Panama'daki üst düzey siyasi liderler, ABD'nin uzun süre kontrol ettiği Panama Kanalı'nın ülkeye iadesinin 25. yıldönümü nedeniyle bir tören düzenlediler.

Ancak kutlama, ABD Başkanı seçilen Donald Trump'ın, ülkesinin kanal üzerindeki hakimiyetini yeniden tesis etmesi çağrılarını sürdürmesi nedeniyle kasvet altında gerçekleşti.

Trump gibi sağ görüşlü bir lider olan Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino, dün başkent Panama City'de düzenlenen törende konuşmacılar arasındaydı.

Trump'a ismini anmadan tepki

Mulino, katılımcılara Panama Kanalı'nın ülkesinin elinde kalacağına dair güvence vererek, adını anmadan Trump'ın açıklamalarını reddetti.

Mulino, "Kanalda Panama'nın dışında kimse yok. Merak etmeyin, sonsuza dek bizim elimizde olacak" dedi.

Trump'ın tehditleri

Diğer yandan Trump, yayılmacı söylemlerini sürdürerek, ABD'nin kanal üzerinde hakimiyetine dair isteğini gittikçe daha fazla dile getiriyor.

Bu ayın başlarında Trump, Kanada'nın "51. ABD eyaleti" olması gerektiğini ima etmiş, ayrıca göreve geldiği ilk dönemde de ortaya attığı "Grönland'ı satın alma" isteğini tekrarlamıştı.

İkinci dönemine hazırlanan Trump, 20 Ocak'ta da Panama Kanalı'nı Panama'nın kontrolünden alma tehdidiyle ayrı bir çıkış yapmıştı.

Trump, 21 Aralık'ta çevrimiçi platformu Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, Panamalı yetkilileri kanaldan geçmek için "fahiş fiyatlar" talep etmekle suçlamıştı.

Trump, paylaşımlarında Panama'nın, kanalın ABD'den Panamalıların eline geçmesi için koşulları belirleyen 1977 tarihli bir anlaşmayı ihlal ettiğini öne sürdü.

Trump, iki uzun paylaşımının ilkinde "Ülkemizin tamamen 'soyulmasına' derhal son verilecek" diye yazdı. İkincisinde ise bir uyarıda bulunarak, "Bu cömert bağışlama hareketinin hem ahlaki hem de yasal ilkelerine uyulmazsa, Panama Kanalı'nın bize eksiksiz ve soru sorulmadan iade edilmesini talep edeceğiz. Panama yetkilileri, lütfen buna göre yönlendirilsin" ifadelerini kullandı.

Kanalın son yıllardaki sorunları

Kanal, kargo gemilerinin Güney Amerika'nın etrafından dolaşmak zorunda kalmadan Pasifik'ten Atlas Okyanusu'na geçmesine olanak sağlıyor. 

Ancak kanal, son yıllarda artan bir trafiğe tanık oldu. Ayrıca, tekneleri yukarı ve aşağı kaldıran su odalarına sahip kilit sisteminden dolayı seyahati engelleyen ciddi bir kuraklık da yaşadı.

Panama Kanalı'nın inşası süreci, ABD'nin kontrol dönemi

Panama kıstağından kanal inşa etmek uzun zamandır Batılı sömürgeci güçlerin bir tutkusuydu.

Örneğin, 1800'lerin sonlarında ABD, Panama'da (o zamanlar Kolombiya'nın bir parçasıydı) kanal inşa etmek için girişimlerde bulundu, ancak Güney Amerika ülkesi anlaşmayı reddetti.

Panama daha sonra bağımsızlığını ilan ettiğinde, ABD hemen ayrılmasını destekledi. ABD, Panama'yı devlet olarak tanıyan ilk ülkeydi.

ABD desteği karşılığında Panama, Kuzey Amerika ülkesine kanalı inşa etme ve onu çevreleyen toprakları denetleme hakkını verdi. Bu alan Panama Kanalı Bölgesi olarak tanındı.

Ancak bazıları, anlaşmayı Panama'nın egemenliğinin ihlali olarak gördü. Sonuç olarak, 1977'de dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, kanalın ve çevresindeki toprakların iadesini sağlamak için iki anlaşma imzaladı.

İade, tam 25 yıl önce, 31 Aralık 1999'da yürürlüğe girdi.

Kanalı Panama'ya teslim etmişti: Üç gün önce hayatını kaybeden Carter anıldı

Carter, yıldönümünden çok kısa süre önce, geçtiğimiz Pazar günü hayatını kaybetmişti. Mulino, Salı günü bir dakikalık saygı duruşunda bulunarak eski ABD başkanına saygılarını sundu.

Mulino, konuşmasında "bu 25. yıldönümü için mutluluk" ve Carter'ın ölümü nedeniyle "üzüntü" karışımı hislerini paylaştı. 

Trump'ın 'Kanal Çin'e çalışıyor' iddiaları

Son günlerde Trump, Panama'yı, Çinli askerlerin nakliye rotasını işletmesine izin vererek kanalın geri dönüş şartlarını ihlal etmekle suçladı.

Ancak Panama yetkilileri, Çin'in kanal üzerinde herhangi bir etkisi olduğu iddiasını reddetti.

2014'ten 2019'a kadar kanalın yöneticisi olarak görev yapan Jorge Luis Quijano, Trump'ın kanala ilişkin iddialarının hiçbir yasal dayanağının olmadığını vurguladı.

Quijano, "Tarafsızlık anlaşmasında kanalın geri alınmasına izin veren hiçbir madde yok" dedi.

Haber

Trump'tan Panama'ya 'kanal' tehdidi: 'Çin'e çalışıyor, iadesini isteyeceğiz'