Bolivya'daki altın madenciliği çeteleri arasında yaşanan çatışma, altı kişinin ölümüne neden olan bir patlamayla sonuçlandı.

Dün meydana gelen patlama, ülkenin idari başkenti La Paz'ın yaklaşık 150 kilometre kuzeybatısındaki Yani maden kampını sarstı.

Olaya karışan maden çetelerinden biri olan Hijos de Ingenio (Zekânın Çocukları) Madencilik Kooperatifi'nin temsilcisi Jhonny Silva, "Altı ölü var ve kayıp kişiler olduğuna dair raporlar aldık" dedi.

Maden çetesinin, Senor de Mayo (Mayıs Efendisi) olarak bilinen başka bir çeteyle altın madenciliği alanına erişim konusunda çatıştığı ve çatışma sırasında dinamit kullanıldığı bildirildi. Dinamit patlamasında evler hasar görürken, Sorata kasabası elektriksiz kaldı.

Silva, rakip çete hakkında "Makineleri, hatta bir dizel tankını bile dinamitleyerek havaya uçurdular" dedi.

Özelleştirmelerin ürünü olarak çeteleşme

Kendilerine "kolektif" adını veren madenci çeteler, Bolivya'da devlet ve özel işletmelere alternatif olarak gelişti. Bu grupların oluşmasının nedeni, büyük şirketlerin düşük gelirli maden işçilerine istikrarsız istihdam sağlaması ve işlerinin piyasa dalgalanmalarına bağlı olması olarak görülüyor.

Maden çeteleri, birkaç ekonomik krizin ardından özellikle 1985'te uluslararası mineral fiyatları düştüğünde ve devlete ait madencilik şirketi Bolivya Madencilik Şirketi (COMIBOL) geçici olarak kapandığında ortaya çıkmaya başlamıştı.

Bu süreç, on binlerce Bolivyalı madenciyi işsiz bıraktı. Bolivya'nın madenleri özelleştirildiğinde, bu çeteler, madencilere kendi kendilerini örgütlemeleri için bir alan sağladı. Bazıları sonunda özel şirketlere satmak üzere kalay, gümüş, altın ve çinko çıkardı.

Maden çeteleri, ülkede artık maden işçilerinin çoğunluğunu temsil ediyor ve COMIBOL'deki ve özel sektördeki meslektaşlarından sayıca fazlalar. Bu nedenle, büyük şirketlere kıyasla mineral çıkarma konusunda nispeten mütevazı yeteneklerine rağmen önemli bir siyasi güce sahipler.

Tahminler, ülkedeki altın madenciliği çetesi sayısının yaklaşık 1600 olduğunu gösteriyor. Ancak "kooperatif" adı verilen bu sisteme tepki gösterenler, çıkarma sürecinde çok kötü koşullara maruz kalan işçiler için çok az güvenlik önlemi bulunduğu konusunda uyarıyor.

Çete karşıtları, ayrıca kooperatifler yasal olsa da madencilik faaliyetlerinin bir kısmının yasal olmadığını ve bunun çevresel yıkıma ve kirliliğe yol açabileceğini vurguluyor.

Devlet şirketiyle de çatışıyorlar

Çeteleşmenin gayrı resmi yapısı, hem madencilik sahalarına erişim hem de metalleri satıp yatırım toplamak için pazarları ele geçirme adına ölümcül çatışmalara yol açtı.

Çatışmalar bazen COMIBOL işçilerini ve güvenlik güçlerini de içeriyor. Devlet tarafından işletilen şirket, kısmen ülkeyi 2006'dan 2019'a kadar yöneten eski Devlet Başkanı Evo Morales'in destekleyici politikalarıyla büyüdü ve Bolivya'nın en büyük şirketi haline geldi.

Örneğin 2012'de COMIBOL ile çeteler arasındaki gerginlikler yol tıkanıklıklarına ve La Paz'da ölümcül bir dinamit saldırısına yol açmıştı.

Ancak Silva'ya göre, dün çeteler arasındaki dinamit saldırısı yıllardır "geliyorum" diyordu.

Yerel bir polis memuru olan Albay Gunther Agudo, yerel medyaya dinamit saldırısının "büyük bir patlamaya neden olduğunu" söyledi. Agudo, "Kurtarma çalışmalarına devam ediyoruz" dedi.