Nikolay Petroviç Bogdanov-Belskiy, 1897, “Okulun Kapısında”

Bogdanov-Belskiy, Çarlık Rusya’nın son döneminde köy hayatını ele aldığı janr (tür) resimleri ile ünlüdür. Resimlerinde, köy çocukları ve onların köydeki yaşamları tekrar ettiği bir konu olarak öne çıkar. Köyde çobanlık yapanlar, yalınayak koşanlar, yüzenler, nehirde balık tutanlar, balalayka çalanlar, öğretmenleri ile piknik yapanlar, kitap okuyanlar, misafirlikte çocuk ciddiyetini takınanlar… Kısacası, çocukların doğal halleri ve samimiyetini yakalayan, realist üslubuyla dönemi anlatan resimler yapar. Bu dönem resimlerinin içinde ise, köy okullarında eğitim gören çocuklar en çok yer verdiği konudur.

Sanatçı 1868 yılında Smolensk’in Belsk ilçesinde doğar. Fakir bir ırgat babanın gayri meşru çocuğudur. Bu yüzden çocukluğu, annesi ve amcası yanında çeşitli zorluklarla geçer. Bogdanov, vaftiz sırasında kendisine verilen soyadına doğduğu yerin adını da ekleyerek Bogdanov-Belskiy olur. Köy okulunda öğrenim hayatına başlar ve bir tesadüf sonucu, köydeki rahibin yönlendirmesiyle, S.A. Raçınskiy’nin okuluna kaydolabilir. Bogdanov-Belskiy’nin çocuk resimlerinin tamamı otobiyografik izler taşır ama özellikle “Okulun Kapısında”nın, çocukken kabul edildiği S.A. Raçınskiy okuluna ilk adımını atışını ve o anın duygularını yansıttığı düşünülür. Kapının eşiğinde çekingen bir şekilde duran çocuğun içeri adımını attığı andan itibaren hayatı değişecek, resim yeteneğini keşfeden Raçınskiy kendi fonlarından para ayırarak öğrenimini destekleyecek ve Moskova Resim, Heykel ve Mimarlık okuluna girmesini sağlayacaktır. Bogdanov-Belskiy o günlerin kendisi için anlamını şöyle ifade eder: “Hayat öğretmenim. Her şeyi, her şeyi ona borçluyum”. 

“Okulun Kapısında” resminde kapının eşiğinde duran çocuk, üçgen bir geometri oluşturur. Çocuğun ayakları eşiğin dışında, çobanlık sopası ve sınıfa dönük bakışları eşiğin içerisinde bir denge oluşturur. Çocuğun çekingenliği ama içeri gireceğine dair güven veren sakinliği bu üçgen kompozisyon sayesinde dengeye kavuşur ve etkili hale gelir. Çocuğun üzerindeki kirli ve yırtık pırtık kıyafetlerin aksine sınıfın içi pırıl pırıl ve aydınlıktır. 

Nikolay Petroviç Bogdanov-Belskiy, 1895, “Zihinsel Aritmetik”

Bogdanov-Belskiy’nin iyi bilinen bir diğer sınıf resmi “Zihinsel Aritmetik”dir. Bu resimde, bir köy okulunda tahtaya yazılmış aritmetik sorusunu zihinden çözmeye çalışan çocukların çeşitli hallerini görürüz: Biri tahminini öğretmenin kulağına fısıldamaktadır bazıları işlemin içinden çıkamamış ve zihnindeki karmaşayı çözmekle meşguldür, bir grup da tahtanın başında soruya bakarak düşünmektedir. Hepsinden biraz daha perişan kıyafetler giyen öndeki asi kirpi saçlı çocuğun ise cevap dilinin ucundadır. Bogdanov-Belskiy, köy öğretmeni olarak Raçınskiy’nin portresini yapar. Belli ki bu resimde de kendi çocukluğundan duygular vardır ama bu resimleri otobiyografik bir öykü temelinde değil, etrafında gözlemlediği çocukları severek ve onların gerçekliğine sadık kalarak aktarır. Bir yerde şöyle der: “Kırsalda çok uzun yıllar geçirdim… köylü çocukları izledim, onların doğallığını ve yeteneklerini çok sevdim ve bu yüzden resimlerimin kahramanları oldular.”

Bogdanov-Belskiy 1894-95 yılları arasında İlya Repin’in öğrencisi olacağı St. Petersburg’daki İmparatorluk Sanat Akademisi’ne girer. Akademi’de yaptığı “Pazar Okuması” resmi ile toplamayı başardığı para sayesinde (burs olarak düşünülebilir) Paris’e gider. Paris’le birlikte paletindeki renkler zenginleşir. Özellikle manzaralarda ve 1910’lar itibariyle yaptığı resimlerde empresyonist etkiler daha fazla hissedilir. 1917 devrimiyle barışık değildir. Bu yüzden 1921 yılında Riga’ya yerleşir. Riga’da yaşadığı yirmi yıl süresince, Amerika’daki ilk Sovyet sergisi (1924) dahil olmak üzere, Rus sanatını temsil eden sanatçılardan biri olarak, çeşitli yurt dışı sergilerinde yer alır. 1941 yılında Berlin’e yerleşir ve 1945 yılında bir bombardıman esnasında, 76 yaşında, hayatını kaybeder.

Bogdanov-Belskiy, Sovyetler Birliği ile barışamaz. Bir taraftan ülkesindeki kırsal aydınlanmayı benimser, diğer taraftan Nazi Almanya’sında yaşamayı tercih eder. Tüm politik çelişkilerine rağmen, resimlerindeki olumlu ruh halleri ortak bir amaç için birlik olmayı; öğrenen, aydınlanan, mutlu çocuklar ise umudu ifade eder.