Ukrayna ve Rus müzakereciler, Rusya’nın yoğun saldırıları nedeniyle Ukrayna’nın dört yıllık savaşın en derin enerji krizini yaşadığı bir dönemde, toprak anlaşmazlıklarını görüşmek üzere bugün Abu Dabi’de bir araya geldi. Ancak görüşmelerden somut bir ilerleme sinyali henüz görülmedi.

Kiev yönetimi, Şubat 2022’de başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varması yönünde ABD’den gittikçe daha fazla baskı görüyor. Moskova ise, Ukrayna’nın savaşı durdurmadan önce Donbas’ın doğudaki sanayi bölgesinin tamamını teslim etmesini şart koşuyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Abu Dabi’deki görüşmelerin ana gündeminin toprak meselesi olduğunu söyledi. Zelenskiy, Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı ve sonuç üretmeyen görüşmenin ardından WhatsApp üzerinden gazetecilere yaptığı açıklamada, “Donbas sorunu çok önemli. Üç tarafın da bu meseleyi nasıl gördüğü bugün ve yarın Abu Dabi’de ele alınacak” dedi.

Zelenskiy’in yardımcısı, Körfez’deki görüşmelerin Cumartesi sabahı da devam etmesinin beklendiğini açıkladı.

Rusya'dan enerji altyapısına saldırı

Görüşmeler, Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir döneme denk geldi. Kiev dahil olmak üzere büyük kentlerde elektrik ve ısınma kesintileri yaşanırken, hava sıcaklıkları donma noktasının altına düştü.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde hâlâ kontrolünde bulunan yaklaşık yüzde 20’lik alanı (yaklaşık 5 bin kilometrekare) teslim etmesi yönünde talebi var. Zelenskiy ise, Rusya’nın talep ettiği topraklardan vazgeçmeyi reddediyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Rusya’nın Donbas’ın teslim edilmesi konusundaki ısrarının “çok önemli bir koşul” olduğunu söyledi. Kremlin’e yakın bir kaynak, Reuters’e yaptığı açıklamada, Moskova’nın “Çapa Formülü” olarak adlandırılan yaklaşımının; Donbas’ın tamamının Rusya kontrolüne geçmesi ve Ukrayna’nın doğu ile güneyindeki mevcut cephe hatlarının dondurulması yönünde olduğunu ifade etti.

Donetsk, Moskova’nın 2022’de düzenlenen ve Kiev ile Batılı ülkeler tarafından tanınmayan referandumların ardından ilhak ettiğini açıkladığı dört Ukrayna bölgesinden biri.

Ukrayna'nın en büyük enerji şirketi: 'İnsani felakete yaklaşılıyor'

Görüşmeler sürerken Ukrayna’nın en büyük özel enerji üreticisinin CEO’su Maksim Timçenko, Reuters’a yaptığı açıklamada, enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasını sağlayacak bir ateşkese acil ihtiyaç olduğunu belirterek, durumun “insani bir felakete” yaklaştığını söyledi.

Ukrayna Enerji Bakanı da Perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkenin elektrik şebekesinin, Rusya’nın Kasım 2022’de enerji altyapısını hedef almaya başlamasından bu yana en zor günlerini yaşadığını ifade etti.

Güvenlik garantileri tartışması

Zelenskiy, Davos’ta yaptığı açıklamada Abu Dabi görüşmelerinin, savaşın başlamasından bu yana Ukrayna ve Rus heyetleri ile ABD arabulucularının katıldığı ilk üçlü toplantılar olacağını söyledi. Geçen yıl taraflar, 2022’den bu yana ilk kez İstanbul’da yüz yüze görüşmüştü. Kasım ayında ise Abu Dabi’de üst düzey bir Ukrayna askeri istihbarat yetkilisi ABD ve Rus temsilcilerle temaslarda bulunmuştu.

Kiev yönetimi, olası bir barış anlaşmasının ardından Rusya’nın yeniden saldırmasını önlemek için Batılı müttefiklerinden güçlü güvenlik garantileri talep ediyor. Zelenskiy, ABD güvenlik garantileri konusunda bir metnin hazır olduğunu ve yalnızca Trump’tan imza tarihi ile yerinin beklendiğini söyledi.

Öte yandan Rusya, ABD’de dondurulmuş yaklaşık 5 milyar dolarlık Rus varlığının, Ukrayna’da Rus kontrolüne giren bölgelerin “geri alınmasını” finanse etmekte kullanılabileceğini öne sürdü. Zelenskiy bu iddiayı reddetti. Avrupa müttefiklerinin desteğini alan Ukrayna ise Rusya’dan savaş tazminatı talep ediyor. 

Moskova, diplomatik bir çözüm istediğini savunurken, müzakere yoluyla sonuç alınamadığı sürece hedeflerine askeri yollarla ulaşmaya devam edeceğini belirtiyor.