Çalışmalarını uzun yıllardır Paris’te sürdüren Prof. Dr. M. Şehmus Güzel, Hatay ilerici tarihinin iki simasını “ekitap” olarak yayına hazırladı. Prof. Dr. Güzel’in artık aramızda olmayan bu iki özel insana ait bir tanıtımını sunuyoruz:

***

Evet, ikisi de Hataylı. İkisi de 1928 doğumlu. İkisi de Solcu. Sosyalist. Hakikaten.

Biri Kürt. Öbürü Türk.

Biri ressam, öbürü şair, gazeteci, köşe yazarı, öykü ve mizah yazarı. İkisi de sanatçı ve sanatsever.

Birinin adı Remzi, soyadı Raşa. Öbürünün adı Süleyman soyadı Okay.

Benzeşen yönleri pek çok. Ayrışan yönleriyle.

Her birinin eserlerini öteden beri izledim. İzliyorum. İzlemeyi sürdüreceğim. Yazılanları okudum. Çizilenleri harika buldum. Tanıtıcı şeyler yayınladım.

Yaşamları, yaptıkları, tanık oldukları, bizzat içinde yer aldıkları toplumsal, siyasi, ailevi, kentsel, yerel, ulusal düzeydeki eylemleri, çalışmaları bilinmeli diyorum.

Geçen zamana inat.

Her ikisini de biraz daha yakından tanıtmak, örnek olabilecek hayat dilimlerini ve deneyimlerini aktarmak üzere her biri için bir “ekitap” hazırladım. 1 Mart 2022’de “ekitap.ayorum.com” sitesinde hediye olarak sunduk. Yeni Yaşam’da, Yeni Posta ve a3haber.com sitelerinde ve birkaç yerde daha tanıtıcı şeyler yayınlandı. Emek verenlere, katkı sunanlara bin bir teşekkür.

Remzi ile dostluğum 1980’lerin hemen başına rastlıyor: 1982 belki 1983... Çizgileri, tabloları, yaptıkları ve tasarıları, sergileri ve sergileyecekleri üzerine epey makale yayınladım. Dostluğumuz aralıksız sürdü: Mutlaka on beş günde bir, ayda bir görüştük, saatler süren uzun, derin, hilafsız, samimi ve kalıcı söyleşilerle geçmişi değerlendirdik, geleceğe umutla baktık, hafta sonlarına denk getirip öğlen yemeğimizi birlikte yedik: Bazen Remzi’nin atölyesine yakın tanıdık bir lokantada, bazen atölyesinde peynir ekmek, domates biber ve mutlaka iyisinden kırmızı şarapla. Ailecek yenilen akşam yemeklerini de saymalı. Yıllarca her yaz dinlencesi için gittiği kadim köylerde, yüksek ahlaklı ve cömert köylülerle kurduğu iyi ve kalıcı ilişkiler sonucu her yıl düzenli olarak satın aldığı sandık sandık şaraplar Paris’e kadar gelir, atölyenin altındaki “cave”da görücüye çıkacakları günü sabırsızlıkla beklerdi. Hataylı veya Antakyalı bir genci, bazen Paris’i ziyarete gelmiş memleketli bir çifti Remzi’ye götürdüğümde Remzi bu işe çok sevinir ve şarap şişeleri sıraya girerdi. Remzi’yle her şeyi, sanat ve siyaset, tarih coğrafya ve biraz da kimya konuştuk. İnsanoğlunun kimyasının nasıl bozulduğu üzerine bilhassa. Konuştuklarımızdan bir bölümünü “Remzi: Hayat Renk Işık” isimli “ekitap”ta bulacaksınız. Bu çalışmayı daha önce kağıt üstüne bastırmış, 2006’da yayınlamıştım. Bu kez kimi sayfaları yeniden yazılmış, daha kaliteli ve daha çok görsel malzemeyle yüklü olarak ekitap biçiminde sunuyorum. Yukarıda andığım “ekitap.ayorum.com” sitemizden edinmek mümkün. Karşılıksız. Bir selam yeter.

Süleyman Okay’ı maalesef tanımak olanağım olmadı. Hayatını ve eserlerini oğlu Arif Okay’ın her biri bir vefa ve bağlılık örneği derleme kitaplarından öğrendim. Kitaplarını tanıtıcı birçok makale yayınladım. Onları ve yenilerini bir ekitapta topladım: “Süleyman Okay’a Dair” başlıklı bu çalışmam daha önceki Abidin Dino’ya Dair, Yılmaz Güney’e Dair gibi “ekitap.ayorum.com” sitesinde ücretsiz sunulan ekitaplarımın kardeşidir: Arşivlerimde, koleksiyonlarımda bir sanatçıya, bir yazara, bir şaire ait ne var ne yoku sunmak arzusunun somutlaşmış halidir.

Örnek insanlar galerisi

Süleyman Okay örnek alınabilecek bir insan. Bu çalışma O’nun hayatına, sanatına, yaratıcılığına ilişkin. Bu hayatın ders çıkarılabilecek son derece önemli bir özelliği var: Çocukluktan, ilkgençlikten itibaren birlikte yaşayan ve sonuna kadar yoldaş yirmi kadar gençten oluşan bir küme içinde gerçekleştirilmiş olması. Peyniri ve ekmeği kardeş payı paylaşan. Zamanı gelince terbiyeli bir biçimde ve bilhassa asla sarhoş olmadan iki kadeh kaçak rakının “ifadesinin alındığı” akşamüstlerinin, gecelerinin şiirli, Marx’lı Engels’li okumalı, kimi zaman Nâzım’lı Spartaküs’lü gecelerinin damıttığı dostluğun anıtlaştığı...

Süleyman Okay Hatay’da ve hele Antakya’da yaşadığı döneme damgasını vurmuş ve hep mütevazı kalmayı başarmış bir kahramandır: Yaşamıyla ve yaşam biçimiyle, siyasi faaliyetleriyle, yazarlığıyla, gazeteciliğiyle ve bilhassa şairliği ile. Bütün bu özellikleri bir arada bulunduran bir insan da sıradan çıkar ve kaçınılmaz bir şekilde ilgi ve çekim merkezi olur. Etrafında içten, güvenli, harbi insanlar toplanır: Sevimli, sağlam ve sözü geçen insanlar. Konuşulanları, söylenenleri sır gibi saklayan sıkı bir “toplumsal aile”. İlişkiler çünkü yılların, günlerin ve bilhassa gecelerin damıtılmasından örülmüştür. Hoş, tutarlı ve güzel. İyi ve sağlam.

İşte Süleyman Okay ve arkadaşları, bu ortamın, bu çeşitliliğin, bu içiçeliğin, bu dil, inanç ve kültür çokluğunun anlatıcılarıdır aynı zamanda. Hem kendilerini anlatırlar, yazarlar, hem yaşadıklarını, hem çevrelerinde olup-bitenleri.

Süleyman Okay’ı yazarken, biraz da onları, bu gençler grubunu anlatıyoruz kesinlikle. Bu tarih, genç dostlar topluluğunun tarihidir.

Bu ortak ve kapsamlı hikâyeyle birlikte Hatay’daki sol hareket tarihine de giriyoruz. Daha kapsamlı kitaplara kapı açması umuduyla. Süleyman Okay’ın yaşam öyküsü Antakya’nın ve Hatay ilinin yakın tarihine ve sosyalizmin yayılması bağlamında bu önemli kentimizdeki ve bölgedeki sol hareketin geçmişine de ışık tutuyor. Yeni araştırmalar daha çok ışık tutacaktır.

Yalçın Ergönül örneği ve dönemin diğer ilericileri, Mustafa Kuseyri gibi devrimcileri de anılarak, bugünümüze kadar maalesef bir parça ihmal edilen veya arzu edilen düzeyde incelenmeyen/incelenemeyen Antakya’nın ve Hatay’ın toplumsal tarihi, Antakya’da ve çevresinde “sol hareketin tarihi” böylece geç bile olsa yaratanlarına saygı ve sevgi işareti olarak yayınlanmalıdır.

Bu çalışmalarım bu konuda bir parça bile yol açıcı olurlarsa amaçlarına ulaşacaktır.