İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 2025 yılı çocuk iş cinayetleri raporunu yayımladı.

Verilere göre, 2025 yılında Türkiye genelinde en az 94 çocuk işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Hayatını kaybeden çocukların 13’ü kız, 81’i ise erkek çocuklardan oluşurken, yaş dağılımında 26 çocuğun 14 yaş ve altında, 68 çocuğun ise 15-17 yaş aralığında olduğu belirtildi. 

Raporda ayrıca 4’ü Suriyeli ve 1’i Afganistanlı olmak üzere toplam 5 göçmen çocuğun da çalıştırılırken can verdiği kaydedildi.

İSİG Meclisi, çocuk işçi ölümlerinin resmi makamlarca gizlendiğini vurgulayarak durumun vahametini şu sözlerle aktardı: 

“Türkiye’de çocuk işçi ölümleri saklanıyordu. Çalışma Bakanlığı’nın sitesinde yer alan istatistikleri incelediğimizde resmi olarak her yıl 13-14 çocuk işçi ölümü kayıtlara geçiyor ve bu ölümler duyu(ru)lmuyordu. Ancak son on üç yıllık kayıtlarımıza göre her yıl 63-64 çocuk hayatını kaybediyor. Bu tablo son iki yılda daha da derinleşti. 2024 yılında 71 çocuk işçi ölürken bu yıl ölen çocuk işçi sayısının 94 olması çocuk emeğinin durumunu özetliyor.”

Çocuk işçiliği kırdan kente kaydı

İş cinayetlerinin sektörel dağılımına bakıldığında tarım sektörü 31 ölümle ilk sırada yer alırken, bunu 27 ölümle sanayi, 20 ölümle hizmet ve 16 ölümle inşaat sektörü izledi. 

İSİG, geçmiş yıllarda çocuk işçiliğinin merkezi olan tarımdaki ölümlerin oranının azaldığını, buna karşın kentlerdeki ölümlerin hızla arttığını tespit etti. 2014 yılında kentlerde ölen çocukların oranı yüzde 39 iken, bu oran 2025 yılında yüzde 67’ye yükseldi.

Raporda bu dönüşümün nedenleri ve tarım işçiliğinin görünmezliği üzerine şu değerlendirme yapıldı: 

“Tarım işçisi çocuklar görünmez kılınır. Yaşadıkları şehirden çalıştıkları şehre giderken ya da tarlaya götürülürken devrilen minibüsler, traktörler trafik kazası olarak habere konu olur. Çocuk işçiliğinin kentleşmesinin sebepleri; yoksullaştırma politikalarının kentlerde yaşamayı zorlaştırması, 4+4+4 modeli, MESEM ve eğitimin paralılaştırılması gibi politikaların çocukları işçileştirmesidir. Ek olarak tüm Anadolu kentlerine yayılan OSB’ler de çocuk işçiliği mekanlarıdır.”

13 çocuk MEB gözetiminde yaşamını yitirdi

Raporun dikkat çekici bölümlerinden birini, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında çalıştırılırken hayatını kaybeden çocuklar oluşturdu. 

2025 yılında Muhammed Kendirci, Arda Dirmilli, Yağız Yıldız, Şerafettin Başarır, Alperen Uygun ve Arda Silahlı isimli 6 öğrencinin MESEM kapsamında çalıştırılırken öldüğü tespit edildi. Eylül 2023’ten bu yana bu kapsamda ölen çocuk sayısı ise 18’e ulaştı. 

Ayrıca MTAL, Ticaret ve OSB liselerinde staj yaparken hayatını kaybeden 7 öğrencinin ismi de raporda yer aldı. Yani, MESEM'li öğrencilerle birlikte 13 çocuk Milli Eğitim Bakanlığı gözetimindeyken yaşamını yitirdi.

İSİG Meclisi, MESEM uygulamasının yoksul ailelerin çocuklarını hedef aldığını belirterek şu ifadeleri kullandı: 

“MESEM’lerde yoğunlaşan çocuk işçiliğin nesnel zeminini yoksullaştırma ve eğitim sisteminin dışına itilme politikaları oluşturmaktadır. Yüz binlerce çocuk eğitim adı altında bir gün okula dört gün işyerine gitmektedir. İşyerlerinde çalışma 5-6 gün ve 10-12 saate çıkmakta ‘işi öğrenme bizzat işçi olarak çalışarak’ gerçekleştirilmektedir. Çocuklara verilen 7 ila 12 bin liralık ücret ise işsizlik fonundan karşılanmakta, patronun cebinden en fazla verdiği yemek ya da harçlık çıkmaktadır. Yani MESEM patronlar için ‘ücretsiz bir işgücü kaynağı’dır.”

Bir yılda 5 çocuk motokurye can verdi

Çocukların ölüm nedenleri arasında trafik ve servis kazaları ilk sırada yer alırken, bunu sanayi ve inşaattaki ezilmeler ile yüksekten düşmeler takip etti. Tarımda çalıştırılan çocukların içme suyu veya serinlemek için girdikleri kanallarda boğulması ve Dilovası gibi sanayi bölgelerinde yaşanan patlamalar da ölümlerin başlıca sebepleri arasında gösterildi. 

Ayrıca çalıştırılırken şiddete maruz kalarak hayatını kaybeden Muhammed Kendirci, Hilal Özdemir ve Eyüp Can Güner’in isimleri de raporda özellikle vurgulandı.

Son dönemde kitleselleşen motokuryelik sektöründe de çocuk ölümlerinin arttığı görülüyor. Rapora göre Yiğit Karakurt, Ahmet Gökduman, Taha Tuna, Mert Ali Yigen ve Mehmet Efe Yaman isimli 5 çocuk motokurye olarak çalıştırılırken hayatını kaybetti.