Sıcak bir yaz günüydü, 3 Ağustos 1998, Moskovalılar açık duran radyolarından haber aldılar: “Çağımız modern müziğinin önde gelen bestecilerinden Alfred Şnitke Hamburg’da yaşamını yitirdi…”

O, yaşamı boyunca sağlığı bozuk bir insandı. Daha önce, 1985 yılında bir inmeyle derin komaya girmiş, klinik olarak ölüm raporu verilmişti. Ama yaşanacak günleri varmış, komadan uyandı, beste yapmaya devam etti.

O yıllar müziği tüm dünyada giderek daha çok bilinmeye ve beğenilmeye başlamıştı. Batının klasik müzik dünyasında, modern müziğin kurucularından biri olarak addediliyordu. Sağlığının giderek bozulduğu o günlerde kendisine Salzburg Müzik Festivali kapsamında sipariş edilen “Bir Yaz Gecesi Rüyası” temalı eserini besteliyordu.

Volga Almanlarından, bir Alman/Yahudi ailesinin çocuğu olarak, 1934 yılında Engels kentinde dünyaya geldi. Çocukluğunun bir kısmı babasının diplomatik görevle bulunduğu Viyana’da geçti. Müzik eğitimine burada başladı ve müziğindeki Alman ruhuyla burada tanıştı. 1948 yılında Rusya’ya döndükten sonra Moskova Konservatuarına girdi. 1961 yılında mezun olduktan sonra burada öğretim üyesi olarak on yıl çalıştı. Senfonileri, konçertoları, çeşitli oda müzikleri ve solo eserleri yanı sıra geçimini sağlamak amacıyla film müzikleri besteledi. Yetmiş kadar film müziği ile önemli Sovyet yönetmenlerinin filmlerine katkıda bulundu

Sovyetler Birliği’nin yetiştirdiği, yirminci yüzyılın en önde gelen bestecilerinden Alfred Şnitke (Alfred Schnittke), Mahler’le başlayıp, Şostakoviç’le devam eden müzik devriminin son durağıydı. Beste çalışmalarında önceleri Dmitri Şostakoviç’in kesin etkileri hâkimdi. Zamanla, “Polistilizm” olarak adlandırdığı kendi özgün ekolünü yarattı. Bu yönüyle Sovyet Besteciler Birliği ile anlaşmazlıkları da olmuştu.

Bestecinin yapıtları arasından şu örnekler, onun müziği hakkında dinleyiciye doyurucu bir izlenim edindirir:

Gogol Süiti

Rusya Devlet Senfoni Orkestrası seslendiriyor. Bölümler;

-Üvertür 00.00-01.23

-Çiçikov’un Çocukluğu 01.23-03.42

-Portre 03.42-11.03

-Palto 11.03-13.22

-Ferdinand 13.22-14.18

-Memurlar 14.18-17.03

-Balo 17.03-23.37

-Final 23.37-

Tanınmamış Bir Aktörün Hikayesi

Sovyet film yönetmeni Aleksandr Zarkhi’nin 1977 yılı yapımı aynı adlı film, bir taşra tiyatro grubunda, yaşı geçmeye başlamış bir aktörün yaşamı ele alınır. Film Alfred Şnitke’nin müziğiyle zenginleşmiştir. Bu süitten bir bölümü Berlin Rudfunk Sinfonie Orchester seslendiriyor.

Sport, Sport, Sport

Sovyet film yönetmeni Elem Klimov’un 1970 yapımı aynı adlı filminin müziği. Berlin Rudfunk Sinfonie Orchester seslendiriyor.

Yaylı Çalgılar ve Piyano İçin Adagio

Yaşamının son döneminde duygularını şöyle dile getirmişti: “Uykularımda daima aynı rüyayı, Viyana’daki çocukluk günlerime döndüğümü görüyorum. Yaşamımı Rusya’da geçirdim, Rusya vatanım ve Rusça birinci dilim olduğu halde, ben Almanım.”

Daha ileriki zamanlarda, 1990 yılında sağlığının büsbütün kötüleşmiş olması üzerine Hamburg’a yerleşti. Viyana’ya ise hiç dönemedi.

Ölümünden sonra cenazesi Moskova’ya getirilerek, Novodeviçi mezarlığına elemli, ihtiramlı törenlerle defnedildi.

Bu dünyadan büyük bir besteci geçmişti. Şimdi kendisi susmuş olsa da mirası anısını her zaman canlı tutuyor. Mezar taşına yaşamı boyunca birkaç kez içinde düştüğü derin koma hâli, “derin ve sonsuz sessizlik” son nota olarak yazıldı.