İsrail’in 7 Ekim 2023 sonrası Filistin halkına karşı yürüttüğü soykırım politikası, başlangıcından bu yana dünyanın tamamında büyük bir tepki topluyor. Pek çok ülkede kitlesel protesto gösterileri yapılmaya devam ediyor. 

Bunlara sahne olan ülkelerden biri olan İngiltere’de bir başka protesto biçimi de uzun süredir varlığını sürdürüyor. "Palestine Action" isimli bir aktivist topluluğu İsrail’e yapılan askeri sevkiyatla bağlantılı olan bazı tesislerde küçük gruplar halinde çeşitli eylemler düzenliyor. Grubun hedef aldığı yerler arasında İsrailli Elbit Systems isimli silah şirketinin İngiltere’deki fabrikaları da yer alıyor.

Geçtiğimiz günlerde bir grup aktivist İngiliz Hava Kuvvetleri’nin (RAF) Brize Norton’daki üssüne girerek, İsrail saldırganlığına destek olduğunu iddia ettikleri, havada yakıt ikmalinde kullanılan iki Airbus A330 MRTT tipindeki uçağın motorlarına sprey boya sıkarak zarar vermeye çalıştı. Bunun üzerine İngiltere İçişleri Bakanlığı, "Palestine Action"ı terör örgütü olarak tanımlamak için girişimlere başladı. Bu girişimler de Filistin halkına destek veren çevrelerde büyük bir tepki topladı ve ülkede yeni bir tartışma başladı.

Öte yandan, emekli İngiliz diplomat ve yazar Craig Murray, kendi internet sitesinde birkaç gün önce yayımladığı bir yazıda meselenin bilinmeyen ve çok kritik olan bir yönüne işaret etti.

Aktivistlerin hedef aldığı uçakların mülkiyeti özel bir şirketin elindeydi. Pek çok kimseye şaşırtıcı gelmemesi olanaksız olan bu bilgi, İngiltere’de de halktan gizlenmekteydi.

Uçakların sahibi Büyük Britanya devleti ya da RAF değil, Airtanker Ltd isimli bir şirket. Airtanker Ltd şirketinin internet sitesinde RAF’ın kullanımına verilen beş uçağın, diğer ülkeler dahil başka taraflara da kullandırılabileceği yazılmış. Murray, bu uçakların İsrail hava kuvvetlerine havada yakıt ikmali desteği verdiğini ve kargo uçağı işleviyle İsrail’e silah sevkiyatı yaptığını belirtiyor.

Murray bu şirketin kime ait olduğunu araştırınca birkaç halkadan oluşan bir zincir üzerinden Polygon Global Partners LLP isimli bir serbest yatırım fonuna ulaşıyor. Halkanın birkaç zincirden oluşması, vergi kaçırma ve başka türlü yolsuzluklar için olanak yaratıyor. Hava kuvvetlerinin yer personelinin bir bölümünü de özel şirketler sağlıyor. Uçuş personeli için de bunun geçerli olup olmadığı bilinmiyor.

Özel bir şirketin İngiliz silahlı kuvvetlerine “destek vermesi” Özel Finans İnisiyatifi çerçevesinde mümkün. Ama bu çerçevede ülkenin savunma bütçesinden özel şirketlere ne kadar pay verildiği meçhul.

Özel eğitim şirketleri

Askeri teçhizatın özel sermaye sahiplerinin mülkiyetinde olması yeni bir olgu değil. 

Özel “askeri şirketler” dünyanın pek çok ülkesinde var ve giderek yaygınlaşıyor. Bunların ne denli güçlenebileceği Rusya’da Wagner ile birlikte görülmüştü. Öte yandan, uyuşturucu kartelleri bazı Latin Amerika ülkelerinde kendi küçük ordularını ve bunların yardımıyla kendi iktidar alanlarını oluşturuyor.

Askeri uçakların özel mülkiyeti ise daha yeni bir olgu. Örneğin 2012’de kurulan ABD şirketi Draken International’ın 150’den fazla jetten oluşan bir filosu var. Şirket ABD’nin ve bazı başka ülkelerin hava ya da deniz kuvvetlerine eğitim veriyor. Filosu eski tip uçaklardan oluşuyor. Ancak Top Aces isimli bir başka ABD şirketi halen en yaygın kullanılan savaş uçaklarından biri olan F-16’ya sahip ilk özel şirket olarak biliniyor. Top Aces ilk F-16’yı ABD Hava Kuvvetleri ile yaptığı bir eğitim anlaşması çerçevesinde 2021’de edinmiş.

Dünyada savaşlar giderek yaygınlaşırken ve emperyalist ülkeler bütçelerinin daha büyük bir bölümünü savaşa ayırırken, özel şirketlerin askeri alanın her tarafını sarmamaları olanaksız. 

Emperyalizmin tetikçisi: Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu