Türkiye'de sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenleme 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 10 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik", sosyal medya platformlarına çocuk kullanıcılarla ilgili yeni yükümlülükler getiriyor.

5651 sayılı Kanun'un Ek 4'üncü maddesine dayandırılan yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor. Düzenlemeye göre platformlar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına girmemiş kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kapsamında hesap kullanabilecek.

Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak

Yeni hesap açmak isteyen kullanıcıların yaşlarını e-Devlet Kapısı üzerinden doğrulaması gerekecek. Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından oluşturulacak yaş doğrulama belirteci, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığı bilgilerini içerecek.

Düzenlemede, yaş doğrulama sırasında kimlik tespiti yerine yalnızca yaş eşiğinin belirlenmesini sağlayan yöntemlerin kullanılması ve kişisel verilerin korunması esas alınıyor. Oluşturulan belirteçte kullanıcının sosyal medya hesap adı veya kimliğini belirlemeye yarayacak başka bilgilerin bulunmasına izin verilmiyor.

Yaş kontrolü yalnızca hesap açılışıyla da sınırlı kalmayacak. Platformlar, hizmetin devamında kendi belirleyecekleri yöntemlerle yaş doğrulaması yapabilecek. Hesabın belirlenen yaş grubuna uygun kullanılmadığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde hesap askıya alınabilecek.

Mevcut hesaplar için ise 31 Mart 2027'ye kadar yaş doğrulama işleminin tamamlanması zorunlu. Yaşının 15'in altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak.

Çocuk hesaplarına hangi kısıtlamalar getiriliyor?

15-18 yaş grubundaki kullanıcılar için oluşturulacak ayrıştırılmış hizmet kapsamında platformların uygulaması gereken kurallar şöyle:

• Hesaplar varsayılan olarak gizli olacak ve herkese açık profile dönüştürülemeyecek.
• Çocukların takipçi ve takip ettikleri hesapların listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
• Çocuklara yalnızca takip ettikleri hesaplar mesaj gönderebilecek. Mesajlarda görüldü bilgisi yer almayacak.
• Canlı yayın açma özelliği sunulmayacak.
• Görsel içeriklerin sonsuz kaydırma veya otomatik ardışık gösterim yoluyla sunulmasına izin verilmeyecek.
• Çocukların hesapları başka kullanıcılara takip önerisi olarak gösterilemeyecek.
• Profil fotoğrafları ve paylaşımların ekran görüntüsünün alınmasını önleyecek teknik tedbirler uygulanacak.
• Çocukların davranışlarına göre kişiselleştirilmiş içerik ve ticari reklam sunulamayacak.

Platformların ayrıca "çocukların gelişimine zarar verebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltan içerik filtreleme ve öneri sistemi" ayarlarını uygulaması gerekecek.

Ebeveynlere kontrol yetkisi

Yönetmelik, sosyal medya platformlarına ebeveyn kontrol araçları sunma zorunluluğu da getiriyor. Ebeveynler bu araçlarla çocuklarının hesap ve özellik ayarlarını yönetebilecek, kullanım sürelerini izleyip sınırlandırabilecek. Uygulama içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemler ebeveyn iznine bağlanabilecek ve harcama limitleri belirlenebilecek.

Ebeveyn kontrol araçlarının çocukların mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmaması, gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasına dayanması da yönetmelikte yer alan hükümler arasında.

Düzenlemenin uygulanması nasıl denetlenecek?

Yönetmelik, yaş doğrulaması sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve çocuk hesaplarına uygulanan kısıtlamalara karşı başvuru ve itiraz mekanizması kurulmasını zorunlu kılıyor. Platformlar, Türkçe hizmet veren, ücretsiz ve erişilebilir bir itiraz sistemi oluşturacak. Başvurular yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek; insan incelemesine tabi tutulacak.

Düzenlemenin uygulanmasında platformların yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 5651 sayılı Kanun'un ilgili yaptırım hükümleri devreye girecek. Yaptırım öncesinde platforma aykırılığın bildirilmesi ve giderilmesi için makul süre verilmesi öngörülüyor.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.