Gıda İş Sendikası ve Manos Kitap tarafından yedincisi düzenlenen "Sennur Sezer Emek ve Direniş Şiir Ödülü”nü bu yıl Bahtiyar Kaymak “Patron” adlı dosyasıyla kazandı.

Orhan Alkaya, A. Hicri İzgören, Nalan Çelik, Gülce Başer, Betül Dünder’den oluşan değerlendirme kurulu, İrfan Temel’in “91’kışı” adlı dosyasını “Jüri Özel Ödülü” ile ödüllendirdi.

Patron, şiir yolculuğunu yakından izlediğim Bahtiyar Kaymak’ın altıncı kitabı. 2002 yılında kitaplaştırılan “Duman Kulübü” adlı dosyasıyla Arkadaş Z. Özger İlk Kitap Şiir Ödülü’nü kazanmıştı. İlk kitaptan on beş yıl sonra “Kara Delik” adlı ikinci kitabını çıkardı. Daha sonra yakın aralıklarla “Sigara İçen Kadınlar”, “Ateşi Üfleyen Nehir” ve “ Katarsis” adlı kitapları yayınlandı.

Sennur Sezer Emek ve Direniş Şiir Ödülü ona pek yakışmış. Çünkü Bahtiyar Kaymak, sevgili Sennur Sezer’in durduğu yerde duruyor ve hayata onun baktığı pencereden bakıyor. Bence “Kara Delik” ve “Patron” Bahtiyar Kaymak’ın şiirinde önemli iki tepe noktasını oluşturuyor. O, çubuğu emekten ve sadelikten yana büktükçe şiiri daha da güzelleşiyor.

“Patron” iki güzel dizeyle başlıyor.

“her gün yaşayarak öğreniyorum

             ölümden döndüğümü” (s.7)

Hemen ardından Bahtiyar Kaymak’ın zor geçen çocukluk yıllarını duyumsatan ve “halkın ekmeğini halkın çocukları pişirir” (s.9) dizesiyle biten o nefis şiir… Bu şiirin etkisinden sıyırılıp “kadraj” başlıklı şiirin iklimine girmekte zorlandım. Belki bu nedenle kadraj’ın tadını kitabı ikinci okuyuşumda alabildim. Güzel bir şiirin hemen ardından bir başka şiirin iklimine girmek bana hep zor gelmiştir. Şiir kitaplarını oburluk yapmadan, usulca ve soluklanarak okumayı bir türlü öğrenemedim.

Bahtiyar Kaymak şiirlerini sayılar ve harflerle birbirinden ayırmayı yeğlemiş. Kitaptaki şiirler bir bütünün parçaları gibi duruyor. 102 sayfalık kitabın “İçindekiler” bölümünde yalnızca iki şiirin adı var: kadraj ve bu dünya olmaz böyle.

Kitabın omurgası bir tiyatro eseri gibi çakılmış. “kadraj”, “sahne 1”, “sahne 2”, “sahne 3”,  “antrakt”, “fragman”, “ikinci yarı” gibi bölümlendirmeler dikkati çekiyor.

Kitabın adından da sezilebileceği gibi, Bahtiyar Kaymak’ın patronlarla görülecek hesabı var.

“ömrümüzün örgüsü çalışkan hayat

bir devrim tasarlıyoruz patron

bir devrim kaçınılmaz” (s.15)

Devrim tasarlayanların elleri sıcak olmalı, diyor Bahtiyar Kaymak.

“ateşimiz kor ellerimiz sıcak

ellerimiz sıcak ellerimiz sıcak

taşını kırıyoruz umudun

herkesin aşk yanında bir şiir” (s.16)

Karakol dayaklarının, gözaltı işkencelerinin emrini verenlerin kimler olduğunu iyi biliyor Bahtiyar Kaymak.

“beni derdest et patron ikinci şubeye ispiyon et

komünistin önde gideni de

(…)

beni üç öğün polisler dövsün

radyoyu aç patron son ses aç

çalsın şarkısı ‘hayat bayram olsa’ çalsın şenay’ın” (s.32)

Yakın tarihimize de tanıklık ediyor “patron”.

“elimde portakal rengi mısır ekmeği

tam çıplak taşlıkta dolaşırmışım

ben görmedim babamın babası

üç sentlik askerken öldürülmüş kore dağlarında” (s.36)

Bahtiyar Kaymak sorularını yaşar abisine soruyor; yanıtını bildiği sorular bunlar.

“patron bir Fransız vatandaşı mı

oradan mı geliyor marx’ın kapital’i.

sen hiç marx’ın kapital’ini duydun mu yaşar abi.

ne anlatır das kapital (s.40)

Sonra kendisi yanıtlar sorularını.

“kapital malın anasına deniyor yaşar abi malın babası patron

biz de spermleriyiz işin aslı biz malın hem rahmanı hem rahmiyiz

yani biz yaratıp doğurduklarımıza el olan yabancılarız

el ne demek patron el ne demek” ( s.40)

Satır aralarında olması gerekeni ve olacak olanı imler. “şaha kalkan çıplak yumruk”tan söz eder. Sonra,

“bavullar diplomatik pasaportlar

kaçış uçakları” (s.61)

Şiirin yükselen bir yerinde patronunu öldüren “adil” adlı çocuğu konuşturur.

“polisi bekledim kapıyı çalsın

bu çocuk okula niye gitmiyor, desin

öğretmeni bekledim kapıyı çalsın

desin, adem neden okula gelmiyor” (s.63)

'Mülkün iştahı için ölmemiz ve öldürmemiz mi gerekir?'

Bahtiyar Kaymak önemli sorularla sürdürür şiirini. Patronun yanında duran devletin bütün erkânı, öldürmemizi ve ölmeye yakın olmamızı neden ister? Mülkün iştahı için ölmemiz ve öldürmemiz mi gerekir?

Ve sonra sözünü söyler:

“ne gemilerimiz aynı ne kaderlerimiz benzer

şimdi bir şeylere çarpıp yaralanmayı göze alarak

bakıyoruz geçmişe; emir – komuta, bilanço, kâr – zarar

demir bük tuğla diz harç kar tulum üniforma beyaz yaka

baraj kapaklarımızı açtık geliyoruz; hepimiz aynı örgütteniz

öl me ye ce ğiz”

Bahtiyar Kaymak kitabın yüreğini arka kapağa koymuş. Hayır, o şiiri paylaşmayacağım. Meraklısı kitaptan okusun.

Patron – Bahtiyar Kaymak, Sennur Sezer Emek ve Direniş Şiir Ödülü 2022, 1. Basım, Haziran 2022.