İsrail'in, Suriye’de Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden hemen sonra ülkenin güneyindeki Dürzi milisleri gizlice silahlandırarak Suriye'de merkezi yönetimi zayıflatma planını anında yürürlüğe koyduğu açığa çıktı.

Washington Post’un yürüttüğü kapsamlı araştırmaya göre, bu destek silah sevkiyatlarından aylık ödemelere, insani yardımdan askeri teçhizata kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Buna göre, 17 Aralık 2024 gecesi, İsrail’e ait helikopterler karanlıkta güney Suriye’ye girerek, “Askeri Konsey” adı verilen Dürzi milis grubuna insani yardımın yanı sıra yaklaşık 500 tüfek, mühimmat ve kurşun geçirmez yelek bıraktı. İki eski İsrailli yetkilinin iddiasına göre bu sevkiyat, Esad’ın devrilmesinin ardından yönetime gelen Heyet Tahrir'uş Şam (HTŞ) lideri Ahmed Şara’ya karşı bir "önlem" olarak planlandı.

Esad yönetimi, 8 Aralık 2024 tarihinde devrilmişti.

Şara'ya 'önlem' olarak Dürzi milislere yatırım

Habere göre, İsrail, Suriye’de iktidara gelen yeni yönetime, kendisiyle pek sürtüşmemesine karşın hâlâ güvensizlikler besliyor. Haber, İsrailli yetkililere göre, Batı’nın Şara’nın bir İslamcı olarak “ılımlılaştığı” yönündeki değerlendirmelerinin gerçekçi olmadığını söylüyor.

Bu nedenle İsrail'in, "Suriye’nin ulusal bütünlüğünü zayıflatacak bir denge unsuru" olarak Dürzi milisleri desteklemeyi tercih ettiği ifade ediliyor. 

İsrail güvenlik çevrelerinde Dürziler, hem bölgesel bağları hem de İsrail içindeki güçlü konumları nedeniyle “doğal müttefik” olarak görülüyor.

Silah sevkiyatı zirve yaptı, sonra yavaşladı

Silah ve yardım akışı, Nisan 2025’te Dürzi savaşçılar ile Şara’ya bağlı İslamcı gruplar arasında çıkan çatışmaların ardından zirveye ulaştı. İsrailli yetkililer, Dürzilerin kuşatılabileceği veya katliama uğrayabileceği gerekçesiyle sevkiyatları hızlandırdı. Gönderilen silahların önemli bir kısmının, İsrail’in Hizbullah ve Hamas mensuplarından ele geçirdiği kullanılmış silahlar olduğu belirtiliyor.

Ancak Ağustos ayına gelindiğinde tablo değişti. İsrail’in Şara yönetimiyle müzakere kanallarını yoklamaya başlamasının yanı sıra Dürzi liderler arasındaki iç çekişmeler, silah akışının azaltılmasına yol açtı. Buna rağmen, Dürzi kaynaklara göre İsrail, zırh, tıbbi malzeme ve lojistik destek sağlamaya devam ediyor.

İki Dürzi yetkili, yaklaşık 3 bin milis üyesine aylık 100 ila 200 dolar arasında ödeme yapıldığını ve bu uygulamanın hâlâ sürdüğünü söylüyor.

Vekil güç tartışması ve iç bölünmeler

Washington Post’a konuşan mevcut ve eski İsrailli yetkililer, İsrail içinde Dürzilerin açık bir “vekil milis gücü” haline getirilmesi konusunda ciddi görüş ayrılıkları yaşandığını aktarıyor. İsrail Savunma Bakanlığı’na yakın bazı isimler, Güney Lübnan deneyimini hatırlatarak uzun vadeli bir vekil güç stratejisinin Tel Aviv için ağır bir yük yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu tereddütler, Dürzi liderlik içindeki bölünmelerle de derinleşti. Süveyda merkezli Askeri Konsey’in eski lideri Tarık el Şufi, "Şara ile işbirliği" yapmakla suçlanırken; ruhani lider Şeyh Hikmet el Hicri ve çevresi, İsrail’den aldığı destekle yeni bir silahlı yapı kurmaya yöneldi. Bu süreç, Dürzi toplumu içinde ciddi bir krize yol açtı.

Washington-Tel Aviv hattında Suriye gerilimi

İsrail’in Dürzilere verdiği gizli destek, Washington ile Tel Aviv arasında da gerilim yaratıyor. Haber, ABD yönetiminin, İsrail'in aksine, Şara'nın "ülkeyi istikrara kavuşturabileceği ve İran’ın bölgedeki etkisini sınırlayabileceği" görüşünde olduğunu da ifade ediyor.

Pentagon’da üst düzey görevlerde bulunmuş olan Dana Stroul, Washington’da İsrail’in Suriye’deki askeri hamlelerinin, "birleşik ve istikrarlı bir Suriye hedefini baltaladığı yönünde artan bir rahatsızlık" olduğunu savunuyor.

Müdahalenin sınırları belirsiz

ABD'li gazetenin haberine göre, silah sevkiyatları azalmış olsa da tamamen sona ermiş değil. İsrail'in, Şara yönetimiyle yürütülen olası güvenlik anlaşmalarında Dürziler için “kurumsal özerklik” talebini gündemde tutmayı sürdürdüğü belirtiliyor.