12 Nisan 1961 de Yuri Gagarin uzaydan dünyaya el salladığında dünya için yeni bir dönemin kapısı açılmıştı. Her tarihsel atılımda göğe bakan insanoğlu ilk kez yukarıdan kendisine bakmış ve milyonlarca insana yeni bir yol açılmıştı. Sovyetler Birliği’nde bir kuşak böyle bir atmosferde büyüdü. Sovyet çocukları için kozmonot hayali kurmak, resimlerinde uzaylılarla sohbet etmek çok olağandı artık. Bir süredir devam eden uzay propagandasında Sovyetlerde de yeni bir döneme girilmiş oldu. Şehrin birçok yerinde uzay temalı mozaikler yapıldı, propaganda afişleri yeniden çizildi, çocuk kitaplarında Sovyet astronotları yerini aldı. Çocukların rüyası doktor veya avukat olmak değil Yuri Gagarin gibi kozmonot olmaktı.

Bu süreçte "Genç Sanatçı" isimli Sovyet dergisi bazı sayılarını uzay temasına ayırdı ve yarışmalar düzenledi. Sovyetlerin Kozmonot ayı ilan ettiği Nisan ayında yapılan bir yarışmada çizilen resimler büyük ilgi gördü ve sergilenmek üzere Japonya’ya gönderildi. Bu eserlerde çocuklar kimi zaman uzayda çeşitli hayvanlarla karşılaşıyor kimi zaman uzayda toplantılar yapıp uzaylılara sesleniyor. [1]

Evgeniya Ruçka – 10 yaşında - Uzayda Devekuşu yarışı

Yulya Adova, 8 yaşında. Komarovo gezegeninde bir hafta

Lena İlyuhina, 11 yaşında. Beklenmedik bir görüşme

Uzay temalı çocuk parkları

Uzay programının topluma yansıyan bir alanı da Sovyet çocuk parklarıydı. Sovyet coğrafyasında yüzlerce uzay temalı park yapıldı. Bu parklar genellikle roket şeklindeki kaydıraklardan oluşuyordu. Fotoğrafçı Ivan Mikhaylov çocukluğunun geçtiği bu parkları tekrar fotoğrafladı. Ona göre bu parklar evden kaçıp yıldızları seyrettiği ve astronot hayali kurduğu dünyalardı. [2]

Valentina Tereşkova’ya Mektuplar

Parklardaki roketlerde çocuklar geceleri yıldızları izleyip kimi kozmonotlara mektuplar yazıyordu artık. 1963 yılında tekstil fabrikasında bir montaj işçisi olan kadın kozmonot Valentina Tereşkova uzay yörüngesinde tam 48 tur atmıştı. 3 gün yörüngede kalan Valentina döndüğünde Sovyetler Birliği’nin yeni bir modeli olmuştu. Çocukların yeni gözdesi Valentina’ydı. Sovyetler Birliği’nin birçok yerinden çocuklar Tereşkova’ya mektup yazıyordu.

Irkutsk bölgesindeki bir kız çocuğu tarafından Valentina Tereshkova'ya yazılmış mektuptan bir bölüm:

4. sınıfı yeni bitirdim, bu yüzden şu anda kozmosa uçmayı düşünemiyorum. Yaptıklarınız beni çok sevindirdi. Büyüdüğümde bilim ve teknolojimizin başarısının uzayın sınırlarının çok ötesine geçeceğini ve zamanla turistlerin diğer gezegenlere seyahat edeceğini umuyorum. Ne şanslıyım ki, kendi halkımın uzay uçuşu yapabildiğini ve hayalimin de gerçekleşebildiği bu yüzyılda yaşıyorum. [3]

Ukrayna'dan bir kız çocuğu ise kozmonot birliklerinin komutanı sıfatıyla Gagarin'e şu mektubu yazdı.

Size uzun zamandır sormak istediğim bir şey var: 'Basit bir köy kızının kozmosa uçması mümkün mü?' İlk Sovyet kadını uzaya çıktığına göre, size bir mektup yazabilirim artık…. Biliyorum [bir kozmonot olmak için] kişinin eğitime hatta çok daha fazla eğitime ihtiyacı var, kişinin cesarete ve iyi bir karakter gücüne ihtiyacı var. Henüz düzgün bir şekilde antrenman yapmamış olmama rağmen, kendi gücümden eminim. Bana öyle geliyor ki Valia Tereshkova'ya verdiğiniz hazırlıkla ben de kozmosa uçabilirim.[4]

Çocukların kozmonotlara yazdığı bu mektuplar ABD’de de etki yarattı. ABD’li çocuklar da kimi mektuplar yazdı. Bu mektuplarda Sovyet Birliği’ndeki çalışmalardan dolayı ABD’li astronot John Glenn’e sitemlerini dile getiriyorlardı.

“Siz yedi erkek astronot, önümüzdeki iki yıl içinde bir kadının uzaya gideceğini düşünüyor musunuz?”[5]

“Uzay hakkında daha fazla bilgi sahibi olmayı ve sonraki hayatımda uzay programına dahil olmayı gerçekten isterdim… Umarım aya Ruslardan önce varırız, çünkü Sovyetler Birliği'nin her şeyi önce uzayda yaptığını görmek git gide sıradanlaşıyor.”[6]

Uzay çalışmaları uzun yıllar çocuklar arasındaki popülerliğini korudu. Dünyadaki milyonlarca çocuk 20. Yüzyıl’da gözlerini yıldızlara dikti. İkinci dünya savaşından kısa bir süre sonra yapılan bu büyük atılımlar sosyalizmin bir başka mucizesi olarak tarihte yerini aldı. Günümüzde birçok ülke uzay çalışmalarını Sovyet Birliği’nin biriktirdiği bu birikime borçlu. Yuri Gagarin misali tekrardan yıldızlara çıkmak dileğiyle.

Haber

Sovyetler'in Uçan Şehirleri

Kaynaklar:

*Soviet Space Culture: Cosmic Enthusiasm in Socialist Societies Palgrave Macmillan; 1st ed. 2011

1. Erişim: 1 Kasım 2021 https://soviet-art.ru/soviet-children-painting-space/

2. Erişim: 1 Kasım 2021 https://www.calvertjournal.com/tiles/show/3006/Ivan-Mikhailov-playgroun…

3,4 RGAE, f. 9453, op. 2, ed. khr. 151, p. 46-46ob. ( Russian State Archives of Economics )

5,6 The Ohio State University Archives, The John Glenn Archives (Record Group 57/a-1-27-23, Non-Senate Papers Sub-Group, NASA Series, Mercury Seven Sub-Series, Box 27, “Children, New Jersey-Ohio, 1963