Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da "tercih edilen kaynak" olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

Çin’de üniversite eğitimi, yapay zeka ve yüksek teknoloji rekabetinin ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendiriliyor. Çin Eğitim Bakanlığı verilerine göre 2021-2025 döneminde ülkedeki üniversitelerde 12 bin 200 lisans programı kaldırıldı ya da bu programlara öğrenci alımı durduruldu. 

Öte yandan aynı dönemde 10 bin 200 yeni lisans programı açıldı.

Tablo, Çin yükseköğretiminde büyük çaplı bir tasfiyeye ve yeniden yapılanmaya işaret ediyor. Çin resmi haber ajansı Xinhua’ya göre son beş yılda üniversite programlarının yüzde 30’dan fazlası değişime uğradı.

Sanat, beşeri bilimler ve yabancı diller geriliyor

Kapatılan ya da askıya alınan programların özellikle sanat, beşeri bilimler, yabancı diller ve yönetim alanlarında yoğunlaştığı belirtiliyor. Bu alanlar Çin’de giderek “doygun”, “istihdam karşılığı zayıf” ya da “eskiyen” programlar olarak değerlendiriliyor.

Buna karşılık yeni açılan programlar, Çin’in sanayi politikasıyla doğrudan bağlantılı alanlarda yoğunlaşıyor. Yapay zeka eğitimi, akıllı görsel-işitsel mühendislik, dijital drama, robotik, çip teknolojileri, düşük irtifa ekonomisi, karbon nötrlüğü, deniz teknolojileri, sağlık ve medikal ekipman mühendisliği gibi başlıklar öne çıkıyor.

Çin Eğitim Bakanlığı, 2024 yılı lisans programı düzenlemelerinde 1839 yeni program açıldığını, 2 bin 220 programda öğrenci alımının durdurulduğunu, 1428 programın ise resmen kaldırıldığını açıkladı. Bakanlık, yeni katalogda 29 yeni program türünün eklendiğini ve bunların “ulusal strateji, piyasa ihtiyacı ve teknolojik gelişme” doğrultusunda belirlendiğini duyurdu.

Yapay zeka yalnızca teknoloji başlığı değil

Çin’in attığı adım, yapay zekanın yalnızca bilgisayar mühendisliği ya da yazılım alanıyla sınırlı görülmediğini gösteriyor. Yeni programlar, yapay zekanın eğitimden kültür endüstrisine, görsel-işitsel üretimden robotiğe kadar farklı alanlara yayılmasını hedefliyor.

Örneğin Çin İletişim Üniversitesi’nin fotoğrafçılık, çizgi roman, görsel iletişim tasarımı, yeni medya sanatı ve moda tasarımı gibi bazı sanat programlarını kapatıp bunların yerine “akıllı görüntüleme sanatı” ve “akıllı görsel-işitsel mühendislik” gibi programlar açması dikkat çekti. Üniversite yönetimi, bazı alanların tamamen ortadan kaldırılmadığını, daha geniş ve teknoloji odaklı programların içine dahil edildiğini ifade etti.

Üniversite, teknoloji yarışının parçası haline geliyor

Pekin yönetimi son yıllarda üniversiteleri, araştırma kurumlarını ve sanayi kuruluşlarını daha sıkı biçimde birbirine bağlamaya çalışıyor. Eğitim Bakanlığı’nın açıklamalarında da programların “ulusal stratejiye”, “bölgesel kalkınmaya” ve “piyasa talebine” uyumlu hale getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

2025 yılı için yayımlanan program belirleme yönergesinde, istihdam oranı düşük ve çok fazla üniversitede bulunan programların yeniden açılmasına sıcak bakılmayacağı belirtildi. Buna karşılık stratejik olarak acil ihtiyaç duyulan alanlar için hızlı onay mekanizması kurulacağı açıklandı.

Bu yaklaşım, Çin’de üniversitenin giderek daha açık biçimde sanayi planlamasının bir parçası haline geldiğini gösteriyor. Mezun işsizliği, teknolojik rekabet, ABD ile süren çip ve yapay zeka yarışı, Çin’in eğitim politikasını doğrudan belirleyen başlıklar arasında yer alıyor.