soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.

Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da on binlerce kişi, üniversite öğrencilerinin çağrısıyla hükümeti protesto etmek ve erken seçim talep etmek için hafta sonu sokağa çıktı.

Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda 16 kişinin yaşamını yitirdiği facianın ardından başlayan yolsuzluk karşıtı protestolar, şeffaf soruşturma talebiyle ülke geneline yayılmıştı. Protestolar dönemin Başbakanı Miloš Vučević’in istifasına yol açarken, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić daha sonra göstericilere karşı sert bir tutum aldı.

‘Öğrenciler kazanacak’ sloganı öne çıktı

Öğrencilerin öncülük ettiği hareket, zamanla Vučić yönetimini erken seçim çağrısı yapmaya zorlayan daha geniş bir kampanyaya dönüştü. Vučić geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, seçimin bu yıl eylül ile kasım ayları arasında düzenlenebileceğini söyledi.

Belgrad’daki merkezi meydana farklı yönlerden yürüyen protestocuların birçoğu, öğrenci hareketinin “Öğrenciler kazanacak” sloganının yer aldığı pankartlar ve tişörtler taşıdı. Gün içinde Sırbistan’ın farklı kentlerinden araç konvoyları da Belgrad’a ulaştı.

Tren seferleri iptal edildi, polis müdahale etti

Sırbistan devlet demiryolu şirketi, ülkenin farklı bölgelerinden Belgrad’a gelişleri engelleme girişimi olarak değerlendirilen bir kararla, cumartesi günü Belgrad’a gidiş ve Belgrad’dan dönüş tren seferlerini iptal etti.

Akşam saatlerinde Cumhurbaşkanlığı binası yakınlarında ve Vučić yanlılarının Mart 2025’ten bu yana kamp kurduğu parkın çevresinde protestocularla polis arasında yer yer çatışmalar çıktı. Polis, protestocuları sokaktan uzaklaştırmak için göz yaşartıcı gaz ve ses bombası kullandı. Bazı protestocuların çöp kutularını ateşe verdiği bildirildi.

Vučić yanlılarıyla çatışma endişesi vardı

Yürüyüş öncesinde, protestocular ile daha önce öğrenci eylemcileri hedef alan Vučić yanlıları arasında şiddetli çatışmalar çıkabileceğine dair kaygılar dile getirilmişti. Vučić destekçilerinin bir bölümünün yüzlerini kapatan ve maskeli kişilerden oluştuğu belirtiliyor.

AB süreci: Batı’dan Vučić yönetimine basınç

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, protestolara yönelik sert tutumu nedeniyle Batılı kurumların da hedefinde. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Michael O’Flaherty, bu hafta yayımladığı raporda Sırbistan hükümetini eleştirdi ve cumartesi günkü gelişmeleri “yakından izleyeceğini” duyurdu.

Sırbistan resmen Avrupa Birliği’ne katılmayı hedeflese de Belgrad yönetimi, Rusya ve Çin’le yakın ilişkilerini sürdürüyor. Bu çizgi, özellikle Ukrayna savaşı sonrasında Balkanlar’da nüfuzunu artırmaya çalışan Batı’nın çıkarlarıyla sık sık ters düşüyor.

AB’nin genişlemeden sorumlu üst düzey yetkilisi, Vučić yönetiminin izlediği hattın ülkeye yaklaşık 1,5 milyar avroluk Avrupa Birliği fonuna mal olabileceğini geçen ay dile getirmişti. Böylece protestolar, yalnızca ülke içindeki yolsuzluk ve erken seçim tartışmalarıyla değil, Sırbistan’ın Batı, Rusya ve Çin arasındaki dış politika dengesiyle de bağlantılı bir başlık haline geldi.

Slavija Meydanı yeniden protestoların merkezi oldu

Cumartesi günkü eylemin adresi Belgrad’daki Slavija Meydanı oldu. Meydan, Mart 2025’te düzenlenen büyük hükümet karşıtı protestoya da sahne olmuştu. O gösteri, uzmanların daha sonra “ses silahı” kullanıldığı yönünde değerlendirmeler yaptığı ani bir panikle sona ermiş, hükümet ise bu iddiaları reddetmişti.

Öğrenciler, bu yıl ya da gelecek yıl yapılması beklenen seçimlerde Vučić’e karşı mücadele etmeyi ve sağ popülist hükümeti devirmeyi hedeflediklerini söylüyor. Vučić, hükümet yetkilileri ve hükümete yakın medya ise eylem organizatörlerini “terörist” ve "ülkeyi yıkmak isteyen yabancı ajanlar" olarak hedef gösteriyor.