Krizler sanılanın aksine çocuklar için de ilgi çekicidir. Kaldı ki yaşadığımız günlerde çocukların kantinden aldıkları yiyeceklerin fiyatlarındaki artışı fark etmemeleri ve buna karşı tepki göstermemeleri imkânsız.

Benzin, gıda, ulaşım, elektrik ve daha pek çok yaşamsal ihtiyacın maliyeti giderek artarken toplumdan beklenen büyük tepkiler gelişmiyor bir türlü. Peki, kapitalizm bunu nasıl başarıyor?

“Çocuk ve gençlik kitaplarına ilişkin bir kritik yazısında bütün bu cümlelerin işi ne?” diye sorabilirsiniz. Ancak en başta söylediğim gibi krizler çocukları yakından ilgilendiriyor. Özellikle de krize karşı üretil(e)meyen tepkiler...

Andri Snaer Magnason’un Domingo Yayınevi etiketiyle yayınlanan distopik eseri Zaman Sandığı, krizleri aşmak yerine birinin gelip bütün sorunları çözmesini bekleyen bir toplumun öyküsünü sunuyor. Evet, krizler sıklıkla yaşanır ve kahvehane köşelerinde girilen ağız dalaşlarıyla birilerinin kurtarıcı rolüne girmesi beklenir.

Yakın bir gelecekte Signur’un ailesi yaklaşmakta olduğunu öğrendikleri büyük ekonomik krize karşı yapabileceklerini düşünmek yerine reklamlarını bolca gördükleri Zaman Kutusuna girip krizin geçmesini beklemeyi tercih ederler, “Daha iyi zamanlar gelene dek.” Tabii ki diğer herkes gibi. Ne de olsa krizin bir kaç yıl içinde geçeceği hesaplanmıştır uzmanlar tarafından. Zaman kutularının uyandırma ayarını da borsa endeksine otomatik bağlayınca bütün sorunlar halının altına süpürülmüş olur.

Signur, zaman kutusuna her ne olduysa, erken uyanır ve işlerin hiç de planlandığı gibi gitmediğini görür. Evleri, yaşadıkları mahalle ve tüm şehir vahşi yaşama teslim olmuş, ormana dönüşmüştür. Kriz beklenenden çok daha uzun sürmüştür. Kısa sürede erken uyanan tek çocuğun kendisi olmadığını anlar ve yaşanılan büyük krizi çözmeye çalışan grubun parçası olur.

Yaşamın borsa endeksine bırakıldığı distopik roman, aynı zamanda mitolojik unsurlar taşıyor.

Grubun yaşlı üyesi Grace’in çocuklara anlattığı Pangea kralı hikâyesindeki zaman sandığı, hayatını kurtarıcı beklemekle geçirenlerin tarihinin oldukça eskiye dayandığını kanıtlar. Bu mitolojik masal, tüm dünyayı fethetmiş Pangea kralının, kızı Obsidiana’nın yalnızca güneşli ve güzel günleri yaşamasına, en ufak bir acıyı bile hissetmemesine dönük çabasını aktarırken bizzat yaşamın kendisinin nasıl hiçe sayıldığını da gösterir.

Sandığa ya da zaman kutusuna “gelecek daha güzel zamanlar için” bırakılan hayatlar ne yazık ki güzelliklerle karşılaşmıyor.

Zamanın geçip şartların kendiliğinden değişmesini ya da özel bir kurtarıcıyı beklemeyi değil, hayatlarınızı kendi avuçlarınızın içine almayı öneriyor bu eşsiz hikâye; yaşadığımız gerçek krizi anlamak ve “beklerken” kaybettiğimiz gündüzlerimizi, gecelerimizi, yaşamımızı kazanmak için...

Künye: Zaman Sandığı, Andri Snaer Magnason, Türkçesi: Cenk Pamay, Domingo Yayınevi, 2019, 328 sayfa.

Haber

Kitap | Daralan