Çin kadar roket düşsün başınıza!

Birkaç gündür 'Çin'in kontrolden çıkan roketinin artıklarının başımıza yağacağı' haberlerini okuyoruz. Elon Musk'ın artıklarını havai fişek gösterisi olarak selamlayan medyadan!

Haber Merkezi

Dünya çapında anaakım medya (uzay yolculuğu aşamasında daha önce benzerleri defalarca gözlemlenmiş olan) bir uzay aracının kalıntılarının gezegenimize düşecek olmasından felaket haberleri çıkartmaya başladı. Yerleşim bulunmayan bir alana düşmesi beklenen kalıntılar hakkında dönen spekülasyonlarsa aracın bir Çin roketi olması nedeniyle abartıldıkça abartıldı.

Batı medyası "kontrol edilemeyen çin roketi dünyaya çakılacak" retoriğiyle felaket senaryoları yazarken ABD menşeli bazı yayın organları "Roket New York'a düşebilir" şeklinde başlıklarla bunu servis edecek kadar ileri gitti. Bu çılgın başlıklara rağmen yayın kuruluşları ufak harflerle şunu yazmayı unumadılar: Roketin kalıntılarının herhangi bir yerleşim noktasına düşme olasılığı çok düşüktü.

ABD Savunma Bakanlığı ve Rusya uzay ajansı ROSCOSMOS'un bile gazetecilerin yönelttiği panik havası yaratan sorulara dalga geçerek yanıt vermeleri olayı elbette hafifletmedi: Tık uğuruna haberler abartılmalıydı. Hatta Alman menşeli Deutsche Welle'nin Türkiye servisi olayı abartmakta yeni bir çığır açarak yaptığı haberin spotunda roketin "Türkiye'nin bulunduğu bölgeye düşeceğini" yazdı. Ancak söz konus "bölge" 41,5. Kuzey Enlemi ve 41,5. Güney Enlemi arasındaydı. Yani Yerküre'nin yarısından fazlasını kapsıyordu...

DW haberi böyle servis etmeyi tercih etti

Medyanın bu komik durumu bir tarafa konuya ilişkin Çin uluslararası radyosu CRİ'nin Türkçe servisinde yayınladığı bir yazıyı okurlarımıza sunuyoruz:

Çin'in Uzun Yürüyüş 5B roketi 29 Nisan'da uzay istasyonunun ilk parçası ve çekirdek modülü Tianhe'yı başarıyla fırlattıktan sonra, bazı medya kuruluşları roketin kalıntılarının Dünya'ya geri dönmesine odaklanmaya başladı.

"Kontrol dışı roket kalıntıları" dünya medyasının ilgi odağı haline geldi.

Birçok medya kuruluşunun endişelerine rağmen, uzmanlar ve akademisyenler endişeleri reddediyor.

ABD’de Harvard Smithsonian Astrofizik Merkezi'nde astrofizikçi olan Jonathan Mcdowell, Çin roketinin kalıntıları hakkında şunları söyledi: "Kalıntıların belli miktardaki hasara neden olma veya insanları vurma olasılığı çok düşük.”

Öte yandan, Rusya Federal Uzay Ajansı’nın (Roskosmos) izleme raporunda, Uzun Yürüyüş 5B roketinin bazı ilerleme parçalarının atmosferde kaybolacağı, ancak yanmaz yapısal kısmın yeryüzüne düşeceği, düşüş yerinin 7-8 Mayıs günlerinde belirlenebileceği ifade edildi.

Taşıyıcı roketin kalıntılarının atmosfere yeniden dönmesiyle ilgili olarak, Çinli uzay ajansları ve uzmanlar da birçok kez açıklama yaptı.

Çinli uzaycılık uzmanı Dr. Xing Qiang, roketin kendisinin "ince bir kabuğa ve çok fazla dolmaya" sahip olduğuna dikkat çekerek içindeki yakıt, fırlatma işlemi sırasında tükendikten sonra, kalan roket kabuğunun kütlesinin büyük sayılmayacağını ve ağırlıklı olarak alüminyumdan yapılan kabuğun atmosferde kolayca yanabileceğini kaydetti. Bu nedenle, uzay istasyonları veya büyük uydularla karşılaştırıldığında, roket kalıntılarının yere zarar verme olasılığı daha düşük.

Aynı zamanda, uçuş yörüngesi de medya kuruluşları tarafından bildirildiği gibi "kontrolden çıkmış" değil, bunun yerine, yörüngedeki uçuş süresini kasıtlı olarak kısaltmak için kesin olarak hesaplanmış ve roket pasivasyon teknolojisi kullanılmış.

Dünyanın en büyük üç astronot merkezinden biri olan Çin Astronot Araştırma ve Eğitim Merkezi’nin yeni medya merkezi de geçen yıl konuyla ilgili olarak kamuya bilimsel açıklamalar yaptı:

"Uzay aracı ve roket ayrıldıktan sonra, roket görevini tamamlamış olmasına rağmen, taşıdığı itici, yüksek basınçlı gaz ve batarya tükenmiş değildir. Bu maddeler her an roketin patlamasını mümkün kılabilir. Uzay çöpü haline dönüşen maddeler yörüngedeki uzay aracının güvenliğini tehdit eder. Çin dahil dünyanın sorumlu uzaycılık güçleri roketin son aşamasını etkisiz hale getirir. Basitçe söylemek gerekirse, kalan yakıtı ve yüksek basınçlı gaz sızdırılır ve pilin kısa devre yapmasına izin verir, bu da roketin son aşamasında ‘kendi kendine patlama’ riskini tamamen ortadan kaldırır. Değerli yörünge kaynaklarını işgal etmemek için roket, pasifleştirmeden önce bir yörünge dışı manevra gerçekleştirebilir ve terk edilmiş bir yörüngeye transfer edebilir."

İletişim fakültelerine ders niteliğinde: Çin roketinin kalıntıları SpaceX kalıntılarına karşı!

Mart ayında Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılan ve Elon Musk'ın şirketi tarafından üretimi olan Falcon 9 roketinin kalıntıları ABD'deki bir çiftliğe düşmüştü. Batı medyası bununla ilgili haber yaparken romantik ifadeler seçerek "gökyüzünü aydınlattı" terimini kullandı.

"Falcon 9" roketinin katıntıları düştüğünde, New York Post’ta (NYP) yer alan makalede "Seattle üzerindeki gizemli ışık, SpaceX'ten gelen roketin kaltıntıları olabilir" diye yazıldı. Malakede bir internet kullanıcısının Twitter paylaşımına yer verildi: “Gördünüz mü? Hayatım boyunca böylesini görmedim, çok muhteşem.”

"Seattle üzerindeki gizemli ışık şovu büyük olasılıkla SpaceX roketinin kalıntılarıydı

Ancak New York Post’ta (NYP) 3 Mayıs’ta yer alan Çin roketinin kalıntılarıyla ilgili haberde, "Büyük Çin roketinin kalıntıları New York'a düşebilir" olarak abartılı bir başlık kullanıldı.

New Yorklular arasında gerginlik duygusu yaratan ifadelerin kullanıldığı bu haberde, "Bilim insanları, son derece büyük Çin uzay çöplerinin bir parçasının New York veya başka bir büyük şehre düşebileceği uyarsında bulunuyor" diye yazıldı.

"Dev Çin roketinin kalıntıları New York'a çakılabilir"

Twitter’teki bazı inernet kullanıcıları, iki haberle ilgili karşılaştırmaları içeren bir tablo hazırladı. Tablonun sol tarafında yer alan medya kuruluşları “Çin roketinin kalıntılarının nasıl kontrolden çıkmış olduğuna” dair kışkırtıcı haberler yaptılar. Falcon 9" roketine gelince, Forbes hariç diğer medya kuruluşları Mart ayının sonunda Dünya’ya düşen Falcon 9’un kalıntılarını gece gökyüzünü aydınlatan bir göktaşına benzetti.

Aynı gazetelerin Çin roketi ve SpaceX roketi haberleri

Tabloda yer alan CNN, Çin roketleri hakkında yazdıklarında "ABD Savunma Bakanlığı'nın kontrolden çıkan Çin roketini takip ettiğini" iddia ederken, Mart ayı sonunda Elon Musk'ın firmasının roketi için "bu göz kamaştırıcı ışık gösterisi sunan SpaceX roketinin kalıntıları olabilir " diye yazmıştı.

İlk insan yapımı uydunun gökyüzüne fırlatılmasından bu yana geçen 60 yıldan fazla bir süre içerisinde, insanlara çarpan herhangi bir roket katıntısı veya uzay çöpü olmadığını da hatırlatmak gerekir. Atmosferin dışına, yani uzaya gelince giderek daha fazla bir kozmos çöplüğüne döndüğü konusunda kaygılar çok. Bununsa en azından şu anda konumuzla ilgisi yok. Çinle ilgisi ise karşılaştırmalı olarka bakıldığında pek az.