İstanbul’da yaklaşık üç ay önce e-scooter sayısının yasal sınırı aştığına dair tartışmalar gündeme gelmiş, Kadıköy Belediyesi, bu gerekçeyle ilçedeki e-scooter’ları toplama kararı almıştı.

Kadıköy Belediyesi’nin bu hamlesinin ardından Martı tarafından açıklama yapılmıştı. Açıklamada, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’yle (İBB) birlikte yapılan planlama çerçevesinde İBB’nin belirleyeceği noktada 500 adet “Scooter ve Bisiklet Park Yeri” inşa edilip İBB’ye hibe edilmesine dönük projenin erken başlatılacağı ifade edilmişti.

Yaklaşık iki hafta önce ise İBB tarafından e-scooterlara ilişkin yeni bir açıklama yapıldı. İBB Genel Sekreter Yardımcısı Buğra Gökçe, ‘hem e-scooterların kullanımını kolaylaştırmak hem de düzensiz park sorunu nedeniyle oluşan sorunları azaltmak’ için yeni bir eylem planı hazırladıklarını belirtti. 

Bu kapsamda, kentte e-scooterlar için 1500 park alanı açılacak. İlçe belediyeleri ile konumları belirlenen bu park alanlarının yapımına operatörler de katkı sağlayacak. Bununla birlikte, e-scooter kullanıcılarına operatörler tarafından 2 ayda bir eğitim verilecek.  

Buna ek olarak, yaya trafiğinin yoğun olduğu kent merkezleri ‘hassas bölge’ olarak tanımlanıp, bu bölgelerde hız sınırı 12,5 km/s olarak düzenlenecek.

Maliyetini kim karşılayacak?

Martı şirketinin Ocak ayında yaptığı açıklamanın ardından, İBB’nin inşa edileceğini duyurduğu park alan sayısının 3 kat arttığı görülüyor.

Yeni açılacak park alanlarının maliyetini operatörlerin mi yoksa belediyenin mi karşılayacağına dair bilgi henüz paylaşılmadı. 

Konuya dair bilgi almak için ulaştığımız İBB Basın Danışmanlığı, sorularımıza henüz yanıt vermedi.

‘Kamu ihtiyacını karşılayacak şekilde uygulanmalı’

Diğer yandan, eylem planı kapsamında park alanlarının nerelere inşa edileceği ve hız kontrolü gibi denetimlerin nasıl yapılacağı tartışma konusu oldu.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Kadıköy Kent Suçlarını Takip Ağı, söz konusu eylem planının kimin uygulayacağının açıklığa kavuşturulması gerektiğine işaret ederken, düzenlemelerin AKP’ye yakınlığıyla bilinen Martı patronunun sermayesine zarar vermeyecek şekilde değil, kamu ihtiyacını karşılayacak şekilde olması gerektiğini belirtti.

Kadıköy Kent Suçlarını Takip Ağı, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Elektrikli scooter kullanımı Kadıköy ilçesinde de birçok soruna sebep oluyor. Ölümlü kazalar, hoyratça park etmeler, yaya kaldırımında yaya güvenliğinin tehdit ediliyor olması, yollarda trafik içinde tehlike yaratan sürücüler…

Nasıl oluyor da hayatı kolaylaştırması beklenen, çevreci görünümlü bir aleti eleştirir duruma geliyoruz? 

Ben yaptım oldu düzeni, en masum görünen ürünleri bile vahşi bir kullanımla zararlı hâle dönüştürebiliyor. Planlamanın öcü ilan edildiği zamanlarda yaşıyoruz. Önce kamu ihtiyacını hesaplamak, gündelik yaşama etkilerini düşünmek yerine piyasanın ihtiyaçları karşılanıyor. Sermaye kâr olasılığı gördüğü her alanda olduğu gibi bu alanda da plansızca,  hesapsız, kitapsız canının istediği kadar scooter’ı piyasaya sürdü. Ne kullanıcı güvenliği, ne park alanı, ne ihtiyaç analizi hak getire.

Şimdi İBB, scooter kullanımı için bir eylem planı yayımlamış. Bu eylem planını kim uygulayacak belli değil. Örneğin hassas bölgelerde hız sınırı uygulanması söz konusu. Hız sınırına uyulup uyulmadığı nasıl kontrol edilecek? 1500 park alanı oluşturulacağı söyleniyor. Bu park alanları nerelerde yapılacak? Zaten sınırlı miktarda olan kamuya ait yeşil alanların bir de scooter park alanı oluşturulması talebiyle işgal edilmesine taraftar değiliz.

Elektrikli scooter konusu başlangıçta yapılmayan planlamaların eksikliği ile devam ediyor. Bu cihazların hangi yolda kullanılacağı tanımlı değil. Bisiklet yolları yetersiz, araç yollarında kullanım tehlikeli. Yaya yollarında zaten hiç kullanılmaması gerekir.

Yapılacak düzenlemelerin, örneğin kayınpederi AKP’li milletvekili olan Martı patronunun sermayesine zarar vermeyecek şekilde değil de kamu ihtiyacını karşılayacak şekilde olmasını diliyoruz. Dileğimizin gerçekleşmesi için takipte olacağız."

Martı - Kadıköy Belediyesi tartışması

İstanbul Kadıköy'de yaklaşık üç ay önce başlayan düzenlemede, kaldırımları işgal eden e-scooter'lar toplanmaya başlanmıştı.

Martı CEO'su Oğuz Alper Öktem, kaldırımlara bırakılan e-scooter'ları kaldıran Kadıköy Belediyesi'ne "Kilitleri keserek aldığınızı üzülerek görüyoruz. Onların tanesi 600 TL" diyerek tepki göstermişti.

Öktem, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, Kadıköy Belediye Başkanı Şerdil Dara Odabaşı'nın "Her gün onlarca şikayet geliyor çağrı merkezimize. Sokakta olduğumuz yüze yüze, Cimer’e ve benzeri vatandaşın bize ulaşabildiği her kanaldan her gün onlarca şikayet alıyoruz” dediği konuşmayı paylaşarak, scooter isteyenlerin şikayet edenlerden daha fazla olduğunu savunmuştu.

Öktem, "referandum yapılsa" Kadıköy'de sooter isteyenlerin çoğunlukta çıkacağını öne sürerek, "Birlikte çalışarak emin olun Kadıköylüler için çok büyük işler yapabiliriz" demişti.

Yaşananlardan sonra açıklama yapan Martı şirketi, İBB’yle birlikte yapılan planlama çerçevesinde İBB’nin belirleyeceği noktada 500 adet “Scooter ve Bisiklet Park Yeri” inşa edilip İBB’ye hibe edilmesine dönük projenin erken başlatılacağı ifade edilmişti.

Martı CEO’sunun AKP’yle yakın bağları

Martı kurucusu CEO'su Oğuz Alper Öktem’in AKP’yle yakın bağları olduğu biliniyor.

Öktem, iki yıl önce AKP’li vekil Süreyya Sadi Bilgiç’in kızıyla evlenmişti. Öktem, kendi nikah töreni öncesinde AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı ziyaret etmiş, Öktem’in nikahında da AKP’li TBMM Başkanı Mustafa Şentop ve bakanlar Süleyman Soylu ve Mehmet Muş şahit olarak yer almıştı.

Cumhuriyet yazarı Barış Pehlivan da, geçen yıl kaleme aldığı yazısında BinBin adlı e-scooter markasının Erdoğan’ın yeğeni Üsame Erdoğan’a ait olduğunu aktarmıştı.