GÖRÜŞ | Kamu kesimi açısından değerlendirme: 'Covid-19 salgını'

Alınan önlemler, temelde toplum sağlığını öncelemektedir. Bu süreçte, sağlık alanında alınan önlemlerin uygulanması toplumsal olarak temeldir.

Nesrin Candan

12019 yılında karşılaşılan Covid-19 virüsünün toplumsal etkisini birçok açıdan değerlendirmek mümkün. Türkiye’de ve tüm dünya ülkelerinde yaşam alanına yansıması ise gerçekten ağır bir sürecin başlangıcı olmasıdır. 
Bu virüsün etkisi öncelikle sağlık alanında görüldü. Buna ilişkin olarak alınan kamusal kararlar, zararın önlenmesinde sağlık, eğitim, çevre, üretim, yatırım, yol vb diğer alanlarda gerçekleşti. Covid-19 salgın döneminde, toplumsal koruma amacında sağlık temelli alınan önlemlerin diğer alanlarda da uygulanması zorunluluk halini aldı. 

İnsan sağlığından başlayan süreç; toplumsal olarak yaygınlaşmaktadır. Alınan önlemler, temelde toplum sağlığını öncelemektedir. Bu noktada, insanın toplumsal bağlar açısından ayrımlaşması, toplum sağlığı ve sağlık çalışanlarının karşılaştığı güçlükler, uzaktan eğitim sürecine ilişkin karşılaşılan temel sorunlar, çalışma koşullarındaki zorluklar, üretim ve yatırım ilişkilerinde karşılaşılan sorunlar ve ulaşıma dönük uygulamalar açısından önemlidir. 

Görüldüğü yıldan itibaren ve öte bir zarar, toplumsal açıdan görülmektedir. Sağlık koşullarının öncelendiği süreç içinde gerek toplumsal sağlık olarak gerekse sağlık çalışanları açısından birçok zorlukla karşılaşılmasında alınan önlemler temeldir. Bu sürecin eğitim sistemine etkisi, eğitimde kurum kültürü ilişkisinin önemine dairdir. 

Toplumsal bağlar ve çevre ilişkisi açısından uzaklaşmanın görüldüğü bir süreç oldu. Salgın sürecinde, üretim sorununa ilişkin olarak çalışma koşulları, işsizlik, toplam üretimde gerçekleşen değişim önemlidir. Toplam yatırımlarda salgın dönemi itibari ile artış ve/veya azalışı ve tarım, sanayi, hizmet gibi ilgili sektörlerdeki değişim önemlidir. Toplumsal açıdan ulaşımda yol ve/veya yollara bakıldığında, ulaşıma ilişkin bağ ve bağlarda görülmektedir. 

Bu noktada, temel alanlara ayrılan kamu yatırımlarındaki değişimi anlamak gereklidir. 2021 yılı Merkezi yönetim kapsamında kamu yatırımlarında, sağlık %18, eğitim %17,8, diğer kamu hizmetleri (çevre dahil) %20,6, tarım %10,7, ulaştırma-haberleşme %27,4’tür. Bu sektörlerin payı toplam yatırım ödeneğinin %94,5’i oranındadır ve kalan %5,5’i yatırımın enerji, imalat, madencilik gibi sektörlere ilişkindir. 2020 yılında, 2021 yılına göre bütçeden yatırımlara ayrılan payın büyük oranda az olması, zararın maliyetindeki artıştan kaynaklanmaktadır. 

Temel alanlara öncelikle sağlık açısından bakmak gereklidir. Bu noktada, sağlık bütçesinde gerçekleşen değişim önemlidir. 2020 yılında 188,6 milyar TL’dir. 2021 bütçesinde 238,4 milyar TL olarak ayrılan kaynakta bir önceki yıla göre artış görülmektedir. 2020 yılında bütçeden Sağlık Bakanlığı’na ayrılan kaynak 58.875.829.000 TL, 2021 yılında 77.615.519.000 TL’dir. Bu artışı değerlendirirken, bütçeden sağlığa ayrılan payın değişiminde, özellikle bu süreç içinde; salgın dönemi, temel sağlık koşulları ve sağlık alanında alınan önlemler önemlidir.  

Covid-19 salgını bir virüsün insandan başlayarak yaygınlaşması ve diğer alanları da etkileyen sürece dönüşmesidir. Bu süreçte, sağlık alanında alınan önlemlerin uygulanması toplumsal olarak temeldir.

  • 1. Dr. Nesrin Candan, Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde öğretim görevlisi olarak görev yapmaktadır. Candan, Mali İktisat alanında uzmanlaşmıştır.