Asgari Ücret Tespit Komisyonu, Temmuz ayında asgari ücrete yapılacak olan ara zamma dair bugün ikinci defa toplandı. İlk toplantıda zamma dair herhangi bir miktar telaffuz edilmezken, taraflardan yapılan açıklamalarda asgari ücrete ilişkin mutabakatın bayramdan önce sağlanmasına yönelik mesajlar verildi. Bugün yapılan ikinci görüşmede ise hükümet ve işveren tarafları masaya rakam getirmedi, yine sonuç çıkmadı.

Bir süredir gündemde olan ara zamma dair pek çok iddia ve tartışma gündeme geldi. Peki bu süreçte neler yaşandı? 

Patronların Ensesindeyiz Ağı Genel Koordinatörü ve Türkiye Komünist Partisi Merkez Komite üyesi Selahattin Kural ve Birleşik Metal İşçileri Sendikası Genel Başkanı Adnan Serdaroğlu, asgari ücret ve asgari ücretin belirlenmesine ilişkin sürece dair soL'a değerlendirmelerde bulundu.

'Asgari ücreti 500 dolar eşiğinin aşağısına düşürmemek lazım'

İşçi kesimini temsilen Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) ve patron kesimini temsilen Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) heyetinin yer aldığı Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun ilk toplantısı, 13 Haziran'da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ev sahipliğinde gerçekleştirildi.

Toplantının öncesinde dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin'in, "Asgari ücreti dolar ekseninde söylemek doğru değil ama reel alım gücü, enflasyon bunları birlikte mukayese ederek 500 dolar eşiğinin aşağısına düşürmemek lazım” ifadeleri tekrar gündeme geldi.

Patron temsilcilerinden '500 dolar' eşiğine tepki

Dolar bazlı ücret planlamasını reddettiğini belirten İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, ara zammın belirlenmesinde yılın ilk altı ayına ilişkin açıklanan resmi enflasyon oranın dikkate alınmasını istedi.

Toplantı öncesinde konuya ilişkin konuşan Avdagiç, "Asgari ücret tespit komisyonu bugüne kadar dolar bazlı bir belirleme yapmadı. En makul beklenti 6 aylık TÜFE'yi dikkate almak. Refah payı gibi artışlar yıldan yıla değerlendiriliyor. Bizim beklentimiz bu 6 ayın sonunda TÜFE oranında bir artışla sürecin tamamlanması'' ifadelerini kullandı.

Komisyonun ilk toplantısından bir gün önce Cumhurbaşkanlığı Kabinesi'ne yeni atanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile görüşen TİSK Başkanı Özgür Burak Akkol ise görüşmenin ardından yaptığı basın açıklamasında eski Bakan Bilgin'in açıklamasına ilişkin şöyle konuştu:

"Bakan orada temennisini belirtiyor. Türkiye Cumhuriyeti'ndeyiz. Asgari ücret Türkiye'de başka para birimiyle belirlenmiyor. TL konuşacağız. Komisyon her şeyi dikkate alıyor, asgari ücret belirlenirken 100'den fazla parametre değerlendiriliyor olacak. Burada bir iyi niyet var."

Patronlar neden enflasyon vurgusu yapıyor?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 5 Haziran'da enflasyon verilerini açıkladı. TÜİK'in açıkladığı resmi enflasyon verilerine göre; mayıs ayında enflasyon bir önceki aya göre sadece yüzde 0,04 oranında artarken, yıllık yüzde ise 39,59'a geriledi.

TÜİK'in açıkladığı verilerde; AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 'müjde' olarak duyurduğu doğalgaz indirimi gerekçe gösterilerek söz konusu kalemin fiyatı sıfır kabul edildi. 

Enflasyon Araştırma Grubu'nun (ENAG), doğalgaz fiyatının değişmediği varsayımıyla açıkladığı verilerine göre ise mayıs ayında enflasyon yüzde 7,35 artarken, yıllık artış yüzde 109,01 gerçekleşti.

Asgari ücretin enflasyon dikkate alınarak hesaplanması halinde, TÜİK'in hesaplama yöntemi nedeniyle emekçiler büyük bir kayba uğramış olacak.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz: Biz TL konuşmak durumundayız

Asgari ücrete ilişkin değerlendirmede bulunan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, ara zam oranının belirlenmesinde enflasyonun baz alınacağını belirterek, "Özellikle enflasyon konusunun çok önemli, öncelikli olduğunu belirtmek isterim. Bir taraftan enflasyonu düşürmeye dönük politikaları hayata geçirirken, diğer taraftan enflasyonun etkilerini geniş toplumsal kesimlerde en aza düşürmeye dönük politikalarımızı da hayata geçireceğiz" dedi.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun ikinci toplantısına günler kala yeni bir değerlendirmede daha bulunan Yılmaz, '500 dolar' vaadinin yerine getirilmeyeceğini ilan etti. Yılmaz, "Asgari ücrette hesaplama yapıldı mı?” sorusuna “Dolar yerinde durmuyor her gün farklılaşıyor. Biz TL konuşmak durumundayız” cevabını verdi.

'Komisyonda tek taraf var: Patronlar'

Türkiye Komünist Partisi Merkez Komite üyesi Selahattin Kural, asgari ücret ve asgari ücretin belirlenmesine dair sürece ilişkin soL'a konuştu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın, patronları temsilen TİSK'in, işçileri temsilen Türk İş'in yer aldığı komisyondan işçilerin lehine bir ücret açıklanmasını beklemediğini belirten Kural, “Çünkü komisyonda tek taraf var: Patronlar. Zaten böyle bir komisyondan işçilerin geçinebileceği bir ücret çıkması beklenemez. Bugün işçilerin yoksullaşmasını ve açlık sınırı altında kalmasını sağlayanlar bu masada yer alıyor” dedi.

'Seçim öncesi söyledikleri taleplerden dönmeye başladılar'

Kural, patronlar ve devlet yetkililerinin seçim öncesi söyledikleri taleplerden dönmeye başladığını aktararak, “Bunda doların son dönemde artışa geçmesi etkili oldu. Döviz kurlarının sürekli değişken olması patronları tedirgin ediyor. O yüzden patronlar bu tartışmaları bir an önce bitirmek istiyorlar” ifadelerini kullandı.

Kural, konuya ilişkin sözlerine şöyle devam etti:

“Asgari ücret tartışmaları seçimlerin öncesinde başladı. Hatırlanacağı üzere seçimlerden önce eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, Temmuz'da asgari ücretin 500 dolar civarı olacağını işaret etmişti. Seçimlerden sonra bu söylemden hemen dönmeye başladılar. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz doların yerinde durmadığını o yüzden dolar üzerinden bir hesap yapılmaması gerektiğini söylemeye başladı. Aslında bunu ilk söyleyen bakan da değildi. TİSK Başkanı aynı zamanda Koç Holding Grup Başkanlarından Özgür Burak Akkol birkaç gün önce ‘Biz Türkiye’deyiz başka para birimiyle asgari ücret veya başka ücretler belirlenmiyor’ diyerek asgari ücretin TL üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini söylüyordu. Patronlar kârlarının düşmesini istemiyorlar. Bu yüzden işçileri düşük ücrete çalıştırıyorlar.

'Ücretler birkaç ay içinde eriyecek ve açlık sınırı altına düşecek'

Dolar vaadinden vazgeçen patronlar en çok enflasyon oranına yakın bir zam miktarını dile getirmeye başladılar. Enflasyon, zaten baskılanarak olması gerektiğinden düşük olarak gösterilmişti. Böylece işçilere yapılacak zamda da patronlar her türlü kazanmış oluyor. Bir yandan gerçek enflasyon rakamı altında işçiler geçinmeye çalışırken, diğer yandan düşük ücret zammı dayatılıyor. Bu ücretlerle kira, faturalar, gıda, ulaşım, eğitim, sağlık gibi giderleri nasıl ödeyecek işçiler? Bu sayılan giderlere yapılan zamla işçilere yapılacak ücret zammı arasındaki makas açılıyor. Açlık sınırının altında bir ücret alan işçiler, yapılan zamla birlikte asgari ücretin biraz üzerinde bir ücret alacak. Son olarak yapılan zamlar ne olursa olsun, ücretler birkaç ay içinde eriyecek ve açlık sınırı altına düşecek.

'Asgari ücret tartışmalarının tek kazananı var, patronlar'

Ortalama ücretin asgari ücret seviyelerinde olduğu ülkemizde, asgari ücret tartışmalarının tek kazananı var, patronlar. Aslında ortada bir pazarlık veya kavga da yok. Rakam öncesinde belirleniyor. Haliyle kazanan da en başından belli. Sonra bir müsamere ile rakam ekranlardan açıklanıyor. Bu tartışmaları izlememeliyiz. Patronların sürekli kasalarını doldurduğu bir dönemde işçiler sürekli yoksullaşıyor. Ancak yine de en mağdur kendilerinin olduğunu söylüyorlar. Bu riyâkarlığa karşı emekçilerin tarafının güçlenmesi gerekiyor. İşçilerin enflasyon ve hayat pahalılığı altında ezilmediği, patronların sömürüsünün son bulduğu bir düzen için mücadele edeceğiz."

'Hiç bir yöntem asgari ücret meselesini çözemeyecek'

Asgari ücrete yönelik ara zamma dair soL’a konuşan Birleşik Metal İşçileri Sendikası Genel Başkanı Adnan Serdaroğlu ise zammı belirlemeye yönelik öne çıkan hiçbir yöntemin asgari ücret meselesini çözemeyeceğini ifade etti. “Asgari ücreti ister 500 dolar üzerinden, ister TÜİK’in açıkladığı enflasyona göre belirlesinler tartışmalar devam edecek” diyen Serdaroğlu, sözlerine şöyle devam etti:

“Çünkü 500 doların karşılığı şu anda 12 bin lira civarlarında bir miktara denk geliyor. 12 bin lirayla dört kişilik bir ailenin yaşaması çok mümkün değil. Zaten bugün bir işçinin asgari geçim tutarı 13 bin 500 lira. Şimdi 11 bin lira, 12 bin lira tartışılıyor, söz konusu asgari ücretin hiçbir şekilde tatmin etme şansı yok.”

'Tutar belirtmek sağlıklı değil'

Asgari ücrete yönelik bir tutar belirtmenin sağlıklı bir yöntem olmadığını vurgulayan Serdaroğlu, asgari ücrete dair uluslararası standartlara uygun bir formülün hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Serdaroğlu, yurttaşların neredeyse yüzde 60’ının asgari ücret ile çalıştığını hatırlatarak, “Asgari ücretlinin bu kadar çok olması meseleyi önemli hale getiriyor” dedi.

Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi tarafından geçtiğimiz günlerde yayımlanan "Açlık ve Yoksulluk Sınırı Mayıs 2023 Dönem Raporu"na değinen Serdaroğlu, “Asgari ücret 8 bin 500 TL, açlık sınırı şu anda 10 bin lirayı aşmış. Bu kadar çelişkinin, bu kadar birbirinden bağlantısız rakamların ortaya çıkması, asgari ücret tartışmalarını da çokça gündemimize almamıza neden oluyor” dedi.

'Asgari ücret ortalama ücret haline dönüştürüldü'

Serdaroğlu, zammın belirlenirken; imza atılan uluslararası kriterlerin esas alınması, maaşın dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayacak bir tutarda olması, asgari ücretli sayısının olabildiğince düşürülmesi, toplu sözleşme düzeninin kurulması ve asgari ücretin sembolik bir ücret olması gerektiğini vurguladı. Ancak söz konusu durumun ülkemizde var olamadığını belirten Serdaroğlu, “Bizde ücretlerin tamamı asgari ücrete sabitlenerek, asgari ücret ortalama ücret haline dönüştürülmüş durumda” ifadelerini kullandı.

Maaş konusuna dair standartlar belirlenmesi gerektiğini belirten Serdaroğlu, asgari ücretin hiçbir şekilde ortalama ücret olmaması gerektiğini söyledi. Serdaroğlu, ”Eğer insanların emeğinin karşılığı toplu sözleşme ve grev hakkını ile sağlıklı bir şekilde sağlanmazsa, asgari ücret de ülkede bu kadar önemli bir hale gelir” dedi.

'İşlerine gelince döviz olmaz Türk Lirası diyorlar...'

Patron kesiminin eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin’in açıkladığı ‘500 dolar’ eşine dair tepkilerine de değinen Serdaroğlu, konuya ilişkin şöyle konuştu:

"Sermaye de 500 dolar çok yüksekmiş gibi hükümetten ne koparırım uyanıklığı yapıyor. Hükümetle, bakanla görüşerek bu rakamların kabul edilemeyeceğine dair düşünce belirtip, hükümetten bazı şeyleri kopartmaya çalışıyorlar. Daha önceki çalışma bakanı asgari ücrete ilişkin 500 dolar demişti ama o günkü 500 dolarla bugünkü 500 doları kıyaslayan sermaye bu miktara ‘Çok yüksek diyor.’

Bugün her şey dolara göre belirleniyor. Her şey dolara göre belirleniyorsa asgari ücret neden belirlenmesin? İşlerine gelince döviz olmaz Türk Lirası diyorlar ama vatandaşın aldığı herhangi bir ürüne gelen zamma baktığınızda hepsi uluslararası piyasalar üzerinden yapılıyor.”

Haber

Enflasyonda 'doğalgaz' oyunu: Maaşları eritecek, işsizliği tetikleyecek