığı sonucuna götürüyor. Açık sorayım o zaman ben de. Parayı basınca muhaliflik düdüğünü bile çalıyorlar mı?

Buna katılıyorum ve önemli olduğunu düşündüm bir ek yapayım. Yayıncılık alanında da sermaye sınıfı tekelleşme yoluna itiyor sektörü temel karakteri gereği. Eğer bu eşitsizlik düzeni böyle devam ederse alan tamamen tekelleşir. Bugün belli ölçeklerde direnmeye çalışıyoruz. Dediğim gibi dayanışma ile güçlerimizi pay ediyoruz bazen. Hepsi kıymetli, ancak kalıcı çözüm değil. Piyasacılığı derinleştiren düşünceyi ortadan kaldırmak gerek.

Zaten 2010 yılında tam da bu karşı koyuşa güç vermek için yola çıkmıştık. Yayıncılığımızın amaçları, aynı zamanda yayıncılığın da kurtuluşu. Yani kamuculuğa yönelim, toplumsal dayanışma kültürünün pekişmesi, yeşermesi... Hepsi bizim yayıncılık amaçlarımız. Tüm bunların yaygınlık kazanması da bütün sektörün özgürleşmesi anlamını taşıyor.