Dünyanın en gelişmiş mikroçiplerini üreten ekstrem ultraviyole (EUV) litografi makinesinden dünyada sınırlı sayıda bulunuyor.

Bir insan saçından binlerce kat ince devreleri silikon plakalara işleyebilen bu makineler Hollandalı ASML şirketinin tekelinde.

Makinelerin Çin’e satışı yasak. Ama ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, geçen ay 400 milyon dolarlık bu makinelerden birinin Çin’e ulaşmış olabileceğini belirtmişti.

ASML ise bunun imkansız olduğunu söylüyor. Şirket, hizmet dışı bırakılan 26 makine de dahil olmak üzere ürettiği 340 EUV makinesinin tam konumunu bildiğini açıkladı. Onlara göre bu makinelerin hiçbiri Çin’de değil. Dahası, son derece hassas olan ve çevrimiçi olarak izlenen bu makineleri yalnızca ASML nakledebiliyor, sevk ettiği bileşenlerse müşterilerin üretim tesislerinde ASML mühendisleri tarafından kuruluyor.

Kimse mümkün ya da değil diyemiyor

Hollanda Ticaret Bakanı Sjoerd Sjoerdsma, ABD’yi bir sorun olmadığı konusunda ikna etmeye çalıştı. The Economist’e konuşan Sjoerdsma, Hollanda hükümetinin şu anda ABD’nin iddiasını soruşturmadığını belirtti. “Soruşturulması veya hatta kovuşturulması gereken hususlar olsaydı, elbette bunu yapardık” dedi.

The Economist’e konuşan kaynaklarsa iddianın “doğrulanmamış olduğunu” ancak “temelsiz de olmadığını” vurguladı.

Uzmanlar, makine parçalarının ASML’nin kendi tedarikçileri veya diğer üçüncü taraflar aracılığıyla sevk edilmiş olabileceğine inanıyor.

Bir diğer ihtimalse Çin’in, ASML’nin ürettiği bir başka model olan derin ultraviyole (DUV) litografi araçlarını geliştirmesi. Bu ürün ve parçalarının çoğu ihracat kontrollerinin kapsamı dışında.

ASML’nin Çin’e yaptığı DUV ihracatı, şirketin 2025 gelirinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor.

Çin tüm engellere rağmen yetişmek üzere

Öte yandan Çin, kendi EUV makinesini geliştirmeye adım adım yaklaşıyor.

Reuters, geçtiğimiz aylarda Çin’in gizli bir laboratuvarda, ASML’nin eski çalışanlarıyla ve üçüncü ülkelerden tedarik ettiği eski parçalarla bir prototip ürettiğini yazmıştı.

Bu prototip henüz çalışır durumda bir çip üretmemiş olsa da Çin hükümeti, 2028 yılına kadar işlevsel yongalar üretmeyi hedefliyor.

ABD, Çin’in bu teknolojiye erişmesini engellemek isterken, Çin eski nesil DUV makineleriyle zorlu yöntemler kullanarak 7 nanometre seviyesinde çip üretmeyi başarıyor.  

ABD, Çin’in yapay zeka yarışında öne geçmesini önlemek amacıyla ihracat kontrollerini sıkılaştırırken, Avrupa ile birlikte "Pax Silica" adı verilen yeni bir tedarik zinciri ve teknoloji ittifakı kurdu. Çin kendi litografi sistemini kurmaya çalışsa da 100 binden fazla hassas parçadan oluşan EUV makinelerini henüz ticari olarak üretemiyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.