Sırbistan’ın, İsrail merkezli savunma devi Elbit Systems ile ortak İHA üretimine hazırlandığı ortaya çıktı.

BIRN ve Haaretz gazetesinin işbirliğiyle ortaya çıkarılan bu olay, şirketin Gazze’deki askeri operasyonlardaki rolü nedeniyle Sırbistan kamuoyunda tartışma yarattı.

Fabrika Nisan’da açılabilir

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, mart ayı başında yaptığı açıklamada “dünyanın en ciddi İHA’larının” üretileceği bir fabrikanın yakında açılacağını duyurmuş ancak ortak şirketin kimliğine dair detay vermemişti. 

Ortaya çıkan bilgilere göre fabrikanın, Elbit Systems ile Sırbistan’ın devlet kontrolündeki ihracat-ithalat şirketi SDPR arasında kurulacak bir ortak girişim olacağı ve İsrailli şirketin yüzde 51 hisseyle çoğunluk payına sahip olacağı belirtiliyor.

İki farklı İHA üretilecek

Projeye ilişkin belgelere göre ortak girişimde hem kısa menzilli hem de uzun menzilli iki farklı İHA tipi üretilecek. Kısa menzilli modelin ağır mühimmat taşıyabilen döner kanatlı bir platform olması planlanırken, uzun menzilli modelin yaklaşık 6 bin metre irtifaya çıkabilen daha gelişmiş bir sistem olacağı ifade ediliyor. Kaynaklar, bu modelin Sırbistan’ın halihazırda geliştirdiği Pegasus İHA'sına kıyasla daha yüksek operasyonel kapasiteye sahip olacağını ve projede teknoloji transferinin kilit rol oynayacağını vurguluyor.

Gazze bağlantısı tartışma yarattı

Birleşmiş Milletler raportörü Francesca Albanese, 2025 tarihli raporunda Elbit Systems’i Gazze’deki askeri operasyonlardan ekonomik kazanç sağlayan şirketler arasında göstermişti. Raporda, İsrail’in Gazze'de yürüttüğü saldırılarda kullanılan İHA sistemlerinin gözetleme, hedef belirleme ve saldırı kapasitesiyle kritik rol oynadığına dikkat çekilmişti. 

Askeri işbirliği hızlandı

Sırbistan ile İsrail arasındaki savunma ilişkilerinin son yıllarda dikkat çekici biçimde hız kazandığı görülüyor. Resmi verilere göre Sırbistan’ın İsrail’e silah ihracatı 2023’ten bu yana 42 kat artarak 114 milyon avroya ulaştı. Bu artışta önemli rol oynayan SDPR’nin, daha önce de Elbit Systems ile çeşitli savunma anlaşmalarına imza attığı biliniyor. 2024 yılında taraflar arasında yüz milyonlarca dolarlık sistem satışları ve milyar doları aşan yeni anlaşmalar gerçekleştirilmişti.

Elbit'in Gazze'deki rolü unutulmadı

Elbit Systems’in Gazze’deki rolü, uluslararası alanda bazı ülkelerin tepkisini çekmeye devam ediyor. İspanya, İsrail’in Gazze’deki operasyonları nedeniyle Elbit ile yaptığı yaklaşık 700 milyon avroluk bir savunma anlaşmasını iptal etmişti. Öte yandan şirketin faaliyetlerine yönelik protesto ve sabotaj iddiaları da gündeme geldi. Buna rağmen Elbit Systems’in finansal performansını artırarak 2025 yılında gelirlerini 7,9 milyar dolara çıkardığı bildiriliyor.