Merkez Bankası yılın üçüncü enflasyon raporunu dün kamuoyuyla paylaştı.

Ekonomi yönetimi yılın başında enflasyon hedefini yüzde 16 olarak belirlemiş, üst bant ise yüzde 21 olarak açıklanmıştı. Zaman içerisinde bu hedefler sürekli revize edildi. Hedef yüzde 24'e, tahminler ise önce 26'ya, bugün ise 28'e yükseldi. 

Ekonomi yönetiminin üç yıl önce yüzde 39,6 seviyesinde devraldığı enflasyon, politika faizinin yüzde 50’ye kadar yükseltilmesine rağmen ancak yüzde 32,7 seviyesine indirilebildi. Bu süreçte ekonomi yönetiminin büyük önem atfettiği tahminlerin neredeyse hiçbiri gerçekleşmedi. Ücret artışlarının düşük tutulan bu tahminlere göre belirlenmesi, milyonlarca emekçinin enflasyon karşısında ezilmesini beraberinde getirdi. Asgari ücret zamları o dönem geçerli olan enflasyon ara hedeflerine göre belirlenmişti.

Zam için esas alınan 'beklenti' sekizinci ayda aşıldı

O dönem "beklentimizin üzerinde zam yaptık" ifadeleriyle duyurulan ücret artışları, Merkez Bankası’nın her enflasyon raporuyla birlikte güncellediği tahminlerin gölgesinde kaldı. Bugün itibarıyla, yapılan ücret zammı beklentinin 1 puan altında kalmış durumda. Ücretlere yapılan zamlar, hayat pahalılığı karşısında yüzde 20’ye yakın eridi bile.

Enflasyon hedeflerinde yaşanan bu keskin ve sürekli yükseliş, yıl başında emekçilerin ücretlerine yapılan artışların dayanağını da ortadan kaldırdı. Bu durum, yıl sonunda tekrar gündeme gelecek olan ücret zammı tartışmalarının da zeminini hazırlıyor. Emekçilerin, hayat pahalılığı ve enflasyon verileri ortadayken, gerçeklikten kopuk enflasyon beklentilerine göre yapılacak bir ücret artışını kabul etmesi mümkün görünmüyor.

En son 16 yıl önce tutturabildiler

Merkez Bankası'nın yeni tahmin patikasına göre, uzun süredir dile getirilen tek haneli enflasyon hedefi 2028 sonuna sarkmış durumda. Banka, 2027 yıl sonu için enflasyon tahminini ise yüzde 15 olarak belirledi. Merkez Bankası'nın 2026 yılı için belirlediği yüzde 28’lik yeni hedefe ulaşılabilmesi için aylık enflasyonun ortalama yüzde 1,3 seviyesinde kalması gerekiyor.

Ancak mevcut piyasa koşulları, akaryakıt fiyatlarındaki hareketlilik ve genel ekonomik gidişat, bu hedefin de tutmayacağına dair güçlü işaretler veriyor. Merkez Bankası, enflasyonda hedefi en son 2010 yılında tutturabilmişti. O tarihten bu yana açıklanan hedefler ile gerçekleşen enflasyon arasındaki makas, genişleyerek açılmaya devam ediyor.

Neden bu yalana başvurdular?

Şimşek Programı, emekçiler daha az tüketirse enflasyonun düşeceğini savunuyor, bu nedenle alım gücünü düşürecek politikalar uyguluyordu.

Bunun için asgari ücretten başlayarak tüm ücretler baskılandı. Önce yılda tek zam uygulaması dayatıldı, sonra zamlar yaşanan yılın enflasyonuna göre değil, bir sonraki yılda iktidarın yaşanmasını umduğu enflasyon tahminine göre belirlendi. Emekli aylıkları açlık sınırının altında tutuldu. Faizler yükseltilerek yurttaşlar borç batağına sürüklendi.

Peki, Şimşek Programının düşüremediği enflasyon neden kaynaklanıyor?

Bu süreçte ücretlerin baskılanması kâr oranlarının artmasına olanak sağladı. Yükselen kâr oranları da patronların enflasyonu kontrol etme kapasitesini güçlendirdi.  

soL yazarı Prof. Dr. Korkut Boratav, Ahmet Haşim Köse ve Erinç Yeldan ile yaptığı araştırmada enflasyonu işçilerin ücretindeki artıştan çok, patronların kârının beslediği sonucuna ulaşmıştı.

Büyük sermayenin maliyetlerden gelen her baskıyı fiyatlara yansıttığını tespit eden iktisatçılar, ücretlerdeki artışın da bu kârı büyütmek için bir fırsat olarak kullanıldığına işaret etmişti.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.