ABD, New York kentindeki, Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği ile New York Başkonsolosluğu'nun da içinde yer aldığı Türkevi'ne ilişkin bir "bağış skandalı"yla çalkalanıyor.

New York Times gazetesinde geçtiğimiz hafta yer alan iddiaya göre, eyaletin belediye başkanı Eric Adams, belediye başkanlığına adaylık koyduğu dönemdeki seçim kampanyası sırasında, Türkevi'nin yer aldığı yüksek katlı binadaki güvenlik endişelerine karşın ABD'li vatandaşlar aracılığıyla bağış karşılığında binanın kullanılmasına dönük izin verilmesi için New York İtfaiyesi'ne talimat verdi.

THY görevlisinin evi arandı

FBI tarafından konuya ilişkin soruşturma başlatıldı. Soruşturma kapsamında Adams'ın evi aranıp, telefonuna ve tabletine el konulurken, bir baskın da THY yetkilisi Cenk Öcal'ın New Jersey'deki evine düzenlendi.

Adams'ın, 2019 yılında THY'nin düzenlediği bir etkinliğe katılıp, şirketin New York ofisinde eski yöneticisi olan Öcal'la el sıkışmasına dair görüntüler basına yansımıştı. Öcal’ın Adams’ın belediye başkanı seçildikten sonra göreve geçiş ekibinde yer aldığına işaret edildi.

Türkiye'yle bağı olan ismin evine de baskın

Bununla birlikte, FBI tarafından Adams’ın uluslararası ilişkiler ofisindeki yardımcısı Rana Abbasova’nın New Jersey’deki evine de baskın düzenlendi. Abbasova, Adams’ın bir dönem Türk toplumuyla bağlantısını sağlamakla görevliydi.

Buna ek olarak, soruşturmada “ABD’deki Türklerin kurduğu” diye anılan inşaat şirketi KSK’nın da adı geçiyor.

Adams'tan iddialara ilişkin açıklama

İddialara ilişkin açıklama yapan Adams, "Bu hala değerlendirilen bir konu. Eski bir hukuki yaptırım üyesi olarak görüşüm her zaman değerlendirme aşamasında olan bir konuya müdahale etmemek ve müdahaleyi basın yoluyla yapmamak" dedi.

Adams, itfaiye departmanıyla görüşmesine ilişkin yaptığı açıklamada, kurumla "seçmenleri adına" görüştüğünü ve bunu her gün yaptığını savundu.

AKP hükümetinin olayla ilgili bağı araştırılıyor

Soruşturma kapsamında, AKP hükümetinin yabancı bağışların Adams'ın kampanyasına aktarılmasıyla bağlantılı olarak gizlice anlaşıp anlaşmadığını araştırılıyor. Şu ana kadar soruşturmada adı geçen isimlere dönük bir suçlama bulunmuyor.

Belediye başkanının telefonuna ve tabletine el konuldu

2021 yılında belediye başkanı olarak seçilen Demokrat Partili Adams, henüz suçlu bulunmasa da, iki hafta önce FBI tarafından kendisinin evi aranarak telefonuna ve tabletine el konuldu.

CNN, Brooklyn inşaat şirketinin Türk vatandaşlarından aldığı parayı ABD vatandaşlarının isimleri üzerinden belediye başkanlığına aktardığı şüphelerine dair FBI'ın incelemelerde bulunduğunu aktardı.

İddiaya göre, Adams'ın dönemin itfaiye komisyon üyesiyle görüşmesinin ardından Birleşmiş Milletler binasının yanındaki Türkevi'nin açılışı onaylandı. AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkevi'nin açılışını Eylül 2021'de yapmıştı.

Adams'ın seçim kampanyası sırasında, Erdoğan ailesi tarafından kurulan ve Erdoğan'ın kızı Esra Albayrak'ın yönetim kurulunda olduğu Türken vakfından bağış da aldığı iddia edildi. Yerel basının iddiasına göre, Adams'ın seçim kampanyası ekibi, yönetim kurulundaki bazı kişilerden 6 bin dolar miktarında bağış almayı kabul etti.

Adams'ın yakınındaki isimler, New York Post gazetesine yaptığı açıklamada, Adams'ın yaptıklarında herhangi bir yanlış olmadığını savundu. Adams'ın ekibinden Ruben Diaz Jr., "Burada açık bir delil olduğunu düşünmüyorum. Herhangi bir sorun görmüyorum. Seçilen tüm yetkililer, kentteki kurumlara, bağlı olduğu birimler, iş yerleri ve seçmenler adına görüşebilir. Yaptığımız şey bu" diye konuştu.

FBI soruşturması kapsamında, bu ayın başında Adams'ın bağış yöneticisi Brianna Suggs'ın da evinin aranması üzerine Adams, başkent Washington D.C.'deki görüşmelerini iptal etti. Suggs'ın üç iPhone telefonuna, iki dizüstü bilgisayarına, Adams etiketli bir karton dosyasına ve yedi "katkı kartı dosyası"na el koyulduğu kaydedildi.

Adams'ın Türkiye'yle bağı

Daha önce "Türkiye'ye ilgi duyduğuna" dair demeçlerde bulunan Adams, 2017 yılında vizyona giren "New York Masalı" adlı Türk romantik komedi filminde de kısa bir rol almıştı.

Adams, Cumhuriyet'in 100. yılı vesilesiyle Türkevi'nde yapılan törene katılmıştı. Adams, burada "New York, Amerika'nın İstanbul'udur" demişti.

Azerbaycan'la da bağı var

Belediye başkanı Adams'ın Türkiye'nin yanı sıra Azerbaycan ve Çin'le de bağının olduğuna dikkat çekiliyor

The New York Daily News gazetesinde 2021 yılında yayımlanan bir makaleye göre, Adams, New York'un Brooklyn Borough ilçesinde belediye başkanlığı yaptığı dönemde, seyahat için Çin, Türkiye ve Azerbaycan'dan binlerce dolar ödeme kabul etti.

Makaleye göre, Azerbaycan Turizm Bakanlığı, 2016 yılında, Adams'ın başkent Bakü'yü dört günlüğüne ziyaret etmesi için kendisine 4 bin 999 dolar ödeme yaptı. Adams, seçim kampanyası döneminde New York'ta Azeri "Baku Palace" ve Türk "Ali Baba" restoranlarında bağışlar topladı.

Adams'ın üzerine gidilmesinin ardındaki siyasi boyut

Adams'ın Türkiye'yle olan yakınlığına dair son dönemde ABD basınında birçok haber çıkıyor.

New York belediye başkanının Türkiye'yle olan bağının son dönemde bu kadar öne çıkarılması, New York kentinde etkili olduğu bilinen Ermeni diasporasının destek arayışının bir uzantısı olarak değerlendirilebilir.

Soruşturma, Erdoğan ailesine uzanır mı?

ABD'de belediye başkan adaylarının, seçim kampanyası döneminde ABD vatandaşı olmayan kişilerden bağış alması yasal değil.

Soruşturma sonucunda, Adams'ın ABD vatandaşlarının isimleri üzerinden Türken vakfından bağış almasının ortaya çıkması durumunda, soruşturma Türken vakfı kurucuları olan Erdoğan'ın çocuklarına kadar uzanabilir. Bu durumda, Erdoğan ailesinin buradaki mal varlıklarına ABD yönetimi tarafından el konulması da gündeme gelebilir.

New York'ta belediye başkanlığının yetki kapsamı

ABD'deki otonom bir yapıya sahip olan yerel yönetim sisteminde, belediye başkanlarının örgütlenme yapısı, eyaletlere göre farklılık gösteriyor.

New York belediyesinde, bu anlamda "güçlü başkan" kategorisine sahip bir yerel yönetim yapısı bulunuyor.

Bu yerel yönetim yapısında, genel halk oyuyla seçilen belediye başkanı, diğer belediyelerden farklı olarak yürütme gücünü elinde bulunduruyor. Belediye başkanının, belediye meclis kararlarını veto etmek, görevlileri atamak, uzaklaştırmak gibi güçlü yetkileri var.

Yaklaşık 20 milyon kişilik nüfusa sahip olan kent, ülkenin en büyük ekonomisine sahip bölgelerin başında geliyor.

Türkevi binasının tarihçesi

IBM şirketinin idari merkezi olarak 1958'de inşa edilen Türkevi binası, 1977'de dönemin Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil'in girişimiyle 3 milyon dolar karşılığında Türkiye tarafından satın alındı. Türkevi adı verilen binada Türkiye'nin New York Başkonsolosluğu ve bağlı ataşelikler, Birleşmiş Milletler Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği, T.C. Merkez Bankası New York Temsilciliği, Kuzey Kıbrıs Temsilciliği ofisleri faaliyet göstermeye başladı. Binada, Türk çocuklarına eğitim veren Atatürk Okulu da bulunuyordu.

Binanın zamanla ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalması üzerine, yıkılarak yerine yenisinin yapılması gündeme geldi. Binanın 2017'de yıkılmasının ardından, yeni binanın temeli 18 Eylül 2017'de atıldı. Binanın yapımını IC İçtaş ile Tishman üstlendi. İnşaatı 2021 yılında bitirilen binanın resmî açılışı 20 Eylül 2021'de gerçekleştirildi.