Arnavutluk’ta Başbakan Edi Rama hükümetine karşı düzenlenen protestolar, bugün itibarıyla altıncı gününe girdi. Başkent Tiran’da binlerce genç, öğrenci ve hükümet karşıtı gösterici sokaklara çıkarken, eylemler ülkenin farklı kentlerine de yayıldı. Gösterilerde yolsuzluk iddialarının araştırılması, eğitim koşullarının iyileştirilmesi, istihdam olanaklarının artırılması ve Rama’nın istifası talep ediliyor.

Aylardır büyük ölçüde barışçıl biçimde devam eden protestoların hükümet tarafından dikkate alınmadığını düşünen eylemciler, ekim ayında daha sert bir eylem çizgisine yöneldi. Tiran’da kamu binaları ve bankalar hedef alınırken, bazı işyerlerinin camları kırıldı, çöp konteynerleri ve araçlar ateşe verildi. Göstericiler ile polis arasındaki çatışmalar başkentin merkezinde yoğunlaştı.

Polis plastik mermi kullandı, yüzlerce kişi hakkında işlem yapıldı

Dün Eğitim Bakanlığı çevresinde yoğunlaşan çatışmalarda polis göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyun yanı sıra plastik mermi olduğu değerlendirilen mühimmat kullandı. Reuters muhabirleri yerde plastik mermi parçaları bulduklarını, bu mühimmatın iki Reuters gazetecisine ve bazı göstericilere isabet ettiğini bildirdi.

Arnavutluk Ulusal Polis Şefi Skënder Hita, polis müdahalesinde kullanılan araçların sınırlı biçimde devreye sokulduğunu savunurken, yetkilerini aştıkları ve orantılılık ilkesine uymadıkları iddiasıyla yedi polis memurunun görevden uzaklaştırıldığını açıkladı.

Hita’nın dün verdiği bilgilere göre, olaylar boyunca 167 kişi gözaltına alındı, 388 kişi hakkında cezai işlem başlatıldı. Polis şefi ayrıca 132 polis memurunun yaralandığını bildirdi. 

Arnavutluk hükümeti ve polis yönetimi eylemleri “şiddet olaylarına” indirgemeye çalışıp kınamalarda bulunurken, halk da uzun süredir devam eden eylemlerinin ve taleplerin görmezden gelindiğine işaret ediyor .

Hareketin başlangıcında kıyıların büyük yatırımcılara açılmasına tepki vardı

Protestoların arka planında, Arnavutluk’un güney kıyısında planlanan büyük ölçekli lüks turizm yatırımları bulunuyor. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı yatırım girişimleri, doğal alanların yapılaşmaya açılması ve arazi satışlarının şeffaflığı konusunda tartışmalara yol açtı.

Kushner’in kurucusu olduğu yatırım şirketiyle bağlantılı projeler kapsamında, Adriyatik kıyısındaki Sazan Adası ile Vjosa-Narta koruma alanı çevresinde oteller, konutlar ve lüks turizm tesisleri planlanıyor. Hükümet, yatırımların turizm gelirlerini ve ekonomik büyümeyi artıracağını savunurken çevre örgütleri ve yerel halk, projelerin doğal yaşamı tehdit ettiğini ve kıyıların kamu yararı gözetilmeden özel yatırımlara açıldığını belirtiyor.

Bu projelere karşı gelişen protestolarda flamingo figürü hareketin sembolü hâline geldi. Flamingoların yaşam alanlarını da kapsayan sulak alanların korunmasını isteyen çevreciler, zamanla hükümetin yatırım ve kalkınma politikalarını da hedef almaya başladı. Hareket bu nedenle “Flamingo Devrimi” olarak anılıyor.

Reuters’ın araştırmasına göre, güneydeki projeyle bağlantılı araziyi satan kişi uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle savcılar tarafından aranıyordu. Söz konusu kişinin avukatı suçlamaları reddetti. 

Çevre protestoları yolsuzluk ve ekonomik eşitsizlik tepkisine dönüştü

Yaz aylarında kıyıların korunması talebiyle başlayan hareket, zaman içinde Arnavutluk’taki siyasi ve ekonomik düzene yönelik daha geniş bir itirazı bir araya getirdi. Protestocular, kamu ihaleleri ve büyük yatırım projeleri çevresindeki yolsuzluk iddialarının araştırılmasını, siyasi iktidarın hesap vermesini ve ekonomik kaynakların dar bir çevrede toplanmasına son verilmesini istiyor.

Ülkede yıllardır gündemde olan yolsuzluk skandalları, siyasi bağlantıların ekonomik fırsatlara erişimde belirleyici olduğu yönündeki eleştiriler ve organize suçun ekonomik faaliyetlerle ilişkisine dair iddialar da toplumsal hoşnutsuzluğu artırıyor.

Öğrenciler eğitim ve istihdam sorunlarına dikkat çekiyor

Ekim ayında protestoların büyümesinde lise ve üniversite öğrencilerinin katılımı belirleyici oldu. Eğitim koşulları, üniversite masrafları, yetersiz iş olanakları ve gençlerin ülkede gelecek kurmakta zorlanması eylemlerin temel başlıkları arasında yer alıyor.

Reuters’a konuşan 22 yaşındaki tıp öğrencisi Juri Taullahu, 13 yıllık iktidar döneminde yolsuzluk ve yerine getirilmeyen vaatlerin biriktiğini belirterek haklarını talep etmek için sokakta olduklarını söyledi.

Bir başka genç gösterici ise aylarca barışçıl biçimde protesto ettiklerini ancak seslerini duyuramadıklarını savundu. 

Rama istifa çağrılarını reddediyor

2013’ten bu yana başbakanlık görevini sürdüren Sosyalist Parti lideri Edi Rama, protestoların yarattığı baskıya rağmen istifa etmeyeceğini açıkladı. Geçen yıl yapılan seçimlerde dördüncü dönemini kazanan Rama, hükümetinin meşruiyetini seçim sonuçlarına dayandırıyor.

Rama, şiddet olaylarından muhafazakâr muhalifleri sorumlu tutarken, göstericilerin barışçıl protesto hakkını tanıdığını ancak kamu binalarına, işyerlerine ve polise yönelik saldırılara izin vermeyeceğini savunuyor. Hükümetin ülkeyi yönetmeye devam edeceğini belirten Rama, "düzenin yeniden sağlanacağını" söyledi.

Buna karşılık protestocular, siyasi iktidarın yolsuzluk iddiaları ve toplumsal sorunlar karşısında hesap vermesi gerektiğini dile getiriyor. Gösterilerin geleneksel siyasi muhalefetin sınırlarını aşması da dikkat çekiyor. 

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.