Airbus, İspanya’daki yaygın grevler ile Fransa’daki iş bırakma ve protestoların ardından çalışanları haftada dört gün işyerine çağırma planını gevşetti. 

Şirket 2025’te 5,2 milyar avro net kâr açıklarken, yönetim üç yıllık 5 milyar avroluk hisse geri alım programını da onayladı.

Avrupa merkezli havacılık ve savunma tekeli Airbus, sendikaların grev ve protestolarının ardından uzaktan çalışmayı haftada bir günle sınırlama planında geri adım attı. 

Reuters’ın 21 Ağustos tarihli haberine göre yöneticilere, mevcut düzenlemeler kapsamında çalışanların haftada ortalama iki gün evden çalışmasına izin verebilecekleri bildirildi.

Uzaktan çalışma dayatmasında geri adım

Airbus CEO’su Guillaume Faury, Haziran ayında çalışanlara gönderdiği mesajda, Eylül ayından itibaren beyaz yakalı işçilerin haftada dört gün işyerinde bulunmasını istemişti.

Eylemlerin ardından şirket, değişikliğin daha kademeli uygulanacağını açıkladı. Yöneticilere ekiplerin mevcut uzaktan çalışma düzenini sürdürebilecekleri bildirildi. Böylece haftada bir gün uzaktan çalışma sınırı fiilen askıya alındı.

Şirket yönetimi işyerindeki varlığı artırma hedefinden vazgeçmediğini söylese de geri adım, sendikal eylemlerin yönetim üzerindeki etkisini ortaya koydu.

Kâr işçilerden, kaynak hissedarlara

Airbus 2025 yılında 5,22 milyar avro net kâr açıkladı; şirketin net kârı bir önceki yıla göre yüzde 23 arttı.

2025 yılı sonuçları üzerinden hisse başına 3,20 avro temettü 23 Nisan 2026’da ödendi. Böylece hissedarlara toplamda yaklaşık 2,5 milyar avro dağıtıldı. Airbus yönetim kurulu ayrıca, uygulanması hissedarların onayının sürmesine bağlı olmak üzere, üç yılda 5 milyar avroluk hisse geri alım programını onayladı.

Airbus, 2025’te 7,13 milyar avro olan faiz ve vergi öncesi düzeltilmiş kârını (Adjusted Earnings Before Interest and Taxes–Adjusted EBIT) 2029’da 12-13 milyar avroya çıkarmayı hedefliyor.

İspanya’da grev ülke geneline yayıldı

İspanya’daki eylemler 1 Temmuz’da Bağımsız Havacılık Uzmanları Sendikası’nın (Sindicato Independiente de Profesionales Aeronáuticos-SIPA) çağrısıyla Airbus’ın Getafe tesisinde başladı. Grev daha sonra ülkedeki diğer Airbus tesislerine yayıldı ve İşçiler Genel Birliği (Unión General de Trabajadoras y Trabajadores–UGT) dahil başka sendikaların desteğini aldı.

Airbus’ın İspanya’da sekiz tesiste 14 binden fazla çalışanı bulunuyor. Sendikaların verdiği bilgiye göre işçilerin yaklaşık yüzde 40’ı, Temmuz'dan bu yana farklı tarihlerde düzenlenen iş bırakmalara katıldı.
Şirketin askeri nakliye uçakları ile ticari uçak ve uydu parçaları ürettiği tesislerdeki eylemler, üretimi şu ana kadar durdurmadı.

İşçilerin temel talepleri

Fransa’daki Genel Emek Konfederasyonu’nun (Confédération Générale du Travail–CGT) Airbus örgütünün İspanyol işçilere ilişkin 23 Temmuz tarihli açıklamasına göre, İspanya’daki işçiler, son yıllardaki hak kayıplarına ve enflasyonun altında kalan ücret artışlarına karşı şu talepleri öne çıkarıyor:

• Fransa’daki CGT Airbus’ın yüzde 18 olarak aktardığı ücret artışı talebi, ücretlerin enflasyona bağlanması ve geçmiş satın alma gücü kaybının karşılanması.
• Haftada iki gün uzaktan çalışma düzeninin korunması.
• Ücretsiz yemekhanenin korunması ve servis güzergâhlarının Airbus tarafından finanse edilmesi.
• Yaz izinlerinin işçilerin kişisel ve ailevi koşullarına göre serbestçe belirlenebilmesi.
• Hastalık izinlerinin tam ödenmesi.
• Grev günlerinin ücretlerinin ödenmesi.

Yeni teklifi oylayacaklar: Reddedilirse süresiz grev

Temmuz ayındaki grevler sırasında Airbus yönetimi ile İşçi Komisyonları Sendikalar Konfederasyonu (Confederación Sindical de Comisiones Obreras–CCOO), SIPA ve Havacılık ve Uzay Sektörü Teknik Elemanları ve Uzmanları Birliği (Asociación de Técnicos y Profesionales del Sector Aeroespacial–ATP) arasında, 2027’ye kadar toplam yüzde 12’lik ücret düzenlemesi ve haftada iki gün uzaktan çalışmanın korunmasını içeren bir ön anlaşmaya varıldı.

Ancak anlaşma 25 Temmuz’da yapılan ve çalışanların yüzde 81,44’ünün katıldığı referandumda reddedildi. Oylamada oy kullananların yüzde 49,15’i anlaşmaya karşı çıkarken, yüzde 45,95’i kabul yönünde oy kullandı.

Airbus’ın hafta içinde sunduğu teklif, 21 Ağustos’taki arabuluculuk toplantısında somutlaştırıldı. Yönetim, ücret artışlarının enflasyona bağlanmasını kabul ederken, geçmiş yıllardaki satın alma gücü kaybını telafi edecek ek artışın oranı ile uygulama takvimi görüşmelere bırakıldı. Mevcut uzaktan çalışma ve izin düzenlemelerinin korunacağı bildirildi. Airbus ayrıca hastalık iznindeki ücret tamamlamasına ilişkin mahkeme kararına yaptığı itirazı geri çekmeyi ve işçilerin ücretlerinden yapılan kesintileri iade etmeyi taahhüt etti. Servisler, yemekhane ve esnek çalışma saatleri ise görüşülecek başlıklar arasında yer aldı.

Grev çağrıcısı UGT, İspanya’daki Genel Emek Konfederasyonu (Confederación General del Trabajo–CGT) ve Bağımsız ve Özgür İşçiler Birliği (Unión de Trabajadores Independientes y Libres–ÚTIL), teklifin değerlendirilmesi amacıyla 24 Ağustos’ta üç saatlik iş bırakma ve işyeri toplantıları düzenleyecek. İşçiler, görüşmeler başlatılarak eylemin askıya alınması ile teklifin reddedilerek 25 Ağustos’ta süresiz greve çıkılması arasında karar verecek.

Britanya’da ücret mücadelesi kazanım getirmişti

Airbus yönetimi 2025 yılında Britanya’daki ücret mücadelesinde de geri adım atmak zorunda kalmıştı. Birleşik Sendika’da (Unite the Union-Unite) örgütlü 3 binden fazla uçak montaj işçisi ve mühendis, yüzde 90 oyla grev kararı almış ve toplam 10 günlük iş bırakma planlamıştı.

Şirketin ücret teklifini iyileştirmesinin ardından planlanan grevler iptal edildi. Eylül ayında kabul edilen bir yıllık anlaşma işçilere yüzde 3,6 ücret artışı ve bir defaya mahsus 500 sterlin ödeme getirdi.

Airbus’ın uzaktan çalışma düzenlemesindeki geri adımı, ücretler ve diğer sosyal haklar konusundaki uyuşmazlığı sona erdirmedi. İşçilerin ön anlaşmayı reddetmesinin ardından yönetimin yeni teklifini oylayacak olması, mücadelenin ücretler ve diğer çalışma koşulları için sürdüğünü gösteriyor. Oylamanın sonucu, 25 Ağustos’ta süresiz greve başlanıp başlanmayacağını belirleyecek.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.