Hollanda hükümeti, Çinli Wingtech Technology’ye ait yarı iletken üreticisi Nexperia’nın yönetimini devraldığını açıkladı. Hükümetin bu kararı, Avrupa’da Çin sermayesine yönelik en kapsamlı devlet müdahalelerinden biri oldu.

Lahey yönetimi, “Mal Mevcudiyeti Yasası” olarak bilinen olağanüstü durum yasasını yürürlüğe sokarak şirketin karar mekanizmasına doğrudan el koydu. Bu yasa, savaş veya kriz gibi istisnai koşullarda devletin özel şirketlerin yönetimine geçici olarak müdahale etmesine olanak tanıyor. Ancak Hollanda bu yasayı 70 yıl sonra ilk kez, üstelik bir savaş hali olmaksızın kullandı.

Ekonomi Bakanlığı kararın gerekçesini “şirket içinde tespit edilen ciddi yönetim sorunları” ve “Avrupa’nın ekonomik güvenliğine yönelik riskler” olarak açıkladı. Bakanlık, Nexperia’nın üretim faaliyetlerinin süreceğini, ancak hükümetin stratejik kararları denetim altına aldığını duyurdu.

Çinli CEO görevden alındı, yönetim Hollanda’ya devredildi

Amsterdam Ticaret Mahkemesi, 1 Ekim tarihli kararıyla Nexperia’nın yönetim kurulundaki Wingtech CEO’su Zhang Xuezheng’i görevden aldı. Mahkeme, “şirket yönetiminde usulsüzlük şüphesi” gerekçesiyle Hollandalı yönetici Guido Dierick’i karar yetkisine sahip yönetici olarak atadı.

Şirketin hisselerinin çoğunluğu, geçici olarak bir Hollandalı hukukçuya devredildi. Böylece fiili kontrol Wingtech’ten alınarak Hollanda makamlarının gözetimine geçti.

Trump’ın 'yüzde 50 kuralı'yla eşzamanlı hamle

Nexperia’nın Çinli ana şirketi Wingtech, Aralık 2024’te ABD’nin yaptırım listesi kapsamına alınmıştı. Bu listedeki şirketlere Amerikan teknolojisi satışı yasaklanıyor.

Ekim başında ise Trump yönetimi, yeni bir düzenleme yayımlayarak bu yasakları genişletti. Listedeki bir şirketin yüzde 50’den fazla hissesine sahip olduğu tüm iştiraklerin de aynı kısıtlamalara tabi olacağı duyuruldu.

Hollanda’nın Nexperia kararının bu gelişmeyle neredeyse eşzamanlı olması, Avrupa'nın Washington ile koordineli hareket ettiğini gösteriyor. Her ne kadar Hollanda Ekonomi Bakanlığı kararın “bağımsız olarak alındığını” söylese de, zamanlama tesadüf olmaktan uzak görünüyor.

Wingtech: Hedefleri şirketin sermaye yapısı

Wingtech, Hollanda hükümetinin adımını “aşırı müdahale” ve “jeopolitik önyargı” olarak nitelendirdi. Şirket, “yasal haklarımızı korumak için tüm yolları deneyeceğiz” açıklamasını yaptı.

Şanghay borsasında işlem gören Wingtech hisseleri karar sonrası yüzde 10 değer kaybetti.

Wingtech ayrıca, Hollanda’daki yöneticilerin “şirketin sermaye yapısını değiştirmeye dönük gizli bir darbe hazırlığında bulunduğunu” ileri sürdü.

Nexperia: Avrupa sanayisinin stratejik halkası

Merkezi Nijmegen’de bulunan Nexperia, otomotivden elektroniğe kadar birçok sektörde kullanılan yarı iletken bileşenler üretiyor. 2018’de Wingtech tarafından 3,6 milyar dolara satın alınan şirket, Avrupa’nın en büyük çip üreticilerinden biri.

Nexperia, hem temel devre bileşenleri hem de “geniş bant aralıklı yarı iletkenler” gibi stratejik teknolojiler üretiyor. Bu teknolojiler, elektrikli araçlar, hızlı şarj sistemleri ve yapay zeka veri merkezlerinde kullanılıyor.

'Stratejik özerklik' iddiası Washington'da bitti 

Hollanda hükümeti, Nexperia kararını “ekonomik güvenlik” ve “teknolojik egemenlik” gerekçesiyle savundu. Ancak bu kavramların giderek, Avrupa sermayesinin ABD öncülüğündeki küresel teknoloji savaşında saf belirleme aracına dönüştüğü görülüyor.

Avrupa Birliği son yıllarda Çin yatırımlarına yönelik tarama ve denetim mekanizmalarını genişletmiş, “stratejik özerklik” söylemini gündeme getirmişti. Ancak Hollanda’nın bu kararı, Avrupa’nın bu özerklik iddiasını bir kez daha Washington çizgisine terk ettiğini gösteriyor.